2 اردیبهشت 1391

درگفت وگو با تعدادی از خبرنگاران عنوان شد

ویژگی های یک خبرنگار حرفه ای چیست

2 اردیبهشت 1391

خبرنگاران ایران -بابک موحدی : -یک خبرنگار حرفه ای چه کسی است ؟ برخی معتقدند این سوال پاسخ مشخصی ندارد و خبرنگاران هم مانند سایر انسانها در حرفه های مختلف ویژگی های متفاوتی دارند . گاهی یک خبرنگار پی گیرتر از دیگری است و یکی کنجکاوتر از بقیه. بعضی هایشان به زبانهای خارجی تسلط دارند و برخی ادبیات و تاریخ می دانند .گاهی هم خبرنگاری هست که همه او را با ویژگی جسارت و شجاعتش می شناسند . اما اینجا یک سوال کلی پیش می آید ویژگی اصلی یک خبرنگار حرفه ای کدام است و اساسا چه ویژگی هایی را می توان از خصوصیات اصلی یک خبرنگار برشمرد .

استعداد و پشتکار

س . الف یک روزنامه نگار است که اکنون در یکی از روزنامه های نیمه دولتی روزنامه نگاری می کند . او وقتی می خواهد مهمترین ویژگی های یک روزنامه نگار خوب را برشمارد کمی فکر می کند و در گفتگو با سایت خبرنگاران ایران می گوید :« مگر نه اینکه وظیفه اصلی همه خبرنگاران اطلاع رسانی است پس یک روزنامه نگار حرفه ای باید خبر را خوب بشناسد تا بتواند خوب هم اطلاع رسانی کند .»

به نظر این روزنامه نگار که بیش از ده سال است سابقه روزنامه نگاری دارد استعداد و انگیزه دو خصوصیت اصلی است که یک روزنامه نگار خوب می سازد «:به عقیده من روزنامه نگاری هم مانند نقاشی و موسیقی است آیا می توان نقاش و موسیقیدان شد و استعداد نداشت روزنامه نگار هم با این استعداد متولد می شود و بعد در تحریریه روزنامه انگیزه اش را محک می زند چون گاهی استعداد تنها بدون انگیزه و پشتکار کافی نیست .»

یودیت نورینگ ، روزنامه نگار هلندی از دنیایی به نام روزنامه نگاری سخن می گوید دنیایی که روزنامه نگار در آن زندگی می کند ، دنیایی که در آن از تعطیلی خبری نیست و عشق است که روزنامه نگار را در این دنیا نگه می دارد :«خبر همه جا هست و روزنامه نگار در خانه و تعطیلات هم روزنامه نگار است » او می گوید : «اگر عاشق کارتان نباشید و در هوای کارتان تنفس نکنید نمی توانم از شما به عنوان روزنامه نگار موفق یاد کنم .»

دانش آموختگان علوم انسانی موثرترند

دیگر روزنامه نگاری که با او درباره این حرفه و ویژگی های یک روزنامه نگار خوب گفتگو می کنم . دانش آموخته تاریخ است . او معتقد است روزنامه نگارانی که علوم انسانی خوانده اند ، روزنامه نگاران بهتری هم هستند چرا که آنها مسائل انسانی را بهتر درک می کنند و تحلیل و بینش عمیق تری دارند .

اما تکلیف رشته روزنامه نگاری چه می شود ؟ این روزنامه نگار ایرانی که در حوزه فرهنگ و ادب سالها کار می کند در پاسخ به این سوال می گوید :« متاسفانه آموزش آکادمیک علوم ارتباطات در ایران ضعفهای زیادی دارد دانش آموختگان این رشته کمتر ادبیات یا جامعه شناسی خوانده اند و تنها تکنیک کار را می دانند در حالیکه در مدارس روزنامه نگاری دنیا دانشجویان این رشته واحدهای تاریخ و جامعه شناسی را می گذرانند به همین دلیل است که می گویم ، دانش آموختگان رشته های علوم انسانی به ویژه تاریخ و علوم اجتماعی در این رشته موفق ترند آنها خیلی زود تکنیک را می آموزند و با در آمیختن آن با دانش شان روزنامه نگاران بی نظیری می شوند .روزنامه نگارانی که تحلیل و تفکر پشت کارشان نهفته است . آنهایی هم که کارشناس علوم ارتباطات هستند و بعدا در یکی از این رشته ها ادامه تحصیل می دهند موفق تر از بقیه ظاهر می شوند .

دکتر اریک لو، استاد دانشگاه والانگآنگ در استرالیا هم در مطلبی که سایت شبکه بین المللی روزنامه نگاران منتشر کرده است در این باره می گوید:« شرایط روزنامه نگار شدن با چهل سال پیش که او به این حرفه پیوست تفاوت کرده است. به گفته او در آن زمان، داشتن دیپلم دبیرستان برای روزنامه نگار شدن کافی بود ولی در حال حاضر کسی که می خواهد به این حرفه بپیوندد باید قابلیت های بیشتری داشته باشد.»

به گفته دکتر لو، او برای استخدام روزنامه نگار دنبال افرادی است که تجربه زیادی در زندگی کسب کرده باشند و نشان دهند که می توانند رخدادها را از زوایای مختلف بررسی کنند. به همین علت او دانش آموختگان علوم انسانی و اجتماعی را ترجیح می دهد.

کنجکاوی و شجاعت

کنجکاوی و شجاعت از دیگر ویژگی هایی است که معمولا برای یک روزنامه نگار خوب برشمرده می شود . س- الف در این باره می گوید : «هیچگاه کسی که ترسوست و قدرت ریسک و درگیر شدن با منابع قدرت و ثروت را ندارد نمی تواند خبرنگار خوبی باشد چطور می توان یک روزنامه نگار خوب بود اما شجاع نبود این ویژگی برای همه روزنامه نگاران در همه حوزه ها مهم و اساسی است .

کنجکاوی هم از دیگر ویژگی هایی است که این روزنامه نگار به آن اشاره می کند :«اگر ذهن شخصی کنجکاو نباشد یعنی به دنبال چراها نگردد معلوم است که آن شخص هیچوقت قابلیت روزنامه نگار شدن را ندارد . ویژگی کنجکاوی یعنی ذهن پرسشگر داشتن از همان اوایل زندگی مشخص است و اگر کسی این ویژگی را در خود نیافت همان بهتر که هیچوقت به دنبال حرفه روزنامه نگاری نرود .»

یودیت نورینگ ،روزنامه نگار هلندی در این باره می گوید :«روزنامه نگاران بدون توجه به نوع رسانه ای که برای آن کار می کنند باید برای کسب خبر تلاش کنند و بتوانند آن را به صورت منصفانه، و بی طرفانه منتشرکنند . روزنامه نگاری که کنجکاو نیست هیچ وقت نمی تواند داستان کامل و تمام عیاری برای روزنامه اش ببرد و سردبیر و خوانندگان را شگفت زده کند .»

سوژه یابی ، جسارت و انصاف از ویژگی های مهم خبرنگاران

محمد گرانمايه‌پور، استاد روزنامه نگاری در گفتگو با ایسنا در این باره می گوید : ويژگي خبرنگار و روزنامه‌نگار حرفه‌ای در توانايي درك مطالب، مشكلات اجتماعي، سوژه‌يابي و افزايش درآمد روزنامه است . همچنین يكي از مشخصه‌هاي بارز حرفه‌ای ‌گري، سابقه‌ي مطبوعاتي طولاني‌مدت است .»

او همچنین مهم‌ترين وظيفه‌ي روزنامه‌نگاران را اطلاع‌رساني دقيق عنوان می کند :« مسووليت‌هاي روزنامه‌نگاران براساس قوانين بين‌المللي، در بسياري از موارد رعايت اخلاق و امنيت عمومي ‌از لحاظ اطلاع‌رساني و اطلاع‌رساني صادقانه است كه بايد به ارزش‌هاي ملي - مذهبي اقوام خود نيز احترام بگذارند.»

اكبر نصر االهی دیگر مدرس ارتباطات نیز معتقد است كه ذوق، استعداد و سرعت عمل بالا، روابط عمومي‌ قوي، داشتن حس مسووليت اجتماعي و روحيه‌ي جسارت هوشمندانه و خطرپذيري از مهمترين ويژگي خبرنگاران حرفه‌ای است .

به گفته‌ي وي متاسفانه خبرنگاران كشورمان به دلايل مختلف کمتر از ويژگي‌هاي خبرنگاران حرفه‌يي برخوردارند اما هرچه اين ويژگي‌ها در خبرنگاران بيشتر باشد و بيشتر آن را به‌کار بگيرند، به همان اندازه حرفه‌ای ترند.

اين استاد دانشگاه در تشريح ديگر ويژگي‌هاي یک خبرنگار حرفه‌ای می گوید :« ذوق و استعداد يکي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي یک خبرنگار است؛ کسي بايد وارد عرصه‌ي جذاب و در عين حال پر مخاطره‌ي روزنامه‌نگاري شود که ضمن داشتن استعداد ذاتي از هنر واژه‌ گزيني، شم خبري، حوصله‌ي زياد و نگاه موشکافانه و دقيق نيز برخوردار باشد و با پرهيز از احساسات سعي کند كه رويدادها را همان طور که اتفاق افتاده‌اند، منتشر کند.»

شان و منزلت اجتماعی بالای روزنامه نگاران

یکی از روزنامه نگارانی که با او درباره این موضوع صحبت می کنم و او از ما می خواهد اسمش را ذکر نکنیم درباره شان و منزلت اجتماعی بالای حرفه روزنامه نگاری سخن می گوید و درک این ویژگی را یکی از خصوصیتهای روزنامه نگار حرفه ای برمی شمارد .« یک روزنامه نگارحرفه ای به نظر من کسی است که می داند حرفه اش تا چه میزان شان و منزلت دارد و یکی از معتبرترین مشاغل دنیاست . چنین روزنامه نگاری همان گونه که از او انتظار می رود رفتار می کند و همواره شان و منزلت حرفه اش را در نظر می گیرد . آن وقت است که او وقتی با یک سیاستمدار ، هنرمند و حتی بالاترین مقام سیاسی دنیا روبرو می شود از موضع قدرت با آنها روبرو می شود و در هیچ موردی در مقابل آنان کم نمی آورد . این روزها می بینم و می شنوم که برخی خبرنگاران برای دریافت هدیه های کوچک از برخی مقامهای حکومتی ساعتها در صف می ایستند و تحقیر و توهین را به جان می خرند یا وفتی برای مصاحبه مطبوعاتی به جایی می روند در برابر صاحبان قدرت گردن کج می کنند این برای من یعنی خبرنگار غیر حرفه ای .خبرنگار حرفه ای شان و قدرت دارد چون می داند که در مقام پرسشگری به عنوان نماینده مردم بر همگان برتری دارد .»

آشنایی با فناوری های نوین و زبانهای خارجی

این روزها بیشتر روزنامه نگاران و استادان روزنامه نگاری بر این نکته متفق القولند که یکی از مهمترین ویژگی های یک روزنامه نگار حرفه ای آشنایی با علوم و فنون روز است این روزها کمتر روزنامه نگاری را می توان دیدی که با فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی آشنایی نداشته باشد .این روزها روزنامه نگاران بدون ارتباط با اینترنت کمتر کارشان پیش می رود و هر چند عده ای همین مساله را ضعف روزنامه نگاری امروز می دانند اما در عین حال روزنامه نگاری بدون استفاده از اینترنت و شبکه های اجتماعی و آشنایی با فنون روز امکان پذیر نیست . آشنایی با زبانهای خارجی نیز دریچه های جدیدی را به روی روزنامه نگاران می گشاید . دانستن هر زبانی به روزنامه نگار این توانایی را می دهد که جهان دید و ارتباطاتش را چند برابر کند و به اخبار و اطلاعات مهمتری دسترسی پیدا کند .

هر چند در این گزارش کوتاه تنها به تعدادی از ویژگی های یک خبرنگار حرفه ای اشاره شد اما هنوز تعداد زیادی از ویژگی هایی که برای شاغلان این حرفه وجود دارد ناگفته مانده است .ذوق و استعداد، سرعت ،توجه به واقعیت ها،داشتن اطلاعات وسیع، ساده نویسی، مسئولیت اجتماعی، هوش و ....تعداد دیگری از ویژگی هایی هستند که می توان برای یک خبرنگار خوب بر شمرد . اما ویژگی اصلی که برخی از آن غافلند و شاید مهمترین رمز موفقیت در این شغل باشد ، عشق و علاقه زیاد به این حرفه است ، عشقی که حتی می تواند نقش تعدادی از ویژگی های ذاتی مانند استعدادهای خدادادی را نیز از میان بردارد و از یک شخص روزنامه نگاری حرفه ای بسازد .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.