17 اسفند 1390

بایدها و نبایدهای قانون بازنشستگي مشاغل سخت برای روزنامه نگاران

آیا خبرنگاران بازنشسته می شوند

17 اسفند 1390

خبرنگاران ایران - سارا محسنی :استاد گزارش نویسی است. می گوید: «من قاضي زاده كار روزنامه نگاري را ازسال 48 شروع كردم و 40 سال است كه كارخبري مي كنم اما سابقه بيمه ام 17 سال است . براي اين كه در تمام اين سال ها در روزنامه هایی كار كردم كه الان تعطيل هستند بايد در سن 60 سالگي، 14 سال ديگرهم كار كنم تا 30 سال بگذرد و سپس بازنشسته شوم.»

خبرنگار پیشکسوت بوشهری است. می گوید: «بعد از ۴۸سال کار هیچ گونه بیمه و بازنشستگی ندارم تنها چند سالی توسط یک نشریه محلی بیمه شده ام ولی این بیمه نیز از اول سال جاری قطع شده است.»

خبرنگار جوانی است که از ده سال پیش کار خبری اش را شروع کرده است. می گوید: « اگر تمام روزهایی که در این ده سال کار کرده ام را با هم جمع کنم تنها حدود 2 سال بیمه برایم رد شده است بنابراین مشخص نیست تا چند سال دیگر باید کار کنم تا بازنشسته شوم.»

معمولاً وقتي مي خواهند از سختي هاي يک شغل بگويند، می گویند : « اين شغل بعد از کار در معدن ، دومين شغل سخت دنیاست. » خبرنگاری هم از آن شغل های سخت در دنیاست اما گویا در ایران با وجود اینکه کار خبرنگاری به عنوان یکی از مشاغل سخت پذیرفته شده است ، ولی سختی اش حتی وقتی بیشتر می شود که قانون نوشته شده برای این شغل هم هیچگاه اجرایی نمی شود.بعضی ازخبرنگاران می گویند حداقل یک کارگر با شغل سخت قوانینی دارد که درباره اش اجرا می شود اما ما حتی ممکن است سالها در روزنامه ای کار کنیم و بیمه مان هم نکنند اما چون جای دیگری برای کارکردنمان وجود ندارد صدایمان هم در نمی آید به قول معروف همان کار را فقط برای اینکه بیکار نباشیم ادامه می دهیم .

حدود 9 سال است که از تصويب قانون بازنشستگي مشاغل سخت و زيان آور برای برخی مشاغل از جمله حرفه خبرنگاری از سوي مجمع تشخيص مصلحت نظام در ایران مي گذرد اما هر چند بارها از اجرایی شدن این قانون سخن رفته ولی در عمل برخي نواقص و تبصره هاي موجود خبرنگاران را در استفاده و بهره مندي از تسهيلات اين قانون با مشكل مواجه كرده است.تا اینکه همین چند روز پیش مدير عامل صندوق حمايت از خبرنگاران، روزنامه‌نگاران و هنرمندان در یک مصاحبه مطبوعاتی اعلام کرد که بالاخره خبرنگاري به‌عنوان یکی از مشاغل سخت و زيان‌آور شناخته شده هر چند او هم تاکید کرد که هنوز موانعی برای اجرای این قانون وجود دارد .

او اعلام کرد خبرنگاران مي‌توانند با 20 سال سابقه‌ي كار بازنشسته شودند، او خبر داده که پيش‌نويس آيين‌نامه كار حرفه ای خبرنگاران توسط معاونت امور مطبوعاتي و اطلاع‌رساني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و صندوق تدوين و به دولت ارايه شده است .

به گفته او پيش‌نويس مربوطه در كميته‌ي فرهنگي دولت تصويب شده و به زودي به تصويب هيات وزيران نيز رسیده و ابلاغ مي‌شود.

مهدي شجاعي همچنین اضافه کرده است : «مجري اين قانون دستگاه‌هاي ذيربط از جمله وزارت كار و سازمان تامين اجتماعي و ساير دواير هستند كه به دليل روشن‌ نبودن تعريف خبرنگار و مصاديق آن، اين موضوع تاكنون به مشكل برخورده ، امیدواریم بالاخره مصاديق خبرنگاري از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مشخص و رسما اعلام شود تا خبرنگاران بتولنند از این قانون استفاده کنند .»

اما این مشکل که مدير عامل صندوق حمايت از خبرنگاران به آن اشاره می کند نخستین مانع در اجرایی شدن این قانون نیست و دیگر بندهای این قانون نیز با مشکلاتی جدی مواجهند .

بی معنا بودن تدوام کار روزنامه نگاری در ایران

یکی از مشکلات این قانون به این بند باز می گردد : «هر يك از خبرنگاران و افرادي كه در مشاغل مختلف خبري مشغول به كارند، در صورت داشتن شرط 20 سال كار متوالي يا 25 سال سابقه كار متناوب مي توانند از اين قانون براي بازنشستگي استفاده كنند.»

یکی از خبرنگارانی که چند سال برای یکی از خبرگزاری های کشور کار کرده است و در حال حاضر به فعالیت خبری نمی پردازد به «خبرنگاران ایران» می گوید: « در شرایط فعلی که بسیاری از رسانه ها تعطیل می شوند و خبرنگار برای مدت زمان طولانی بیکار می شود این قانون به هیچ عنوان معنا و مفهومی ندارد. چگونه می توان 20 سال به طور متوالی در یک جا فعالیت خبری داشت؟»

از سوی دیگر «علی اکبر قاضی زاده» استاد روزنامه نگاری در گفت و گویی که با خبرگزاری ایلنا داشته است درباره این مشکل می گوید:« اگر روزنامه هايي كه در آنجا كار كردم و به دلايلي تعطيل شدند را فهرست کنم به عدد سه رقمي مي رسد، اين گناه من نيست بلكه شرايط روزنامه نگاري اين است هر آدم ماجراجويي روزنامه اي راه مي اندازد و امثال من در آن كار مي كنند این افراد وقتي به مقاصدشان مي رسند كار را رها مي كنند و ما روزنامه نگاران سردرگم دراين وسط مي مانيم. »

همچنین منتقدان این بخش از قانون معتقدند که تداوم بیست ساله فعالیت در این حرفه به دلیل همان شرایط سختی کار غیر ممکن است. قرار بود تا مجلس در طرح استفساریه ای محاسبه هر سال اشتغال در مشاغل سخت و زیان‌آور را صرف نظر از داشتن سابقه توالی بیست ساله یا تناوب 25 ساله در اشتغال در مشاغل مورد نظر معادل یک و نیم سال اشتغال مورد بررسی قرار دهد اما هنوز این موضوع هم اجرایی نشده و در حد حرف و سخن است .

خبرنگار در قوانین بیمه در ایران کیست ؟

اما این قانون ابهامات دیگری نیز دارد. یکی از مشکلاتی که تا کنون مانع اجرایی شدن این قانون شده است نرسیدن به یک تعریف دقیق از خبرنگاری است که در برهه های مختلف در چند سال اخیر اقدامات مختلفی در این زمینه صورت گرفته است.

تامین اجتماعی در سال های بعد از تصویب قانون مشاغل سخت و زیان آور و گنجاندن حرفه خبرنگاری به عنوان یکی از این مشاغل اما هنوز با وزارت ارشاد بر سر تعریف درست از حرفه خبرنگاری به نقطه اشتراکی نرسیده است . بنابراین تاکنون در این زمینه اقدامی صورت نگرفته است و این قانون همچنان معلق مانده است .اما مسئولان دولتی عنوان می کنند که در تدوین آيين‌نامه‌ي كار حرفه‌ای خبرنگاران این موضوع مشخص شده است.

در این آيين نامه همه مشاغل خبري از قبيل خبرنگار، عكاس، دبير سرويس، سردبير، كارشناس امور خبري و مطبوعاتي در زمره حرفه خبرنگاري قرار مي گيرند و سازمان تامين اجتماعي به استناد اين آيين نامه بايد مشمولان را بازنشسته كند. اما وزارت ارشاد و تعریفی که او باید از این حرفه ارائه دهد ، گاهی سد راه افراد در راه رسیدن به حقوق قانونی و بیمه شدن شان می شود چون وزارت ارشاد کاملا سلیقه ای می تواند کسی را خبرنگار بداند یا نداند که این به همان مشخص نبودن تعریف این حرفه باز می گردد .

خبرنگاری که با وی در این زمینه گفت و گو کردیم معتقد است :«روشی که اکنون وزارت ارشاد در پیش گرفته، به گونه ای است که دخالت سلیقه ها در آن بسیار زیاد است و هیچ تضمینی وجود ندارد که بر اساس سلیقه کسی را روزنامه نگار محسوب نکنند و یا بکنند . تصمیم وزارت ارشاد استقلال حرفه ای روزنامه نگاران را به خطر می اندازد.»

او می گوید:« اگر شخصی در دولت با یک روزنامه نگار مشکل شخصی داشته باشد چه تضمینی وجود دارد که مانع از بیمه شدن وی نشوند.»

از سوی دیگر معاونت امور مطبوعاتی وزارت ارشاد پیش شرط هایی را در این باره برای خبرنگاران وضع کرده است مثلا خبرنگاران باید برای احراز صلاحیت خود برای استفاده از مزایای بیمه درمان، نمونه کارهایشان را ضمیمه پرونده شان کنند. خبرنگاران شاغل در روزنامه ها موظفند 15 نمونه و خبرنگاران شاغل در خبرگزاری ها 50 نمونه کار خود را به ارشاد تحویل دهند و برای گرافیست ها هم شرط ارسال 20 نمونه اثر اعلام شده است.

این خبرنگار در این مورد اضافه می کند:« با به عهده گرفتن همه امور روزنامه نگاران توسط دولت به روشنی می بینیم که رویکرد وزارت ارشاد به جای تقویت نهادهای صنفی، برعهده گرفتن همه شئونات حرفه روزنامه نگاری توسط خود است و این آفت بسیار بزرگی است.»

ابهام درباره خبرنگاران دولتی در قانون

اما مشكلات و نواقص اين قانون تنها اين موارد نيست، زيرا به نظر مي رسد اين قانون استثناءهايي نيز دارد و حتی شامل حال خبرنگاران شاغل در مراكز دولتي هم نمي شود.

برخی خبرنگاران خبرگزاري ها و روزنامه هاي دولتي هنگامي كه براي بهره مندي از اين تسهيلات به مراكز تامين اجتماعي مراجعه كرده اند، با اين استدلال مواجه شده اند كه چون آنها در استخدام رسمي دولت هستند، مشمول قانون مشاغل سخت و زيان آور نمي شوند.

وقتی این مساله را با یکی از خبرنگارانی که در خبرگزاری ایرنا و در حوزه اجتماعی فعالیت می کند در میان می گذارم از این موضوع اظهار بی اطلاعی می کند .

او اما در عین حال می گوید: « خبرنگارانی که در خبرگزاری های دولتی از سال های قبل فعال بوده اند مشکل بی ثباتی در کارشان را ندارند اما با این تفسیر امکان استفاده از بیمه مشاغل سخت را هم پیدا نمی کنند.»

او با طنز می گوید: «گویا قانونگذار جوری برنامه ریزی کرده که هیچ خبرنگاری بیست ساله بازنشسته نشود. »

از سوی دیگر در کشورهای آزاد دنیا، چنانچه روزنامه‌نگاری به خاطر اخراج و یا تعطیلی رسانه اش شغل خود را از دست بدهد، از بیمه بیکاری که خود در زمان اشتغال پرداخته، بهره‌مند خواهد شد و سازمان‌های دولتی تا زمانی که شغل جدیدی پیدا کند از او حمایت خواهند کرد و تلاش می‌کنند تا آن خبرنگار بتواند شغل تازه‌ای به دست بیاورد اما در ایران چنین موضوعی گرچه بارها از سوی مسئولان دولتی عنوان شده اما هیچگاه عملیاتی نشده است و بسیاری از خبرنگاران معتقدند اگر کاری داشته باشند همین برایشان کفایت می کند، یعنی حالا تعطیل نشدن روزنامه ها و کار داشتن است برای خبرنگاران در ایران تبدیل به رویا شده است و اغلب آنها از قوانین و مقررات گذشته اند .

یکی از روزنامه نگارانی که برای این گزارش با او حرف می زنم با نا امیدی می گوید:« ای بابا مگر تا به حال شده که چند سال پشت سر هم در یک روزنامه کار کنیم که حالا حرف از بیمه و قوانین و بازنشستگی می زنی ؟ من مدتهاست که مثل دیگر همکارانم خودم حق بیمه ام را واریز می کنم یعنی از بیمه خویش فرما استفاده می کنم . چون مطمئنم که هیچگاه کارم آن قدر در یک روزنامه تداوم نخواهد داشت که بخواهم روی این قوانین حساب کنم .اینها قوانینی است که تنها روی کاغذ می آیند و برای ما نوشته نشده اند .»

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.