2 آذر 1388

ما روزنامه‌ نگاریم؛ یادمان نرود

2 آذر 1388

نوشابه امیری

Nooshabehamiri@yahoo. com

دکتر صدرالدین الهی، استاد روزنامه‌نگاری ما عادت داشت به تاکید بگوید: بچه‌ها! یادتان باشد شما قرارنیست اسم‌تان برود در تاریخ، شما باید ملاط تاریخ را تهیه کنید. آن روزها معنای این کلام برای‌مان روشن نبود، اما گذشت زمان نشان داد که روزنامه‌نگاری، راه رفتن برروی لبه خطرناکی‌ست. روی‌مان را که برگردانیم، با «کله» می‌افتیم در دامان سیاست و سیاستمدار و یادمان می‌رود که روزنامه‌نگار بودن، بهتر و زیباتر از سیاستمدار بودن است.

چرا یاد این نکته افتادم؟ به یک دلیل ساده؛ هر چه می‌گذرد ـ از سر اجبار یا به هوس نام ـ بیشتر از روزنامه‌نگاری فاصله می‌گیریم وبه سیاست نزدیک‌تر می‌شویم. و این خطری نیست که بتوان نادیده‌اش گرفت. این غفلت یعنی آن‌که، پشت نام روزنامه‌نگار ـ دانسته و نادانسته ـ سنگر بگیریم وبه طرفین دعوا بپوندیم. روزنامه‌نگاری هم که یک طرف دعواباشد، یادش می‌رود تصویر عمومی صحنه را پیش روی خواننده بگذارد. تصویر عمومی را هم که ندهیم، یعنی فرصت دیدن همه‌جانبه را از مخاطب‌مان گرفته‌ایم؛ به او جهت داده‌ایم‌؛ بخشی از حقیقت را نگفته‌ایم و به کلامی دیگر به وظیفه خبررسانی ـ که اصلی ترین کار ماست ـ بی‌توجه مانده‌ایم.

به قول معروف «واضح و مبرهن» است که امروز در میهن ما، از هر حرکتی، تلقی کار سیاسی می‌شود؛ به همین علت خبررسانی هم جرم است. از همین روست که به روزنامه‌نگار می‌گویند «عامل اغتشاش و تشویش اذهان عمومی». اما ما را به تهمت‌های سیاسی چه‌کار؛ بگذاریم آنها کار خودشان را بکنند، ما هم کار خودمان را. بگذاریم ما را به خاطر نوشتن مقاله محاکمه کنند، به خاطر دادن خبر، به خاطر نوشتن فلان گزارش، به دلیل روزنامه‌نگار بودن.

پس پشت نام‌مان ننویسیم روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر، روزنامه‌نگار و فعال حقوق زنان، روزنامه‌نگار و مبارز سیاسی. همین که روزنامه‌نگار بمانیم و در پس نام، هیچ ننویسیم جز روزنامه‌نگار، یعنی همه‌ی این‌ها. روزنامه‌نگاری که به درستی گزارشی از وضعیت حقوق بشردر ایران بدهد، خود به خود در زمینه دفاع از حقوق بشر، فعال‌ است. روزنامه‌نگاری که تصویری دقیق و مستند از وضعیت زنان جامعه ایران بدهد، یعنی کاری کرده است قابل‌ توجه در زمینه دفاع از حقوق زنان، حقوق کودکان، حقوق اقوام و . . .

بگذاریم به ما به عنوان روزنامه‌نگار جایزه بدهند؛ مارا به عنوان روزنامه‌نگار بشناسند؛ بگذاریم روزنامه‌نگاری، حرفه ای باشد بی‌نیاز از پسوند. و برای رسیدن به این خواست، ما نیز طالب راه‌اندازی روزنامه‌ها و تریبون‌هایی باشیم «مستقل». رسانه‌هایی که کارشان، انعکاس صدای جامعه است؛ اخبار جامعه.

کمی بیندیشیم. آخرین روزنامه مستقلی که در آن کار کردیم، اسمش چه بود؟ اگر به روشنی نامی به یادتان نمی‌آید، یعنی باید بر این خواست پای فشرد: امکانی برای روزنامه‌نگاری مستقل.

در پرانتز بگویم: می‌دانم که استقلال، امری نسبی ست.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • آفتهای روزنامه نگاری محلی و زن بودن

    5 آبان 1394

    خبرنگاران ایران -دلم می‌خواست بگویم باید از زن یا مرد بودن عبور کرد، ولی واقعیت جامعه ما چیز دیگری است و هنوز زن یا مرد بودن مهم است. گاهی فقط به خاطر زن بودن نادیده گرفته می‌شوی. در عرصه خبری هم همین‌گونه است گاهی به خاطر پوشش که مسئله‌ای کاملاً شخصی و خصوصی است، بین خبرنگاران تبعیض قائل می‌شوند؛ اما خب در عرصه رسانه همه مشکل‌دارند و نمی‌توان این نکته را هم نادیده گرفت. مشکلات اصلی برای همه یکسان است، نبود تشکیلات قوی صنفی برای مواقعی که با مشکل مواجه می‌شویم، معضل همیشگی نبود بیمه. اغلب صاحبان رسانه‌ها میل زیادی به بیمه کردن خبرنگارانشان ندارند، دستمزدهای کم در مقابل کار سخت خبر... ازجمله مشکلاتی است که همه ما با آن مواجه هستیم و زن و مرد هم نمی‌شناسد. گاهی بخاطر نوع پوشش و نداشتن چادر که موضوعی کاملا شخصی است. نسبت به من تبعیض قائل شده اند.مثلا در نشست خبری رییس جمهور که در دی ماه 93 به بوشهر آمده بودند، جای مرا با خانمی که چادر پوشیده بود عوض کردند . هرچند تیم حفاظت از من عذر خواهی کردند اما این نوع رفتار ها دردی عمیق به جای می گذارد.

  • ما می‌گفتیم «بزرگ دبیر»شما می‌گویید؛ «سردبیر»

    21 مهر 1394

    خبرنگاران ایران -نکته جالبی که در این کتاب دیدم واژه "بزرگ دبیر "بود. آیا می‌دانید این اصطلاح قدیم ندیم‌ها در برخی نشریات به‌جای عنوان سردبیر به‌کاربرده می‌شد.برگشتی‌ها هم هست، همان نشریاتی که به فروش نرسیده و بازگشت داده‌شده‌اند. صفحه بستن هم که کلی در روزنامه‌ها واژه متداولی هست در این لغت‌نامه دیده می‌شود: «آماده‌سازی صفحه به لحاظ فنی.»

    چه تصوری از وا‍ژه پاچلاقی دارید؟ اگر روزنامه‌نگارید فکر نمی‌کنم تصویرتان از این لغت چندان درست باشد اما اگر صفحه آرائید بیشتر به این لغت آشنایی دارید: «نامتقارن شدن یک ستون در صفحه یا خارج شدن فرم صفحه به دلیل وجود عکس و آگهی پاچلاقی نامیده می‌شود.» پوشش خبری که حسابی معروف است و برای اعزام یک خبرنگار برای منتشر کردن محتوای یک رویداد به کار می‌رود. پیش خبر و پی گیری خبر هم که خیلی معنایش معلوم است در این کتاب ذکرشده است.اگر واژه" تومنی نگار" را نشنیده‌اید هم بدانید که این لغت هم درگذشته‌ها در روزنامه‌نگاری رایج بوده و معنایش این بوده که خبرنگاری که فقط در ازای دریافت پول کار می‌کند. خبرنگاری که بر اساس تأمین منافع مالی خود و یا دریافت هدیه، حجم خبر را کم‌وزیاد می‌کند. همان‌ها که این روزها به رپرتا‍ژ-آگهی بگیر معروف‌اند. حاشیه و حاشیه‌نویسی هم حسابی در روزنامه‌ها کلمه معروفی است یعنی اتفاقات جالب یک خبر و مصاحبه. معمولاً خبرنگارانی که حاشیه را می‌بینند خبرنگاران بهتری در روزنامه‌ها هستند.

  • اجرای خودکار ویدئوها در فیس‌بوک؛ آیا اخلاق رسانه‌ای رعایت می شود

    24 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-به‌رغم منتقدانش اجرای خودکار ویدیو (اوتوپلَی) در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت فراگیر شده است. توئیتر اخیراً اعلام کرده است که تمام ویدیوهایی که بر این شبکه اجتماعی بارگذاری می‌شوند، به زودی به صورت خودکار اجرا خواهند شد. این کار درپی اقدام فیس‌بوک صورت می‌گیرد که از دسامبر ۲۰۱۳ اوتوپلی را روی دسک‌تاپ و موبایل اعمال کرده است.اما درحالی‌که اوتوپلی ممکن است برای جلب نظر مخاطب و دیده‌شدن ویدیوها مناسب باشد، مسائلی را هم برای رسانه‌های خبری که گزارش‌های دارای محتوای تصویری ناراحت کننده منتشر می‌کنند، پیش آورده است. کالینز می گوید: «ما بازخورد فوری از کاربران دریافت کردیم. یکی از آنان می گفت چطور می توانم اوتوپلَی را غیرفعال کنم. من دیگر نمی خواهم این صحنه‌ها را ببینم. افراد دیگری ما را به دلیل نمایش این ویدیو به صورت اوتوپلی مورد انتقاد قرار دادند.» هرجا کاربران فیسبوک به یک خط وای فای وصل شوند ویدیوها خودبه خود اجرا می شوند، اگرچه آنان می توانند گزینه‌ی اوتوپلی را در تنظیمات اکانت خود غیرفعال کنند.

    کالینز اشاره کرد که «در طول یک یا دو ساعت بعد از قرار گرفتن این ویدیو در صفحه ی فیسبوک «ده‌ها» کامنت دریافت کردیم. همه ی این کامنت ها درباره‌ی اجرای خودکار این ویدیو نبودند.