6 بهمن 1390

استرس؛ بخش جدانشدنی دنیای خبرنگاران

دشواری های یک حرفه

6 بهمن 1390

خبرنگاران ایران- سارا محسنی: آمارها می گویند خبرنگاری و استرس باهم ارتباط دارند. اگر این شغل رتبه نخست مشاغل پراسترس را به دست نیاورد اما قطعا جزو ده شغل پراسترس دنیا معرفی می شود. این درحالی است که خبرنگاری در ایران از نظر استرس با توجه به محدودیت های بیشتر رتبه بالاتری دارد.

با گذشت یک ماه از آغاز سال 2012، آمارهای مربوط به سال 2011 به تدریج در حال انتشار است و از جمله این آمارها مربوط به مشاغل بااسترس بالا است که خبرنگاری و عکاسی خبر در بین ده شغل پراسترس قرار گرفته است.

اگر در همه جاي دنيا صلح هم باشد، باز براي خبرنگار فرقي نمي‌کند، چون او هميشه در حال راه‌رفتن در ميدان مين است. کار خبرنگار پر از خطر، دلهره و رخدادهاي پيش‌بيني ناپذير است. خبرنگار در قلب حادثه-جايي که رويدادي در حال تبديل به خبر است- حضور مي‌يابد؛ از اين‌رو به دور نيست اگر گسترش دامنه رويداد، گريبان او را نيز بگيرد.

یکی از خبرنگارانی که چندسال برای رسانه های خارج از کشور در حوزه ورزشی فعالیت کرده است و هم اکنون در ایران است می گوید: «در خبرنگاری چنان دچار استرس مي‌شدم که روانپزشک، سرانجام گفت بايد شغلم را تغيير دهم. حالا پس از چندسال کار روزنامه‌نگاري، نمي‌دانم چکار کنم؟»

او ادامه می دهد: «از درون، با خود دچار تضاد شده‌ام. از سويي ادامه کار روزنامه‌نگاري برايم ميسر نيست و از سوي ديگر، کار ديگري بلد نيستم. ناگفته نماند که به کارم نيز علاقه دارم. اما براي انجام هر کاري، نياز به سلامت روح و جسم است؛ وقتي بيماري شوي، قادر به انجام هيچ کاري نيستي.»

خبرنگاری شغلی است که بسیاری به خاطر هیجان بالا افسوس آن را می خورند اما باید دید افرادي که افسوس شغل خبرنگاري را مي‌خورند، پس از تجربه استرس زياد نهفته در آن، باز چنين احساسي خواهند داشت؟ کار خبرنگاري در رديف مشاغل سخت، قرار گرفته است چراکه استرس ـ قاتل خاموش انسان‌ها ـ در حرفه خبرنگاري، دوچندان است.

یکی از خبرنگارانی که هم اکنون در یکی از روزنامه های کشور مشغول به فعالیت است در این باره می گوید: « اگر از بیرون به شغل خبرنگاري نگاه کنیم با قرار داشتن در درون اين حرفه و نگريستن از نزديک به آن، آن را بسیار متفاوت می یابیم . حرفه خبرنگاري با همه جذابيت‌هاي ظاهري، با تنش و چالش بسيار همراه است و دغدغه هميشگيِ به روز بودن و استرس برآمده از آن، همزاد اين شغل است.»

او درباره تجربه های شخصی اش در این ارتباط می گوید:«مدتي به دلیل تحمل استرس های زیاد دچار سرخوردگي شدم، ولي خوشبختانه به توصيه پزشک خود، مقاومت کردم. بايد پايداري نشان بدهم، چون کارم را دوست دارم.»

این روزنامه نگار فعال به توصیه های پزشک خود درباره مشکلاتی که خبرنگاری برای او به وجود آورد اشاره می کند و می گوید: «پزشکم معتقد بود که من جزو آدم های شکننده هستم و خبرنگاري، چندان براي من خوب نيست. استرس مخفي در اين کار، روي من تاثير منفی گذاشت و افسرده‌ام کرد. سه ماه در خانه بستري شدم. هر چند احساس مي‌کنم ديگر انرژي گذشته را ندارم، اما علاقه به کارم، باعث شد دوباره به خبرنگاری برگردم.»

استرس از کجا می آید؟

محیط تحریریه با وجود همه جذابیتهای آن گاهی فرد را دچار فشار و استرس می کند .همه خبرنگاران به ویژه در بخش خبر با میزان متعارفی از فشار روحی رو در رو هستند. گاهی این فشار مثبت و باعث پویایی می شود ولی در اغلب موارد این فشار در محیط کار مضر است. این فشار در محیط خبر می تواند به دلیل نوع محیطی که خبرنگار در آن قرار گرفته باشد و اینکه استرس از فردی به فرد دیگر در چنین محیط هایی قابل انتقال است.

خبرنگار فعال یکی از روزنامه های اصلاح طلب به ما می گوید: «بگو و مگوهای موردی با سردبیر، دبیر گروه و حتی در بخش فنی این استرس را برای ما در روزنامه بیشتر می کند.»

از سوی دیگر محیط کار خبر نیز استرس زاست. خبرنگار هر روزه با خبر و اطلاعات زیادی در ارتباط است و به طور دائم در معرض انواع عوامل استرس زا قرار دارد. برخی از این عوامل به محتوای خبر مربوط می شود. مثلا خبرنگاری که در صحنه یک حادثه طبیعی یا غیرطبیعی حاضر شده است، استرس فوق العاده ای را تحمل می کند. خبرنگار دیگری که در حال تهیه گزارشی از بازداشت دوست خبرنگار خود است نیز تحت فشار روانی است.

عامل سوم استرس زا را شاید بتوان با مسائل شغلی در ایران ارتباط داد مسائلی که خاص این شغل در کشور ماست .فقدان امنیت شغلی در حرفه خبرنگاری در ایران و همچنین فشارهای مدام از سوی نهادهای امنیتی و امکان بازداشت و تعطیلی مدام روزنامه ها از این جمله است. جایگاه خبرنگار از نظر حقوقی در جامعه به درستی تببین نشده و برای کار روزمره خود با فشارها و مزاحمت های بسیاری روبرو است. او از سوی دیگر از امنیت شغلی لازم یا حمایت صنفی نیز برخوردار نیست. فقدان بیمه های حمایتی مناسب و ترس بیکار شدن دائمی از جمله عواملی است که بر این استرس می افزاید.

در دفاتر روزنامه‌هاي جهان، براي کاستن از استرس خبرنگاران پرکار، سردبيران از مشاوران کارکشتهْ ياري مي‌جويند و روان‌پزشکان خوبي نيز در دسترس آنان قرار مي‌دهند. چیزی که در روزنامه های ایران خبری از آن نیست اما طبق گفتگویی که با تعدادی از خبرنگاران کردیم بسیاری از آنها اعلام کردند که اصلا بدشان نمی آید برای کاهش اضطراب شان با یک مشاور مشورت کنند .

استرس چه بیماری هایی را ایجاد می کند؟

به گفته پزشکان اگر تقاضاها در يك شغل از ميزان توانايي فرد، بيشتر باشد، آن شغل براي فرد بسيار استرس‌زا خواهد بود.

حال دیده می شود که ساعت كار خبرنگاري، طولاني و توانفرساست. خبرنگار يا از حمايت ‌اجتماعي برخوردار نيست يا اين حمايت اندک است. اگر آستانه تحمل در جامعه نهادينه نشده باشد، خبرنگار نخستين فرد است که در انجام وظيفه خود (خبررساني)، آسيب مي‌بيند و اين نگراني‌ها خبرنگاران را بيشتر مي‌فرسايد.

نتایج پژوهش های علمی انجام شده حاکی از آن است که استرس شغلی به ویژه در حرفه خبرنگاری موجب ایجاد عارضه های متعدد جسمی و قلبی در بدن انسان می شود.

علاوه براین، استرس شغلی موجب اختلالات گوارشی و روده ای و نیز اختلالات غدد درون ریز در بدن از جمله غده تیروئید در انسان می شود.

همچنین افرادی که در مشاغل پر استرس فعالیت می کنند؛ بعضا دچار اختلالات روانی عصبی، اسپاسم های عضلانی و «زانو درد، کمردرد و گردن درد» و نیز بیماری های تنفسی و بسیاری از سرطان ها می شوند. خبرنگاران همچنین به دلایل مختلف ازجمله ‌مشکلات ثبات منبع خبری،‌ آلودگی صوتی و زیست محیطی و نیز در معرض قرارگرفتن امواج محتلف فرکانسی- به دلیل استفاده از تلفن، موبایل، رایانه- بیشتردر معرض بیماری های شغلی قراردارند.

راهکارهای مبارزه با استرس در خبرنگاری

‌ورزش های مداوم روزانه، ‌مرخصی های متناوب و منظم و نیز تفریحات مناسب از عمده راهکارهای کاهش از استرس شغلی است.

دكتر «اميد امينيان» ‌متخصص طب كار و بيماري‌هاي شغلي در گفت وگویی که با خبرگزاری ایسنا داشت، درباره راهکارهای جلوگیری از استرس به خبرنگاران این توصیه را می کند: «انجام ورزش مداوم و مرتب به ويژه شنا و پياده روي، استفاده از سبزيجات و مواد گياهي تازه به جاي استفاده زياد از هيدروكربن‌ها و به كارگيري روش‌هاي آرامش بخش (Relaxtion) در كاهش ميزان استرس فرد نقش ويژه‌اي دارند. »

وی ادامه می دهد: «خبرنگاران هر گاه احساس كردند، ‌استرس و رفتار آنها تغيير ايجاد كرده به سرعت به روانپزشك مراجعه و از نظرات وي بهره مند شوند. »

عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران همچنين كارفرماي خوب را شخصي دانست كه با ايجاد روحيه همدلي، حس مشاركت، تعديل روابط سازماني و محقق ساختن نيازهاي به حق ارتقا و ترفيع شغل، از ايجاد استرس در شاغلان سازمان تا حد ممكن جلوگيري كند.

استرس و بیماری های گوارشی در خبرنگاران

از سوی دیگر خبرنگاران باید برای جلوگیری از استرس بر روی رژیم غذایی خود کنترل داشته باشند.

متخصصان تغذیه معتقدند که استرس و فشارهاي عصبي فرد را دچار اشتهاي كاذب مي كند. اشتهاي كاذب ممكن است منجر به عارضه چاقي شود كه پيش زمينه بسياري از بيماري ها است.

بيماري هاي قلبي، فشار خون، ديابت و غيره از جمله بيماري هايي است كه در اثر استرس و فشارهاي روحي در بدن به وجود مي آيند.برخي افراد نيز در مواجهه با استرس و اضطراب دچار كم اشتهايي مي شوند كه ناشي از فشارهاي عصبي محيطي است.

بي اشتهايي مداوم، بدن را به سمت سوء تغذيه پيش مي برد و سيستم ايمني بدن را تهديد مي كند.اين مهم خود پيش زمينه بسياري از بيماري هاي جسمي و روحي است.

سوزش معده و سردل نيز از عوارض فشارهاي عصبي ناشي از شغل پر مخاطره خبرنگاري است.

اختلال عملكرد دستگاه گوارش مي تواند منجر به اختلال در هضم و جذب مواد غذايي و سوء تغذيه شود كه از ديدگاه علمي منجر به افزايش و يا كاهش مفرط وزن مي شود.

اختلال در هضم و جذب غذا مي تواند موجب عدم دريافت مواد غذايي كافي در بدن شود و كم كم عوارضي مانند كم خوني، كلسيم پايين خون، افت قند و برخورداري از سيستم ايمني ضعيف را براي خبرنگاران به وجود آورد.

پزشکان تغذیه که بارها خبرنگاران را به عنوان بیمار خود پذیرفته اند معتقدند که گرسنگي هاي طولاني مدتي كه خبرنگاران به دليل شغل پر مشغله در طول روز به آن دچار هستند موجب بهم خوردن تنظيم وعده هاي غذايي، سوء هاضمه و كمبود شديد مواد مغذي در بدن مي شود.

آنها به خبرنگاران توصیه می کنند براي اينكه برنامه غذايي سالم داشته باشند بايد وعده هاي غذايي از سه وعده به پنج وعده افزايش دهند.

نخوردن صبحانه موجب استفاده از ذخاير بدن است و تكرار اين عمل موجب پايين آمدن ذخاير بدن و تحليل عضلاني، انرژي و ذخاير ويتامين و املاح مي شود.

بدن در اين صورت با كوچكترين تغييرات محيط تحت تأثير قرار مي گيرد و كوچكترين ويروس ها، بزرگترين بيماري ها را براي اين افراد به وجود مي آورد.

نخوردن نهار و شام با وجود فعاليت هاي زياد بدني و فكري موجب ايجاد كمبود هاي فراوان مواد غذايي در بدن مي شود.

اما این متخصصان می گویند بدغذايي و مصرف زياد فست فودها به دليل فرصت اندك خبرنگاران در حين انجام كار و تهيه ساده تر اين نوع غذاها، بسیار مضر است. طعم دهنده ها و چاشني هاي استفاده شده در فست فودها موجب طعم مطلوب اينگونه خوارك ها مي شوند كه مصرف مداوم آنها بسيار مضرر است.

مصرف چاي و آب در طول روز به خبرنگاران توصيه می شود. آنها باید از جايگزين كردن نوشابه ها و آبميوه هاي ناسالم به جاي آب بايد پرهيز کنند.

همچنین متخصصان تغذیه استفاده از انواع مغزها، برگه هاي ميوه و نوشيدني هاي طبيعي را به خبرنگاران توصیه می کنند.

خبرنگاران بايد روزانه چند واحد ميوه و سبزي را در سبد مصرفي خود قرار بدهند تا بدن آنها ويتامين هاي موجود در ميوه و سبزي را دريافت كنند.

پزشکان تغذیه همچنین می گویند که شاغلان در حرفه هاي خبرنگاري و ساير شغل هاي استرس زا، به دليل اينكه زمان مشخصي براي صرف غذا ندارند، مصرف دانه هاي روغني از جمله انواع بادام، گردو، پسته، فندق و خشكبار را نيز فراموش نكنند.

خبرنگاری و استرس همیشه با یکدیگر ارتباط مستقیم داشته اند اما اینکه یک خبرنگار بتواند راه های جلوگیری از استرس را پیدا کند، می تواند یک خبرنگار بهتر هم باشد . یعنی خبرنگاری که یادگرفته است چگونه با کمترین استرس بر روی میدان مین راه رود.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.