1 بهمن 1390

جامعه شناسی روزنامه نگاری

1 بهمن 1390

خبرنگاران ایران -«در جامعه معاصر که اغلب جامعه ارتباطات یا جامعه اطلاع رسانی خوانده می شود، روزنامه نگار به چهره ای اسطوره ای تبدیل شده است .» این جملات در مقدمه کتاب جامعه شناسی روزنامه نگاری اثر اریک نووو دیده می شود .

اریک نوو استاد رشته علوم سیاسی در دانشگاه های فرانسه است و از سال ها پیش در زمینه جامعه شناسی گروه های مختلف اجتماعی به پژوهش و مطالعه مشغول است .

جامعه شناسی روزنامه نگاری در فرنسه ازدهه1970 آغاز شد اما طی سالهای 1990 جهشی چشمگیر یافت . دو قطب پژوهشی که از نظر فکری با هم پیوند نزدیکی داشتند به این تحول کمک زیادی کردند. یکی از این دو قطب نشریه اسناد پژوهش در علوم اجتماعی بود وقطب دیگرمرکز پژوهش های اداری و سیاسی در شهر رن که مدیریت آن را اریک نووو، نویسنده این کتاب در دست دارد .

جامعه شناسی روزنامه نگاری ، روزنامه نگاری را به عنوان پدیده ای اجتماعی مورد توجه و بررسی قرار می دهد . در این رشته نسبتا پویا و در عین حال جالب و بحث بر انگیز فقط درباره ی جنبه ها و آثار اجتماعی روزنامه نگاری بحث نمی شود ، بلکه روزنامه نگاری از جهات مختلف از جمله وسایل ارتباط جمعی ، گردانندگان و دست اندرکاران آن ، پیام های ارتباطاتی ، سبک های نگارشی ، مخاطبان ، آثار اجتماعی ارتباطات و جامعه شناسی تاریخی روزنامه نگاری مطالعه می شود .

کتاب جامعه شناسی روزنامه نگاری که توسط بهمن جبروتی ترجمه شده است تا حد امکان بررسی گسترده ای درباره« روزنامه نگاری ها» به ویژه روزنامه نگاری در فرانسه ارائه می دهد . در این جا روزنامه نگاری را عمدا به صورت جمع به کار بردیم چرا که در این کتاب سلسله مراتب مربوط به روزنامه نگاری و موسسه های مطبوعاتی و ارتباط با منابع خبر ، قدرت های اجتماعی و مردم به هم آمیخته و بررسی شده اند .

نویسنده این کتاب معتقد است که درک کار روزنامه نگاران ، پیش از هر چیز از طریق نگریستن به نحوه انجام گرفتن آنها حین کار ، در سالن ها ، جلسات هیات تحریریه ، گفتگوها، شکار عکس دسته بندی اخبار و اطلاعیه هابه دست می آید و پس از آن شامل دقت در برگه فعالیتهای روزنامه نگاری . این فعالیتها از یک رسانه تا رسانه ای دیگر کاملا متفاوتند .

این کتاب که از آخرین آثار این نویسنده در این زمینه است در شش فصل: پیدایش یک حرفه، فضای روزنامه نگاری امروز، روزنامه نگاران در محل کار، نگارش در روزنامه نگاری، قدرت روزنامه نگاری و بحران ها و تجدید حیات روزنامه نگاری تدوین شده است.

در فصل اول این کتاب نویسنده به طور کامل درباره روزنامه نگاری به سبک فرانسوی و حدود و نسبت آن با روزنامه نگاری انگلیسی و آمریکایی بحث می کند .این مقایسه در این فصل از کتاب نشان می دهد که بسیاری از مشخصه های روزنامه نگاری فرانسوی نسبت به هنجارهای روزنامه نگاری آمریکایی که در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان مرجع انتخاب شده اند ، عمیقا ناهماهنگ است . این مقایسه همچنین ما را به یافتن علت این تفاوت و به شناخت دقیق آنها دعوت می کند و نشان میدهد که اهمیت اقتصادی این حرفه به نو آوری های دهه 90 مربوط نمی شود .

در واقع نویسنده کتاب معتقد است که روزنامه نگاری انگلیسی زبان الگوی پر تضادی است که به توصیف نیاز ندارد و روزنامه نگاری ای که سرانجام در لندن و نیویورک به برتری دست یافت حاصل پیروزی شدید مطبوعات سیاسی بود .

او درباره روزنامه نگاری فرانسه هم می نویسد :«تاریخ روزنامه نگاری فرانسه نیز مبتنی بر روند دائمی واردات و اقتباس از روش های نگارشی انگلو ساکسون است .روزنامه نگاری فرانسوی برای آن که منزوی نشود به طور گسترده شیوه ای دوگانه پیش می گیرد ، اما مقاله هایش در بیش تر موارد به طور محسوس این اقتباس را زیر پا می گذارند .این روش مبتنی بر ارزش نهادن به گزارش است ، اما این کار را به روزنامه نگارانی می سپارد که به خاطر سبک شان در نگارش شهرت یافته اند .»

در فصل دوم این کتاب روزنامه نگار به شکل شناسی حرفه روزنامه نگاری می پردازد و چهار تحول عمده در روزنامه نگاری فرانسه را از منظر جامعه شناختی بررسی می کند .

او دو ویژگی روزنامه نگاری فرانسوی را در این بخش فراوانی تعداد روزنامه نگاران می داند که فقط با افزاش 61 درصدی نسبت به روزنامه نگاران آمریکایی قابل مقایسه است .

ویژگی دیگر روزنامه نگاری فرانسوی هم به نشریات محلی آن مربوط است بدین معنا که در حالی 29 درصد روزنامه نگاران هنوز برای نشریات روزانه کار می کنند اما 70 درصد فروش روزنامه ها به نشریات روزانه محلی برمی گردد .به نحوی که روزنامه اوئست فرانس با 800 هزار نسخه در روز هم اکنون پر شمارگان ترین روزنامه فرانسوی محسوب می شود .

فصل سوم کتاب روزنامه نگاران در محل کار چارچوبها و الزامات سازمانی آن را بررسی می کند مطالعه نموادر سازمانی هر نشریه به عقیده این نویسنده ساختار و سلسله مراتب هیات تحریریه را نشان می دهد . این نویسنده معتقد است که برخی مشاغل موجود در روزنامه نگاری اجازه می دهند عملکرد هیات تحریریه را قضاوت کنیم .

فصل چهارم این کتاب یعنی نگارش رسانه ای در روزنامه نگاری براین اعتقاد است که هر چند روش های آکادمیک مطالعه روزنامه نگاری در فرانسه اغلب منجر به آن شده است که مطاله داستان مطبوعات را به نشانه شناسان بسپارند و شیوه های نگارشی روزنامه نگاری را نیز کاری ادبی در نظر بگیرند نویسنده کتاب در این فصل از کتابش تلاش می کند این موضوع را به عنوان نتیجه یک نظام مبتنی بر وابستگی متقابل مطالعه کند .

قدرت در روزنامه نگاری فصل پنجم این کتاب است که و نوسنده در این بخش تاکید می کند که اگر روزنامه نگاری موضوع این همه بحث قرار گرفته و می گیرد به دلیل آن است که متخصصان و شهروندان قدرت بسیاری برای آن در نظر گرفته اند .

بحران ها و تجدید حیات روزنامه نگاری آخرین فصل این کتاب است که انبوهی از چالش های این حرفه را بررسی می کند .

خواننده با خواندن کتاب جامعه شناسی روزنامه نگاری به نتایج جالبی می رسد هر کس این کتاب را مطالعه می کند به این دریافت می رسد که روزنامه نگار هم طراز کسی با شغل آزاد یا نویسنده خبر نیست . روزنامه نگاری ها که در این کتاب به صورت جمع به کار برده می شوند فقط هنگامی که در چارچوب جامعه شناسی کار و سازمان ها قرار می گیرند قابل فهم خواهند بود . جامعه شناسی روزنامه نگاری همچنین باید با ابعاد سیاسی موضوع خود روبرو شود .همچنین اصول مبتنی بر هنجارها که روزنامه نگاری را با فکر دمکراسی پیوند می دهد ، می تواند در یک استنتاج خلاصه شود. جامعه سیاسی جامعه مصرف کنندگان نیست بلکه از شهروندان تشکیل شده است .

این کتاب همچنین بر این نکته تاکید دارد که وارد کردن دستاوردهای علوم اجتماعی در بحث های روزنامه نگاری ضروری است .

جامعه شناسی روزنامه نگاری نوشته اریک نووو ترجمه بهمن جبروتی است که در سال 1390 توسط انتشارات سروش وارد بازار شده است . این کتاب برای علاقه مندان به جامعه شناسی روزنامه نگاری و روزنامه نگارانی که با نگاهی عمیق حرفه شان را دنبال می کنند مفید و قابل استفاده است.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.