26 دی 1390

چگونه برای نوشتن یک گزارش سوژه یابی کنیم

26 دی 1390

خبرنگاران ایران – بابک موحدی : پیدا کردن سوژه ای مناسب برای نوشتن گزارش هنوز هم برای بسیاری روزنامه نگاران چالشی بزرگ است و برخلاف تصور عده ای که یافتن سوژه مناسب را تنها برای خبرنگاران جوان دشوار می دانند ، این چنین نیست و سوژه یابی برای روزنامه نگاران باسابقه هم دشوار وشاید از مهمترین بخش های نوشتن یک گزارش خوب باشد . به قول یکی از دبیران سرویسم که سالها تحت نظارت او کار کرده ام نیمی از موفقیت یک گزارش به انتخاب سوژه مناسب برای آن باز می گردد و بقیه به نحوه نگارش و تکنیک های گزارش نویسی .به عقیده این روزنامه نگار حتی اگر برای یک سوژه ضعیف خیلی هم زحمت بکشی چندان اثر خیره کننده ای از کار در نمی آید، اما وقتی برای یک سوژه خیلی خوب زحمت کمتری هم بکشید بیشتر از یک سوژه ضعیف دیده وخوانده می شود .

چگونه سوژه مناسب مان را پیدا کنیم ؟

خیلی مردم اغلب از روزنامه نگاران می پرسند :« چطور سوژه هایتان را انتخاب می‌کنید؟» اغلب آنها نمی دانند که گاه روزنامه نگاران باتجربه هم در انتخاب سوژه هایشان به مشکل جدی برمی‌خورند. اما به قول یک استاد روزنامه نگاری مسأله تنها دیدن است. سوژه‌ها ما را صدا می‌زنند و راههای زیادی برای پیداکردن سوژه‌ها وجود دارد.

یک راه این است که مطالب رسانه‌ها را دنبال کنیم، شاید به همین خاطر است که اغلب به روزنامه نگاران حرفه ای در سراسر دنیا حوزه ای تخصصی سپرده می شود تا با این کار خبرنگار بر اوضاع حوزه اش تسلط کامل داشته باشد و آخرین تغییر و تحولات حوزه اش را دریابد و با دنبال کردن همیشگی اخبار آن حوزه خیلی زود مسیرهای غیر عادی را تشخیص دهد .چرا که در هر حال دنبال کردن و دقیق شدن بر اخبار همه حوزه های خبری تقریبا غیر ممکن است .

روش دیگر این است که به چیزهایی که در محیط شما تغییر می‌کند توجه کنید و البته این تغییرات را طبیعی ندانید و مدام از خود بپرسید چرا ؟ با این کلمه است که شما بسیاری از رخدادها را عادی نمی بینید و احتمالا برای کنکاش بیشتر درباره آنها تلاش می کنید .

راه دیگر دقیق شدن و صحبت کردن با اطرافیان تان است هر گز به اینترنت و صفحات مجازی آن برای یافتن موضوع اتکا نکنید و همیشه با مردم درباره موضوعات مختلف بحث و صحبت کنید این گونه می توانید از لابه لای حرفهای مردم موضوع های مناسب را بیابید . در واقع نظاره گری دقیق بر احوال و زندگی مردم راهی مناسب برای یافتن موضوع های خوب برای نوشتن گزارش است .همین طور برای تغییروتحولات حوزه تان تنها به خبرهای رسمی متکی نباشید همیشه در حوزه های خبری تان حضور داشته باشید و ببینید در آنجا چه میگذرد مثلا اگر حوزه تان بهداشت و درمان است بدانید که حضورتان در مراکز درمانی مثل بیمارستان ها و داروخانه ها ضروری است اگر چند بار به این مکانها سر بزنید و با مردم گفتگو کنید قطعا داستان های خواندنی برای مخاطب تان خواهید داشت.

برخی روزنامه نگاران تنها به دنبال چیزهای ناهنجار و خلاف هستند و معمولاً تهیۀ یک گزارشِ خوب از یک سوژۀ سالم و مثبت را سخت‌ می دانند در حالیکه اصلا این گونه نیست و باید دیدتان را عوض کنید هر چند همیشه گزارش های افشاگرانه جذابند اما بدانید که گاه در موضوعات سالم هم نکات جالبی برای خواننده پیدا می شود، مثلا ابعاد زندگی کسی که کار خلاف جهت نظر دیگران انجام داده و موفق شده یا کسب و کار جالبی راه انداخته همواره برای مخاطب جذاب است .

و در آخر اینکه مدام منتظر اتفاق های غیر منتظره و عجیب و غریب نباشید و از دور وبر خودتان آغاز کیند فقط کافی است که خوب ببینید و بشنوید .

موضوع های عینی و ملموس انتخاب کنید

یک بار یکی از استادان روزنامه نگاری ام سر کلاس درس رو به ما دانشجویانش گفت اگر موضوعی جالب نیست چرا باید آن را بازگو کنید؟ موضوع گزارش باید آنقدر جالب باشد که نظر بیننده و شنونده را به خود جلب کند، به طوری که آن را برای دیگران هم تعریف کند. اگر یکی از همکاران شما درباره موضوع گزارش از شما بپرسد "چه اهمیتی دارد که این را می نویسید ؟" و شما پاسخ مناسبی برای آن نداشته باشید یعنی، موضوع مناسبی را انتخاب نکرده اید.

یک بار در کارگاه آموزشی روزنامه نگاری که توسط روزنامه نگاران اروپایی برگزار شد شرکت کردم .مهمترین نکته ای که این استادان روزنامه نگاری در این کلاسها برای انتخاب سوژه به ما پیشنهاد می کردند انتخاب موضوع های ساده و عینی بود . روزی که ما می خواستیم برای تمرین کلاسی مان برای نوشتن گزارش خبری سوژه انتخاب کنیم را هر گز از یاد نمی برم .اغلب دانشجویان کلاس سعی کرده بودند موضوعات بزرگ و به اصطلاح خودمان خیلی گسترده را برای نوشتن گزارش شان انتخاب کنند اما بحث انتخاب این موضوع ها درست چند ساعتی وقت کارگاه ما را گرفت روزنامه نگاران خارجی می پرسیدند چرا اصرار دارید بر موضوعاتی تا این حد گسترده و بزرگ که در مدت زمان کوتاهی به نتیجه نمی رسد کار کنید.به عقیده آنها بیشتر سوژه های انتخاب شده توسط روزنامه نگاران ایرانی برای نوشتن گزارش خبری سوژه های خوبی نبودند آنها می پرسیدند چرا کمی به دور و بر خودتان نگاه نمی کنید و این همه موضوع خوب را نمی بینید . یادم می آید بیشتر خبرنگاران موضوعاتی چون بررسي عملكرد دولت و یا موضوعاتی نظیر آن را برگزیده بودند اين موضوعات به نظر روزنامه نگاران اروپایی ، به علت كلي بودن و يا نبود عناصر خبري موضوعاتی نامناسب براي گزارش خبري بودند.

آن‌ها ويژگي‌هاي اصلي یک سوژه خوب را اين گونه برشمردند:«موضوعي جزيي، عيني و ملموس براي همه مردم. موضوعي كه براي قشر وسيعي از مردم جالب باشد.» بسياري از موضوعات كه اين ويژگي‌ها را نداشتند، مورد تاييد آن‌ها قرار نگرفتند.

موضوع های جدید را انتخاب کنید

کسانی که از نزدیک اخبار را دنبال می کنند می دانند چه تحولاتی تازه است. اگر موضوعی را در تحریریه روزنامه مطرح می کنید و می بینید کسی آن را نشنیده و برایش جالب و جدید است به احتمال قوی موضوع خوبی را انتخاب کرده اید اما اگر موضوعی را برگزیده اید که همه درباره آن می دانند شما راه را اشتباه رفته اید و به قول خودمان سراغ موضوعی سوخته رفته اید .

البته شاید موضوعی که انتخاب کرده اید عالی باشد، اما فقط بر زندگی تعداد کمی تاثیر بگذارد. البته این موضوع دلیل نمی شود که روی آن موضوع کار نکنید، اما باید بدانیم که هر چه تعداد افرادی که انتشار گزارش بر زندگی آنها تاثیر می گذارد بیشتر باشد، بدین معناست که سوژه مناسبتری برگزیده ایم و تعداد مخاطبان بیشتری نیز برای خواندن مطلبمان فراهم کرده ایم .

جریان سازی خبری یا گزارش های تازه

اما از کجا دریابیم که موضوع خوبی را برای نوشتن گزارش مان انتخاب کرده ایم ساده ترین پاسخ این سوال این است گزارش مان خیلی خوب دیده ، خوانده و یا شنیده شده است .اما این همه ماجرا نیست .

اگر بعد از انتشار گزارش شما بقیه رسانه ها هم دنبال همان موضوع رفتند و دوباره درباره آن نوشتند و یا ابعاد جدیدی از آن ماجرا را نشان دادند معلوم است که تیرتان به هدف نشسته است و شما موضوع مهم و تاثیر گذاری را انتخاب کرده اید. موضوعی که دیگران از آن غافل بوده اند و به نحوی شما خط دهنده به رسانه ها شده اید و باعث شده اید درباره آن موضوع جریان سازی جدی خبری شود .به قول دبیر سرویس قدیمی ام چنین گزارشی را نباید رها کرد و تا به نتیجه رسیدن آن و تاثیر گذاری بیشترش درباره اش نوشت. یک گزارش با کیفیت بالا اغلب به پدید آمدن حداقل سه گزارش دیگر منجر می شود. اگر از رقبای رسانه ای خود پیشی گرفته اید مسیری که گزارش طی خواهد کرد را پیش بینی کنید و آمادگی تهیه گزارش های جانبی یا تکمیلی مربوط به آن را داشته باشید.

همچنین بدانید که یک سوژه خوب حتما تغییراتی را در جامعه و زندگی مردم در پی دارد البته شاید این موضوع را خیلی زود نبینید اما بدانید یک سوژه خوب چنین اثری نیز دارد .

نکته آخر : به حرف دلتان گوش دهید

استادان روزنامه نگاری در دانشگاه همیشه یک نکته را به ما یاد آور می شدند که بد ندیدم این یادداشت را با آن به پایان برسانم آنها همیشه سر کلاس های درس به ما تاکید می کردند که گر سوژه‌ای شما را شیفته یا ناراحت نمی کند یا به شما انگیزۀ نمی دهد ، باید آن را به کس دیگری بسپارید. چرا که علاقه مندی به سوژه بیش از نیمی از موفقیت کارتان را تضمین می کند شاید به همین خاطر است که همیشه به خبرنگاران جوان هنگام برگزیدن حوزه های خبری شان توصیه می شود که میزان علاقه شان را در نظر بگیرند همه ما می دانیم که برخی سوژه ها زود به نتیجه نمی رسند و برخی دیگر هم نیازمند پی گیری شدید و سخت هستند پس اگر به کارمان بی علاقه باشیم قطعا با این موانع یا سوژه را رها می کنیم یا آن را به نتیجه مطلوبی نمی رسانیم بارها دیده ام که سوژه های خبری خیلی مناسب توسط خبرنگاران بی حوصله و کم علاقه به جایی نرسیده و به تولید گزارشی بی سر وته منجر شده اند .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • آفتهای روزنامه نگاری محلی و زن بودن

    5 آبان 1394

    خبرنگاران ایران -دلم می‌خواست بگویم باید از زن یا مرد بودن عبور کرد، ولی واقعیت جامعه ما چیز دیگری است و هنوز زن یا مرد بودن مهم است. گاهی فقط به خاطر زن بودن نادیده گرفته می‌شوی. در عرصه خبری هم همین‌گونه است گاهی به خاطر پوشش که مسئله‌ای کاملاً شخصی و خصوصی است، بین خبرنگاران تبعیض قائل می‌شوند؛ اما خب در عرصه رسانه همه مشکل‌دارند و نمی‌توان این نکته را هم نادیده گرفت. مشکلات اصلی برای همه یکسان است، نبود تشکیلات قوی صنفی برای مواقعی که با مشکل مواجه می‌شویم، معضل همیشگی نبود بیمه. اغلب صاحبان رسانه‌ها میل زیادی به بیمه کردن خبرنگارانشان ندارند، دستمزدهای کم در مقابل کار سخت خبر... ازجمله مشکلاتی است که همه ما با آن مواجه هستیم و زن و مرد هم نمی‌شناسد. گاهی بخاطر نوع پوشش و نداشتن چادر که موضوعی کاملا شخصی است. نسبت به من تبعیض قائل شده اند.مثلا در نشست خبری رییس جمهور که در دی ماه 93 به بوشهر آمده بودند، جای مرا با خانمی که چادر پوشیده بود عوض کردند . هرچند تیم حفاظت از من عذر خواهی کردند اما این نوع رفتار ها دردی عمیق به جای می گذارد.

  • ما می‌گفتیم «بزرگ دبیر»شما می‌گویید؛ «سردبیر»

    21 مهر 1394

    خبرنگاران ایران -نکته جالبی که در این کتاب دیدم واژه "بزرگ دبیر "بود. آیا می‌دانید این اصطلاح قدیم ندیم‌ها در برخی نشریات به‌جای عنوان سردبیر به‌کاربرده می‌شد.برگشتی‌ها هم هست، همان نشریاتی که به فروش نرسیده و بازگشت داده‌شده‌اند. صفحه بستن هم که کلی در روزنامه‌ها واژه متداولی هست در این لغت‌نامه دیده می‌شود: «آماده‌سازی صفحه به لحاظ فنی.»

    چه تصوری از وا‍ژه پاچلاقی دارید؟ اگر روزنامه‌نگارید فکر نمی‌کنم تصویرتان از این لغت چندان درست باشد اما اگر صفحه آرائید بیشتر به این لغت آشنایی دارید: «نامتقارن شدن یک ستون در صفحه یا خارج شدن فرم صفحه به دلیل وجود عکس و آگهی پاچلاقی نامیده می‌شود.» پوشش خبری که حسابی معروف است و برای اعزام یک خبرنگار برای منتشر کردن محتوای یک رویداد به کار می‌رود. پیش خبر و پی گیری خبر هم که خیلی معنایش معلوم است در این کتاب ذکرشده است.اگر واژه" تومنی نگار" را نشنیده‌اید هم بدانید که این لغت هم درگذشته‌ها در روزنامه‌نگاری رایج بوده و معنایش این بوده که خبرنگاری که فقط در ازای دریافت پول کار می‌کند. خبرنگاری که بر اساس تأمین منافع مالی خود و یا دریافت هدیه، حجم خبر را کم‌وزیاد می‌کند. همان‌ها که این روزها به رپرتا‍ژ-آگهی بگیر معروف‌اند. حاشیه و حاشیه‌نویسی هم حسابی در روزنامه‌ها کلمه معروفی است یعنی اتفاقات جالب یک خبر و مصاحبه. معمولاً خبرنگارانی که حاشیه را می‌بینند خبرنگاران بهتری در روزنامه‌ها هستند.

  • اجرای خودکار ویدئوها در فیس‌بوک؛ آیا اخلاق رسانه‌ای رعایت می شود

    24 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-به‌رغم منتقدانش اجرای خودکار ویدیو (اوتوپلَی) در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت فراگیر شده است. توئیتر اخیراً اعلام کرده است که تمام ویدیوهایی که بر این شبکه اجتماعی بارگذاری می‌شوند، به زودی به صورت خودکار اجرا خواهند شد. این کار درپی اقدام فیس‌بوک صورت می‌گیرد که از دسامبر ۲۰۱۳ اوتوپلی را روی دسک‌تاپ و موبایل اعمال کرده است.اما درحالی‌که اوتوپلی ممکن است برای جلب نظر مخاطب و دیده‌شدن ویدیوها مناسب باشد، مسائلی را هم برای رسانه‌های خبری که گزارش‌های دارای محتوای تصویری ناراحت کننده منتشر می‌کنند، پیش آورده است. کالینز می گوید: «ما بازخورد فوری از کاربران دریافت کردیم. یکی از آنان می گفت چطور می توانم اوتوپلَی را غیرفعال کنم. من دیگر نمی خواهم این صحنه‌ها را ببینم. افراد دیگری ما را به دلیل نمایش این ویدیو به صورت اوتوپلی مورد انتقاد قرار دادند.» هرجا کاربران فیسبوک به یک خط وای فای وصل شوند ویدیوها خودبه خود اجرا می شوند، اگرچه آنان می توانند گزینه‌ی اوتوپلی را در تنظیمات اکانت خود غیرفعال کنند.

    کالینز اشاره کرد که «در طول یک یا دو ساعت بعد از قرار گرفتن این ویدیو در صفحه ی فیسبوک «ده‌ها» کامنت دریافت کردیم. همه ی این کامنت ها درباره‌ی اجرای خودکار این ویدیو نبودند.