6 دی 1390

خبرنگار حوادث؛ هیجان و دلهره با چاشنی خطر و تهدید

6 دی 1390

خبرنگاران ایران- سارا محسنی: همه تحریریه گوش شده اند. همه دور خبرنگار حوادث روزنامه حلقه زده اند. همه منتظرند تا جزئیات مهمترین حادثه روز کشور را قبل از نگارش، قبل از خوانده شدن توسط سایر مردم بشنوند. نبض روزنامه فعلا در دست اوست. با هیجان از دادگاه «شهلا جاهد» می گوید. با خشم از «خفاش شب» نام می برد. تاسف می خود از سرنوشت «سمیه و شاهرخ» . اوست که راوی این حکایت ها برای مردم است تا مردم هم همه گوش شوند برای خواندن...

اگر در بین صفحات روزنامه های دنیا، دنبال صفحه ای به نام «حوادث» بگردیم قطعا در اغلب موارد دست خالی خواهیم ماند چراکه صفحه حوادث، صفحه ای کاملا ایرانی است.

یکی از صفحات پرطرفدار در مطبوعات کشور، صفحه حوادث است. در بین سرویس های خبری تحریریه روزنامه ها در بسیاری موارد سرویس حوادث در کنار سرویس اجتماعی فعالیت خود را انجام می دهد و گاهی هم به طور مجزا به طور تخصصی به انتشار اخبار حوادث می پردازد.

در دنیا، اخبار حوادث در کنار سایر اخبار پوشش داده و منتشر می شود و می توان گفت که صفحه «خبر» مخصوص انتشار این نوع اخبار است اما در روزنامه های کشور، صفحه جداگانه حوادث در تقسیم بندی ها مشاهده می شود.

«نعیم بدیعی» و «حسین قندی» در کتاب معروف «روزنامه نگاری نوین» به دو گرایش اصلی در برخورد با صفحه حوادث در مطبوعات ایران اشاره می کنند: « یک دیدگاه خبر های حوادث را به دلیل بد آموزی بر گروه هایی از جامعه" نفی می کند و دیدگاه دیگر بر "آموزش و هشدارهای ضروری" تاکید دارد که باعث می شود تا مخاطبان "گرد اعمال ناپسند و نابهنجار نروند". اما دیدگاهی بینابینی و اخلاقی، نحوة "تنظیم خبرهای حوادث را بر هر دو جنبه اطلاع رسانی و آموزش و هشدار قرار" می دهد(بدیعی و قندی،1378.ص226)» آنها حوزه های موضوعی صفحه حوادث را شامل "قتل، آدم ربایی، سرقت بانک، سقوط از ارتفاع، انفجار و آتش سوزی"( بدیعی و قندی،1378.ص226) می نامند.

یک حادثه؛ یک حادثه نویس

از سوی دیگر «تژا میرفخرایی» استاد ارتباطات در یادداشتی که سایت همشهری آن را منتشر کرده است، معتقد است: « هر چه زمان اتفاق یک حادثه خبری نزدیکتر به زمان چاپ گزارش از آن حادثه باشد، شکل مستند گونه مطلب مزبور از غلظت بیشتری برخوردار می‏شود که در این نوع گزارش‏ها حضور گزارشگر در قطعه خبری در حکم رمزگان زنجیره‏ای، عامل اصلی انسجام متنی قطعه می‏شود. »

وی می نویسد:«در این نوع گزارش‏های خبری برای نقل حادثه از بازیگران بیشتری بهره گرفته می‏شود و تعداد نقل قول‏های مستقیم یا غیر مستقیم افزایش می‏یابد. ولی هرگاه زمان ارائه مطلب از زمان اتفاق حادثه فاصله گیرد، قطعه مزبور شکل داستانی به خود می‏گیرد و رمزگان زنجیره‏ای آنچنان که در ادبیات تعریف می‏شود عامل اصلی انسجام متنی محسوب خواهد شد. حضور گزارشگر در «قطعه داستانی» یا کاملا محو می‏گردد (چرا که بازیگر اصلی قطعه خود به تنهایی نقش راوی خاطره‏گو را بر عهده می‏گیرد) یا آنکه گزارشگر به مثابه راوی حضوری کم و بیش واضح و روشن در داخل قطعه داستانی بر عهده می‏گیرد که تحت شرایط خاصی حتی از ضمیر اول شخص مفرد نیز استفاده می‏کند. »

ویژگی های یک خبرنگار حوادث

سرويس حوادث در نوع خود حال و هواي خاصی دارد به طوري که خبرنگار حوادث همه روزه بايد خود را آماده مواجهه با حوادث و اخبار غير مترقبه داخلي و خارجي کند.

قطعا خبرنگار این حوزه ویژگی های خاص خود را نیز دارد. ویژگی هایی که او را از سایر خبرنگاران حوزه های دیگر متمایز می کند.

«زهرا جعفرزاده» خبرنگاری که 5 سال سابقه فعالیت در حوزه حوادث در گفت و گو با خبرنگار ما ویژگی های یک خبرنگار حوادث را برمی شمرد و درباره یک خبرنگار حوادث نویس می گوید: «خبرنگار حوادث بودن از تمام جهات با خبرنگار سرویس دیگری بودن متفاوت است. این حوزه هیجان ها، دلهره ها و حتی خطرات مخصوص به خود را دارد.»

او از تجربه های خود در این زمینه می گوید: «بارها برایم پیش آمده که هنگام حضور در حادثه ریزش ساختمان یا حوادثی از این قبیل با خطر سقوط از بلندی مواجه شده ام. زیرا مکانی که به تازگی دچار حادثه شده محل خطرناکی است که ورود افرادی غیر از آتش نشانان در آن ممنوع است اما به دلیل اینکه معمولا در بیشتر مواقع هم گزارش تهیه می کردم و هم عکاسی باید وارد این مکان ها می شدم .»

این خبرنگار حوادث اضافه می کند:«حادثه آتش سوزی مسجد ارگ ، ریزش ساختمان در سعادت آباد و تخریب ساختمان در شهرک توحید در پی برخورد هواپیمای سی 130 از جمله این موارد است.»

ماجراجو، کنجکاو و روانشناس

اما بخش دیگر صحبت های «جعفرزاده» درباره ویژگی های یک خبرنگار حوادث است. او می گوید:«خبرنگار حوادث باید روحیه ماجراجویی داشته باشد. باید کنجکاو باشد، باید بداند چگونه با خانواده حادثه دیده صحبت کند. باید روش های دور زدن ماموران را بداند. نباید منتظر باشد که ماموران اجازه ورود به مکان حادثه را به او بدهند. چرا که با وجود نشان دادن کارت خبرنگاری با مشکل مواجه می شود. »

او بر اساس تجربه کاری خود معتقد است که خبرنگار حوادث گاهی اصلا نیاز نیست که بگوید خبرنگار است، آن موقع مردم و حتی ماموران راحت تر با او صحبت می کنند.

اما در این حوزه و به خصوص در پرونده های جنایی خانواده ها تمایلی به صحبت کردن با خبرنگاران را ندارند. بارها شده است که یک خبرنگار حوادث از سوی افراد مختلف تهدید به شکایت شده اند.

«جعفرزاده» که در خبرگزاری دانشجویان و روزنامه اعتماد ملی در سرویس حوادث فعالیت کرده بود تاکید دارد که یک خبرنگار نباید ترسی از این تهدیدها داشته باشد چرا که می تواند بدون عنوان کردن نام متهمان و خانواده هایشان خبر را منتشر کند.

او معتقد است: «تهیه خبر در سرویس حوادث با سایر سرویس ها متفاوت است. اگر در گروه هایی مانند اجتماعی، سیاسی و ... بتوان خبری را از طریق تلفن در محل کار پیگیری کرد، در حوزه حوادث معمولا این روش ها جوابگو نیست. باید خبرنگار در محل حضور داشته باشد. معمولا بدلیل امنیتی بودن بسیاری از موضوعات، خبرنگار باید در محل حاضر شود که اگر نتوانست از طریق پلیس اطلاعات بگیرد، از شاهدان و همسایه ها و ... خبر خود را کامل کند.»

او توصیه هایی هم به خبرنگاران حوادث دارد :«خبرنگار حوادث باید عکاسی در حد معمول را بداند. دوربین باید همواره همراهش باشد تا عکاسی کند. نگارش خبر در این حوزه نیز با سایر حوزه ها متفاوت است. معمولا خبرنویسی از نوع تاریخی همراه با لید است. زیباترین نگارش ، نگارش داستانی خبر است. چرا که باید برای مخاطب جذاب باشد. »

مشکلات خبرنگار حوادث

به مانند بسیاری از فعالیت های خبری در بخش های مختلف، حوزه حوادث مشکلات و دردسرهای خاص و ویژه خود را دارد. بسیاری معتقدند گرچه خبرنگاری جزو مشاغل سخت به شمار می آید اما در این میان خبرنگاری در حوزه حوادث به دلیل حساست بالای این حوزه بیش از سایر خبرنگاران با مشکل روبرو هستند.

«محمد غمخوار» خبرنگار حوادث تعدادی از روزنامه های اصلاح طلب در گفت و گویی که با خبرگزاری دانشجویان داشت در این باره می گوید: « يك خبرنگار حوادث از سوي سه گروه در معرض اتهام است، اولين گروه متهماني هستند كه خبرهاي آن‌ها از رسانه‌ها منتشر مي‌شود و اگر كوچك‌ترين قصوري در انعكاس آن خبر از سوي خبرنگاري انجام شود، مشكلات فراواني را براي او به وجود مي‌آورد، بنابراين خبرنگاران سعي مي‌كنند، اسامي ‌و عكس متهمان را به طور شفاف منتشر نكنند. »

وي اضافه می کند:« گروه ديگر، مسوولان محاكم قضايي هستند كه اصرار شديدي به محرمانه نگه داشتن اخبار دارند و در واقع انتشار اخبار حوادث را باعث بروز ناهنجاري‌ها در جامعه مي‌دانند و سوم برخي از روانشناسان و جرم شناساني هستند كه هميشه خبرنگاران حوادث را به سياه نمايي در جامعه محكوم مي‌كنند و معتقدند اين خبرنگاران سبب انتشار بزهكاري و افزايش جرم و جنايت مي‌شوند.»

با همه این توصیه ها و مشکلات گرچه بسیاری از مسئولان رسانه ها از انتشار اخبار حوادث در صفحه نخست روزنامه خود به دلیل اینکه در ذهنشان اینگونه جا افتاده که خبر حوادث جزو روزنامه نگاری زرد است خودداری می کنند اما پرخواننده بودن این صفحه برکسی پوشیده نیست و اعضای تحریریه یک روزنامه می دانند که خبرنگار حوادث روزنامه باید در رشته اش متخصص باشد .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اصول رفتاری روزنامه‌نگاران در اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران-در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران(IFJ) درباره اصول رفتاری روزنامه‌نگاران به عنوان یک استاندارد حرفه‌ای برای روزنامه‌نگارانی شناخته می‌شود که در فرایند جمع‌آوری، انتقال، انتشار و اظهارنظر درباره اخبار و اطلاعات در رویدادهای توصیفی نقش دارند.

  • جنگ با دوربین؛ مروری کوتاه بر زندگی رابرت کاپا، عکاس خبری

    15 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- «اگر عکس‌تان خیلی خوب نشده، به این خاطر است که خیلی نزدیک نشده‌اید.» اگر عکاس خبری باشید، احتمالا این جمله را شنیده‌اید. جمله‌ای از «رابرت کاپا» یکی از مهم‌ترین عکاسان خبری جهان که شهرتش را بیشتر از هرچیز مدیون عکس‌هایی است که از پنج جنگ بزرگ قرن بیستم ثبت کرد؛ جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، جنگ جهانی دوم (بخش اروپایی جنگ)، جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و همین‌طور جنگ اول هندوچین (جنگ استقلال ویتنام از فرانسه). دوستش «جان اشتاین‌بک» ـ نویسنده آمریکایی ـ درباره‌اش نوشته است: « نمی‌توانید جنگ را تصویر کنید،چون جنگ نوعی احساسات است. اما او می‌توانست هول جنگ را در چهره یک کودک به تصویر بکشد.» ۲۲ اکتبر، ۳۰ مهر سالروز تولد رابرت کاپا بود که در ۴۱ سالگی در یکی از آخرین جنگ‌هایی که به‌تصویر کشید، کشته شد.

  • روزنامه‌نگاری که عامدانه و آشکار «بی‌طرفی» را کنار گذاشت

    7 مهر 1394

    خبرنگاران ایران- پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان هفته گذشته برای نخستین بار به آمریکا سفر کرد و یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌هایش را در این سفر در مقابل کنگره انجام داد. او در این سخنرانی از چهار شخصیت تاریخی ایالت متحده نام برد که برای دنیای ناامن امروزی می‌توانند منبع الهام باشند؛ «آبراهام لینکلن»، «مارتین لوتر کینگ»، «دورتی دِی» و «توماس مرتن». شیوه‌ای که او در روزنامه‌نگاری آمریکا دنبال کرد، نمونه‌ای مناسب از روزنامه‌نگاری «مدافعه‌گر» محسوب می‌شود؛ سبکی از روزنامه‌نگاری که با کنار گذاشتن عامدانه و آشکار «بی‌طرفی»، عملگرایی و دفاع از اندیشه و عقیده‌ای خاص را سرلوحه خود قرار می‌دهد.