16 آذر 1390

نگارش رسانه ای

16 آذر 1390

خبرنگاران ایران - «هیچ زبانی به اندازه ی فارسی ، دچار تشتت و دوگانگی نیست و این بحث زمانی که به عرصه مطبوعات کشیده می شود اهمیتی مضاعف هم می یابد .مطبوعات و رسانه ها در شکل گیری فرهنگ عمومی به طور عام و در زمینه شیوه نگارش به طور خاص نقش انکار ناپذیری دارند . »

مهدخت بروجردی، استاد علوم ارتباطات در مقدمه کتاب نگارش رسانه ای این نکات را ذکر کرده و در ادامه می نویسد :«ضرورت آسان خوانی ، آسان فهمی و آسان نویس نیز هویت ویژه ای به ادبیات مطبوعات بخشیده است.»

او در این کتاب ، شیوه نگارشی را برای مطبوعات اعم از خبر ،مقاله و تفسیر سیاسی ارائه می دهد . او برای نوشتن این کتاب علاوه بر تجربه سالیان تدریس شیوه نگارش مطبوعاتی و مطالعه جراید از کتابهای معتبر در زمینه نگارش و شیوه های متعدد آن هم استفاده و سعی کرده مجموعه کاملی را در اختیار علاقه مندان به نگارش درست رسانه ای قرار می دهد .

فصل اول کتاب نگارش رسانه ای، اصول و قاعده های دستوری برای درست نویسی را آموزش می دهد : اصل آسان خوانی و آسان نویسی و دیگر اصول نگارشی از جمله مواردی است که در این بخش به خواننده آموزش داده می شود . فاصله گذاری میان کلمه ها ،نحوه جمع بستن درست کلمات از جمله مواردی است که در این فصل به آنها اشاره شده است .

یکی از نکات مهمی که بروجردی در این کتاب از آن به عنوان یکی از آفتهای نوشتار مطبوعاتی یاد می کند طولانی نویسی است:«متون مطبوعاتی به خاطر محدود بودن صفحه روزنامه ها و کم بودن وقت مخاطبان ، باید تا حد امکان کوتاه و موجز باشند . روزنامه نگاری با نوشتن متون ادبی تفاوت دارد . در روزنامه نگاری باید بتوان با کمترین کلمه ، مقصود را صریح و روشن بیان کرد و این کار مشکلی نیست .»او برای این بخش از سخنانش مثالی می آورد :«مردم در گفتار روزمره خودهیچ وقت نمی گویند من یک جفت کفش خریداری کردم ، بلکه می گویند من یک جفت کفش خریدم .»

.او تاکید می کند :ترکیبهای طولانی اگر چه غلط نیست ، بهتر است تا حد ممکن در مطبوعات از به کار بردن آنها خودداری شود.

او برای این نکته هم چند مثال می آورد که بخش اول آن مثالهای درست است و او تاکید می کند که هر کدام از این جملات را به شیوه نخست بنویسیم و از نوشتن آنها به صورت دوم پرهیز کنیم :

نوشتن / و به رشته تحریر در آوردن

فهمیدن / اطلاع حاصل کردن

حاضر شدن / حضور به هم رسانیدن

تشویق کردن / مورد تشویق قرار گرفتن

کوشیدن / کوشش به عمل آوردن

کشتن / به قتل رساندن

مصرف کردن / مورد استعمال قرار دادن

اطلاع دادن/ در جریان قرار دادن

گرفتن / به خود اختصاص دادن

فراموش کردن / به فراموشی سپردن

فصل دوم این کتاب نیز به چگونگی قطع و وصل کلمه ها می پردازد . او این فصل را با بیان تفاوتهای بین فعل های استن و هستن شروع می کند :«اگر چه بسیاری معتقدند که بین استن و هستن تفاوت وجود ندارد و می توان مشتقات این مصدرها را به جای هم به کار برد ،واقعیت این است که هر یک از این مصدرها کارکردهای خاص خود را دارند . هستن دلالت بر وجود داشتن می کند و بیان کننده نوعی تاکید است .مثلا وقتی می گوییم «در خانه غذا هست »به شکلی تاکید می کنیم که نیازی به خریدن غذا از بیرون نیست . در حالی که استن ، بین مسند و مسند الیه رابطه برقرار می کند . مثلا «هوا سرد است .»

فصل سوم این کتاب هم به شیوه ی نگارش کلمه های عربی در فارسی می پردازد .نحوه نگارش بعضی از ترکیب ها و جمله های عربی رایج در زبان فارسی از نکاتی است که در این فصل عنوان می شود .

فصل های بعدی این کتاب هم با عنوان درست و نادرست بودن شیوه درست نگارش کلماتی را بررسی می کند که غلط نوشتن آنها به نوعی در مطبوعات متداول شده است .به عنوان مثال نویسنده کتاب در این فصل به کلمه لشکر و لشگر اشاره می کند و می پرسد کدامیک از این دو شیوه نگارش صحیح است ؟

او در این باره توضیح می دهد :«لشکر کلمه ای فارسی است و معنای سپاه و ارتش را می دهد . بنابراین لشگر درست نیست . به طور کلی در کلمه های فارسی بعد از ش ساکن ک می آید . مثال : زرشک، تمشک ،پزشک ،رشک،اشک ،مشک ،

نظرات و نظریات از دیگر کلماتی است که او از آنها مثال می آورد . در بسیاری موارد نحوه کاربرد این دو کلمه در مطبوعات و در مکالمات روزمره و سخنرانی ها صحیح نیست . نظرات جمع نظره و به معنی یک بار نگاه کردن است . اما امروزه (به طور مجازی )به معنی رای و عقیده هم به کار می رود .

نشانه گذاری و عدد نویسی در مطبوعات ،روش نوشتن کتاب شناسی ، ضرورت ویراستاری و چند نکته ویرایشی از دیگر فصل های این کتاب است .همچنین فصل پایانی کتاب نیز با فصل تمرین ها اشتباه های علامت گذاری را در تیترها برای خواننده به تمرین می گذارد .

نگارش رسانه ای، نوشته دکتر مهدخت بروجردی علوی ، توسط پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم به چاپ رسیده است .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.