27 شهریور 1394

آیا این روش ها، روزنامه های ایران را نجات می دهد

وزارت ارشاد روزنامه می‌خرد

27 شهریور 1394

خبرنگاران ایران

کاویان حنیفی

وضعیت وخیم تیراژ مطبوعات شرایطی را به وجود آورده که وزارت ارشاد علاوه بر کمک‌های معمول و یارانه‌هایی که پرداخت می‌کند، در قالب کمکی جدید به نشریاتی که غیر از فروش عمومی دارای مشترک هستند، به میزان تعداد مشترکان و با قیمت تک‌فروشی به این نشریات کمک مالی می‌کند.یعنی به‌اندازه‌ای که یک نشریه مشترک دارد، به همان میزان وزارت ارشاد از آن نشریه می‌خرد،مثلاً اگر یک روزنامه 1000 مشترک دارد، وزارت ارشاد نیز 1000 نسخه از هر شماره آن را روزانه خریداری می‌کند.

این موضوع را تعدادی از مدیران نشریات به خبرنگاران ایران گفته و اضافه کرده‌اند که شنیده‌اند تاکنون به میزان 600 هزار نسخه از انواع روزنامه‌ها و مجله‌ها در قالب این طرح توسط وزارت ارشاد و تحت عنوان کمک مالی از نشریات خریداری می‌شود. به همین دلیل برخی از این نشریات در حال درست کردن فهرستی از مشترکان خود و ارائه آن به وزارت ارشاد هستند تا از این کمک بی‌بهره نمانند.امکان اینکه این فهرست‌ها واقعی و دقیق نباشد نیز وجود دارد.

گفته می شود این کمک بیشتر شامل حال روزنامه هاست و نه دیگر نشریات از جمله ماهنامه یا هفته نامه.

این در حالی است که برخی پژوهش‌ها و بررسی‌ها نشان می‌دهد که یارانه پرداختی به مطبوعات برای جلوگیری از زیاندهی آن‌ها، توجیه لازم را ندارد. ضمن این‌که این یارانه متناسب با متوسط هزینه نشریات پرداخت نمی‌شود و تأثیر قابل‌توجهی هم برافزایش تقاضا برای خرید مطبوعات ندارد.

به‌رغم عنوان‌های زیاد روزنامه و هفته‌نامه و ماهنامه‌ که در ایران منتشر می‌شود، تیراژ این نشریات در مقایسه با 10 سال قبل به‌شدت کاهش‌یافته است. روزنامه‌هایی که روزی تیراژهایی بالای 100 هزار داشتند، هم‌اینک در بهترین حالت بین پنج‌تا هشت هزار نسخه می‌فروشند.

چندی پیش مدیرکل مطبوعات داخلی وزارت ارشاد گفته بود:« در حوزه تیراژ روزنامه باید روزانه بیش از ۷ میلیون تیراژ داشته باشیم درحالی‌که آمار واقعی تیراژ روزانه به‌زحمت به بیش از ۲ میلیون نسخه می‌رسد.» او همچنین گفته بود:« ایران با داشتن ۵۰۸۶ مجوز رسانه و ۳۲۶۷ نشریه در حال انتشار، آمار بالایی دارد. اما ازلحاظ تیراژ سرانه با وضعیت مطلوب فاصله دارد. چراکه حداقل در حوزه تیراژ روزنامه، باید روزانه بیش از هفت میلیون تیراژ داشته باشیم.»

درحالی‌که سرانه مطبوعات در برخی از کشورهای اروپایی به 500 نسخه برای هر هزار نفر می‌رسد و بالغ‌بر 100 کشور سهمی بالاتر از 50 نسخه برای هر هزار نفر دارند؛ سرانه مطبوعات روزانه در ایران کمتر از 30 نسخه برای هر هزار نفر است.

درآمدهای اندک تبلیغاتی به دلیل شرایط نامناسب اقتصادی کشور به پائین ترین میزان خود رسیده و صاحبان نشریات نیز تعداد کارکنان و روزنامه‌نگاران خود را کاهش داده‌اند. علاوه بر آن بسیاری از این روزنامه‌نگاران با دستمزدهایی حتی پائین تر از حداقل دستمزد مصوب، در این نشریات کار می‌کنند. خیلی از این افراد حتی بیمه هم نیستند.

شنیده‌شده که تاکنون به میزان 600 هزار نسخه از انواع روزنامه‌ها و مجله ها در قالب این طرح توسط وزارت ارشاد و تحت عنوان کمک مالی از نشریات خریداری می شود. به همین دلیل برخی از این نشریات در حال درست کردن فهرستی از مشترکان خاص خود و ارائه آن به وزارت ارشاد هستند تا از این کمک بی‌بهره نمانند. این در حالی است که برخی پژوهش‌ها و بررسی‌ها نشان می‌دهد که یارانه پرداختی به مطبوعات برای جلوگیری از زیاندهی آن‌ها، توجیه لازم را ندارد. ضمن این‌که این یارانه متناسب با متوسط هزینه نشریات پرداخت نمی‌شود و تأثیر قابل‌توجهی هم برافزایش تقاضا برای خرید مطبوعات ندارد.

برنامه حمايت و ارتقاي مطبوعات وزارت ارشاد در سال ٩٣ با بودجه ٨٣ ميليارد توماني بسته شده است و براي سال ٩٤ اين رقم با ٢/٢ درصد كاهش به ٨١ ميليارد تومان رسيد. براساس مصوبه ای که در زمستان سال 91 در وزارت ارشاد به تصویب رسید نشریاتی که دارای مشخصات زیر باشند از حمایت های مالی این وزارتخانه محروم هستند: روزنامه‌های سراسری که تیراژ واقعی آن‌ها کمتر از ۵۰۰۰ نسخه است، روزنامه‌های سراسری که تعداد صفحات آن‌ها کمتر از ۱۲ صفحه است و روزنامه‌های محلی و منطقه‌ای که تعداد صفحات آن‌ها کمتر از ۸ صفحه است.

برخی از اهالی رسانه بر این باورند که در پرداخت بودجه حمایتی از نشریات، دولت ها سلایق سیاسی خود را به کار می برند و شفافیتی نیز در این باره وجود ندارد. یارانه پرداختی برای کاغذ و آگهی های دولتی که به این نشریات داده می شود، مهمترین اقلام کمک هایی است که به نشریات صورت می گیرد. عده ای نیز می گویند از آنجایی که میزان تیراژ و در نتیجه کاغذ مصرفی بر اساس خود اظهاری مدیران مسئول نشریات و بازرسی های نوبتی از چاپخانه ها تعیین می شود، امکان عدم شفافیت در آن بسیار زیاد است. از این رو توان چانه زنی روزنامه ها و نشریات و میزان نزدیکی فکری و سیاسی آنها به مسئولان وزارت ارشاد، نقش مهمی در کسب میزان بیشتر این یارانه دارد.

پرسش این است که آیا چنین روش‌ها و کمک‌هایی مرهمی بر زخم عمیق مطبوعات ایران خواهد بود ؟یا وضع مطبوعات وخیم‌تر از این حرفها است که با چنین روش‌هایی بهبود پیدا کند؟ آیا شرایط دشوار نشریه‌های ایران راه‌حل‌های ریشه‌ای‌تر و جدی‌تر را نمی‌طلبد؟

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.