17 تیر 1394

بررسی موردی یک خطای عمومی:روزنامه شرق

اعداد و ارقام اشتباه در روزنامه ها

17 تیر 1394

خبرنگاران ایران:یک کارشناس اقتصادی که معتقد است در بیشتر روزنامه های ایران دقت چندانی در باره اعداد و ارقام نمی شود و بی دقتی روزنامه نگاران اقتصادی و غیراقتصادی در این باره عمومی شده، به عنوان نمونه تیتر نخست روزنامه شرق را مورد بررسی قرار داده و آن را در قالب یک یادداشت کوتاه در اختیاروب سایت خبرنگاران ایرانگذاشته است .

متن کامل یادداشت این کارشناس که به درخواست خودش نامش در نزد ما محفوظ می ماند، به شرح زیراست:

دقت کم درباره اعداد و ارقام و اشتباهاتی که دراین‌باره روی می‌دهد، یکی از مسائل و مشکلات عمومی روزنامه‌های ایران است. سرعت عمل ذاتی کار روزنامه‌نگاری از یک‌سو و آشنایی اندک و عمومی سردبیران و اعضای شورای سردبیری روزنامه‌ها در خصوص مسائل اقتصادی به همراه مشکلات فنی در تایپ اعداد، از مهم‌ترین دلایل بروز این اشتباهات در روزنامه‌های ایران است.به عنوان کسی که زیاد با این خطا در روزنامه های ایران روبرو می شود، تیتر و خبر اخیر شرق را به عنوان یک نمونه بررسی می کنم.

روزنامه شرق در روز هشتم تیرماه ۱۳۹۴ تیتر یک خود را این‌گونه نوشت "

۱۳۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰/۰۰۰ تخلف در قشم". در رو تیتر نیز هیچ اشاره‌ای به این نشده که این رقم با ۱۳ صفر جلوی آن میلیارد ریال است یا میلیارد تومان. آیا این رقم نشان‌دهنده تعداد تخلفات اداری است یا تخلفات فنی و یا مالی؟ در تیتر و رو تیتر هیچ‌کدام از آن‌ها گفته نمی‌شود. البته نویسنده در متن خبر به ۱۳ هزار میلیارد تومان تخلف در منطقه آزاد اشاره می‌کند و به نظر می‌رسد که تیتر روزنامه نیز از آن گرفته‌شده است.

در متن خبر و آنجایی که نویسنده سعی کرده توضیح چگونگی رسیدن به تخلف مالی ۱۳ هزار میلیارد تومانی در جزیره قشم را بدهد، توضیح می‌دهد:" ... ۲۰ هزار هکتار از فرودگاه قدیم قشم را به قیمت هر متر ۹۰ هزار تومان فروخته‌اند و درمجموع این زمین را به قیمت ۱۷ میلیارد تومان به یک شرکت واگذار کرده‌اند ... " در اینجا احتمالاً منظور نویسنده از ۱۷ میلیارد تومان،" ۱۸ میلیارد تومان است که می‌بایستی از حاصل‌ضرب ۲۰ هزار هکتار در متری ۹۰ هزار تومان به‌دست‌آمده باشد.

این در حالی است که درجایی دیگر از مصاحبه با مدیرعامل سابق منطقه آزاد قشم، از قول او می‌نویسد " ... در حالی این زمین‌ها را متری ۹۰ هزار تومان فروختند که در همان منطقه قیمت زمین متری ۹۰۰ هزار تومان است ..."؛ بنابراین اگر گفته مصاحبه‌شونده را ملاک قرار دهیم، فروش ۲۰ هزار هکتار زمین به قیمت ۹۰۰ هزار تومان واقعی برابر مبلغی در حدود ۱۸۰ هزار میلیارد تومان است. فارغ از این‌که اعداد و ارقام ارائه‌شده توسط مصاحبه‌شونده یا نویسنده، درست است یا خیر، آنچه از این ارقام به دست می‌آید، رقمی نیست که در تیتر یک روزنامه شرق خودنمایی می‌کند.

نکته جالب‌توجه این است که این تیتر و رقم نوشته‌شده در بالای آن توجه کسی را به خود جلب نکرده که آیا این رقم درست است یا خیر و واحد و مقیاس آن رقم چه چیزی است. شاید دلیل آن را بتوان در دو مورد خلاصه کرد. رودربایستی همکاران روزنامه‌ها با یکدیگر و کاهش حساسیت مردم و حتی خود نویسنده و اعضای تحریریه نسبت به اعداد و ارقام نجومی فساد مالی که این روزها مرتب بیان می‌شود. کاهش حساسیت مردم و مخاطب موجب می‌شود که دیگر برای آن‌ها رقم و میزان فساد و اختلاس صورت گرفته اهمیت خود را از دست بدهد. در این حالت هر چه ارقام بزرگ‌تر نوشته شود، کمتر توجه جلب می‌کند. چراکه ماهیت موضوع که فساد و اختلاس و سو استفاده مالی است، به حدی با ارقام متفاوت به مردم ارائه‌شده که دیگر درستی و یا نادرستی آن خبر، میزان دقیق رقم موردنظر و این‌که چه کسی آن را برداشته، در درجه چندم اهمیت قرار دارد. شاید بیان بیش‌ازحد همین ارقام کارکرد بی‌تفاوتی رابین مردم تقویت کرده و کسی از این بابت تعجب نمی‌کند. درنتیجه تیتری با این رقم و ۱۳ صفر در جلو آن نیز نمی‌تواند مخاطب را به خود جذب کند.

رودربایستی روزنامه‌نگاران با یکدیگر نیز مانع می‌شود کسی، دست‌کم از داخل کشور، نسبت به چنین اشتباهاتی واکنش نشان دهد. خود روزنامه نیز چندان توجهی به این ندارد که آیا ارقامی که به مخاطب ارائه داده، چقدر واقعی هستند و در انتقال آن‌ها رعایت دقت صورت گرفته است یا خیر.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail

1 پيام

  • اعداد و ارقام اشتباه در روزنامه ها 10 ژوئيه 2015 01:11, بوسيله ى روزنامه نگار ایرانی

    درست نوشته است
    بسیاری از روزنامه نگاران داخل ایران این اشتباه شرق را فهمدیند و با هم درباره ان حرف زدند اما به این دلیل که می دانند واکنش اعضای سرویس سیاسی شرق نویسنده مطلب و دبیر سیاسی و سردبیر شرق مناسب نیست و متخم به حسادت می شوند به صورت علنی ان را بیان نکردند.
    من خودم در روز انتشار وفردای ان در چند جمع از روزنامه نگاران بودم که درباره این گاف عجیب حرف می زدند اما حاضر به بیان عمومی نبودند. حتی چند گاف دیگر را هم می گفتند که هنوز علنی نشده است و شاید من برای شما نوشتم و فرستادم.البته اگر منتشرش می کنید؟

    موضوع مهم به نظر من عدم واکنش مدیران روزنامه به این گاف عجیب است. به نظر من روی این موضوع کمی تمرکز کنید بد نیست.

    پاسخ به اين پيام

پاسخ به اين مقاله

  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.