8 آبان 1390

به بهانه برگزاری هجدهمين نمایشگاه مطبوعات

نمایشگاه مطبوعات؛ هر سال دریغ از پارسال

8 آبان 1390

خبرنگاران ایران - سارا محسنی: در خزانی دیگر از مطبوعات کشور هجدهمین نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاری ها برگزار شد. خبرنگاری قدیمی که در روزنامه «همشهری» قلم می زند و بسیاری از دوره های این نمایشگاه را از نزدیک مشاهده کرده با سردی می گوید: «هر سال دریغ از پارسال».

نمایشگاه مطبوعات همزمان با جشنواره مطبوعات از حدود 20 سال پیش یعنی در سال 1372 کلید خورد. این نمایشگاه همزمان با برگزاری نمایشگاه کتاب در اردیبهشت ماه هر سال برگزار می شد تا اینکه در سال 86 از نمایشگاه کتاب جدا و به طور مستقل در پاییز هر سال برگزار می شود.

طرح اوليه جشنواره مطبوعات (نمايشگاه مطبوعات و مسابقه آثار) توسط معاونت امور مطبوعاتي و تبليغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تدوين شد و به‌دنبال آن صاحب‌نظران اين حوزه دعوت شدند تا با ارائه‌ نظرات خود به بررسي همه جانبه مطبوعات بپردازند و در پی آن ستاد برگزاري اين نمايشگاه نيز در دي ماه سال 72 شكل گرفت.

در سال 1372 که اولین جشنواره مطبوعات برگزار شد، روزنامه های معدودی درکنار مجلات و هفته نامه ها فعال بودند. در آن زمان تنها خبرگزاری ایرنا فعالیت می کرد و روزنامه های کیهان، اطلاعات، همشهری، رسالت، جمهوری اسلامی و سلام مهمترین روزنامه های حاضر آن زمان در جشنواره مطبوعات بودند.

اگر چه در آن سال ها به خاطر توجه کارشناسان و مخاطبان مطبوعات به فضای سیاسی و اقتصادی کشور، استقبال از جشنواره مطبوعات زیاد بود و حضور دانشجویان و علاقمندان به سیاست و مسائل اجتماعی و اقتصادی در غرفه های مطبوعات قابل توجه بودند و نویسندگان و روزنامه نگاران محبوب و شناخته شده در غرفه های روزنامه ها با مردم دیدار می کردند، اما این استقبال در سال های 76 تا 79 به اوج خود رسید.

براین اساس، می توان گفت که جشنواره و نمایشگاه مطبوعات در سال های 1376 تا 1379 و در دوره اول دولت سید محمد خاتمی، از شور وحال زیادی برخوردار بود و حضور مردم در نمایشگاه، آثار خبرنگاران وروزنامه نگاران در جشنواره، و اخبار جشنواره و نمایشگاه در روزنامه ها بسیار پررنگ بود.

اما امسال نمایشگاه در سکوت و در قبضه رسانه های حاکمیت است. امسال حتی خبری از هیاهوهای دو سال پیش نمایشگاه یعنی سال برگزاری انتخابات جنجالی 88 نیست. امسال حتی خبری از صدای اعتراض سایت های خبری که سال گذشته نمایشگاه هفدهم را تحریم کردند هم نیست. نمایشگاه مطبوعات هجدهم را در دو کلام می توان توصیف کرد: رکود و افول.

از خبرنگاران فعال سال های گذشته وقتی درباره نمایشگاه می پرسم، هیچ کدام راضی نیستند حتی یک خبرنگار حوزه اجتماعی که در چند سال اخیر بارها بیکار شده است با تعجب می گوید: «مگر نمایشگاهی برگزار می شود؟!»

او می گوید: «حتی تاریخ برگزاری نمایشگاه هجدهم را نمی دانستم و طبعا بازدیدی از آن نداشتم. »

وقتی از خبرنگار دیگری که در روزنامه «همشهری» فعالیت می کند و سال ها دوره های مختلف این نمایشگاه را دیده است سوال می کنم که نمایشگاه امسال چطور بود؟ تنها به این جمله قناعت می کند که هر سال دریغ از پارسال.

گلایه های خبرنگاران باتجربه کشور در حالی بیان می شود که مسئولان برگزاری این نمایشگاه ادعا کرده اند که تمامی خبرگزاری‌ها، مطبوعات، نشریات و پایگاه‌های اطلاع‌رسانی کشور در قالب بیش از ۶۰۰ غرفه حضور دارند.

یکی از خبرنگاران با تجربه حوزه محیط زیست در صفحه فیس بوک شرح بازدید خود از نمایشگاه را اینگونه توصیف می کند: «پنجشنبه رفته بودم به نمایشگاه مطبوعات. انگار رفته باشم به نمایشگاهی در کشوری با پنج هزار کیلومتر فاصله از من. بعد از بیست سال روزنامه نگاری حتی یک نفر پیدا نکردم که با او سلام و علیک کنم. یعنی در سراسر این نمایشگاه حتی یک آدم که در این بیست سال گذشته جایی او را در حوالی روزنامه یا مجله ای دیده باشم پیدا نکردم.»

او بخش جالب تر این دیدار را اینگونه شرح می دهد: «جالبتر اینکه حتی یک مجله که ارزش داشته باشد دست توی جیبم کنم و آن را بخرم هم پیدا نکردم. و بدتر از همه اینکه، بله بدتر از همه، متوجه شدم همه آنهایی که در روزنامه نگاری هم نسل من هستند یا الان به خارج از کشور کوچ کرده اند یا غالبا بیکارند. شاید کار دیگری داشته باشند، اما به عنوان یک روزنامه نگار بیکارند.»

این خبرنگار غیر سیاسی در ادامه می نویسد:«خوب است بدانید من هیچ وقت در حوزه روزنامه نگاری سیاسی کار نکرده ام و هیچ وقت هم در نشریه ای که مشخصا با اهداف سیاسی و توسط یک جریان سیاسی منتشر شده باشد هم کار نکرده ام. با این وجود همه آنها که من می شناخته ام اکنون از دوروبر ساحت روزنامه نگاری پراکنده شده اند. کلا روز غمناکی بود. حیف از بارانی که می بارید.»

تحریم کنندگان نمایشگاه هجدهم

سال گذشته شش سایت خبری نزدیک به حاکمیت در واکنش به عملکرد «رامین» معاون وقت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نمایشگاه هفدهم را تحریم کردند اما امسال در رکود رسانه های خبری تنها روزنامه اصلاح طلب «آرمان» در این نمایشگاه حضور ندارد.

یکی از اعضای تحریریه این روزنامه در این باره می گوید: «روزنامه آرمان در اعتراض به تبعیض های علنی و آشکار نهادهای مربوط به ویژه وزارت ارشاد در برخورد با مطبوعات از شرکت در نمایشگاه امسال انصراف داد.»

از سوی دیگر در اعتراضی صنفی اعضای تحریریه مجله «داستان» که زیر مجموعه سازمان نشریات همشهری است در حضور در این نمایشگاه انصراف دادند. آنها درباره دلیل این انصراف خود می گویند: « دراعتراض به 8 روز تاخیر چاپخانه‌ي همشهری در تحویل مجله داستان، هیچ‌کدام از اعضای تحریریه داستان در غرفه همشهری در نمایشگاه مطبوعات حاضر نخواهند شد.»

اما معدود رسانه های منتقد و اصلاح طلب در سکوت خبری غرفه هایی را در این نمایشگاه برپا کردند که در کسادی بازدید شهروندان از نمایشگاه هجدهم به نسبت توانستند افراد علاقمند بیشتری را جذب کنند.

نمایشگاهی در غیاب اهالی واقعی رسانه

امسال به مانند سال های اخیر دوران سختی برای رسانه ها و خبرنگاران کشور بود. امسال باز هم اهالی رسانه شاهد توقیف های پی در پی رسانه ها، به زندان افکندن خبرنگاران و ترک وطن کردن بسیار از روزنامه نگاران باتجربه بودند.

علی مزروعی رئیس انجمن روزنامه نگاران در گفت و گویی که با رادیو فرانسه داشت درباره نمایشگاه هجدهم می گوید: «نمایشگاه امسال در دورانی برگزار شده است که حدود چهل روزنامه نگار در زندان بسر می برند و نزدیک به پنجاه رسانه در دو سال اخیر توقیف و تعطیل شده اند. »

به عقیده او هم اینک سانسور کاملی بر فعالیت های رسانه ای در ایران حاکم است.

مزروعی در توضیح چگونگی سانسور مطبوعات می گوید یکی از مواردی که به قانون مطبوعات اضافه شده این است که شورای عالی امنیت ملی می تواند به مطبوعات دستور دهد که چه چیزی را می توانند چاپ کنند یا نکنند. به عقیده او دبیر خانه شورای امنیت ملی در حال حاضر مرتب به مطبوعات نامه می نویسد که چه چیزی را چاپ کنند و چه چیزی را نباید منتشر کنند.

نمایشگاهی برای رسانه های حاکمیت

یکی از خبرنگاران نشریه های اصلاح طلب که در این نمایشگاه غرفه دارند می گوید: «امکانات که برای نشریه های منتقد بسیار بد است ضمن اینکه شرایط کلی نمایشگاه هم مساعد نیست. به طور مثال مشکلات قطع برق خیلی اذیت کننده بود.»

او در عین حال تاکید می کند: « بیش از ۵۰۰ متر مربع از فضای نمایشگاهی در اختیار ۲ مرکز وابسته به معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد است که حاضرند بدترین جا را به رسانه های منتقد دهند اما بهترین و بیشترین فضا را برای خود بردارند.»

او با کنایه می گوید:« در کشوری که ادعای آزادی مطبوعات و رسانه ها را دارد به هر حال عدالت نیز اینگونه تقسیم می شود.»

این خبرنگار نشریاتی را که در آن کار کرده و همه آنها تعطیل شده اند را به یاد می آورد و با همان کنایه جمله خود را پایان می دهد: «مگر نشنیده اید که حسینی وزیر فرهنگ درافتتاحیه نمایشگاه مطبوعات امسال گفته در ایران افراد با دیدگاه‌های گوناگون می‌توانند فعالیت مطبوعاتی داشته باشند!»

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.