20 خرداد 1394

دشواری حفظ جان؛ امنیت خبرنگاران در مناطق جنگی

20 خرداد 1394

نویسنده : ویکی بِیکر

ترجمه:خبرنگاران ایران-بهرام سیستانی

نِناد شِبِک گزارش‌گر جنگی سابق بی‌بی‌سی در پاسخ به این پرسش که خبرنگاران در مناطق جنگی چگونه امنیت خود را حفظ می‌کنند، می‌گوید: «جواب این است که در حقیقت نمی‌توانند امنیت‌شان را حفظ کنند. من آموخته‌ام که هرگز نباید تصور کنم که می‌توانم همه‌ی خطرهای احتمالی را تشخیص دهم و فکر کنم امنیت دارم».

وقتی نناد شبک از درگیری‌های کرواسی، بوسنی‌ هرزگوین، کوزوو و چچن گزارش تهیه می‌کرد، دست‌کم می‌دانست که مثل هر خبرنگار دیگری آمادگی‌های لازم برای این کار را دارد. او آموزش‌های وسیعی را همراه تفنگ‌داران نیروی دریایی سلطنتی گذرانده بود، همه‌ی ابزار حفاظتی را در اختیار داشت و بیمه‌ی کامل بود. نناد می‌گوید «علاوه بر این حقوقم نیز تضمین شده بود. مجبور نبودم مانند خبرنگاران آزاد که خطرات بیشتری به جان می‌خرند، هر بار گزارش‌هایم را بفروشم».

شِبِک به عنوان عضوی از پنلی درباره‌ی روزنامه‌نگاری سخن می‌گفت که در وین توسط سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) برگزار شد و مشارکت کنندگانی از دولت‌های عضو شامل روسیه، اوکراین و آذربایجان در آن حضور داشتند. در این پنل دونیا میاتوویچ، نمایندگی OSCE در حوزه‌ی آزادی و رسانه، نگرانی خود را از اینن که چگونه می‌توان از جان خیل هردم پرشمارترِ خبر‌نگاران، به‌ویژه شهروندخبرنگاران و بلاگرهای آموزش‌ندیده حفاظت کرد، بروز می‌داد. او گفت تلاش برای تعیین این‌که چه کسی خبرنگاری واقعی است، برای ارائه‌ی حمایتی کارآمدتر از آنان ما را به جایی نمی‌رساند.

روزنامه‌نگار هندی‌الاصل سوری و گزارش‌گر باتجربه‌ی جنگ وائل عواد می‌گوید: «شرکت‌های رسانه‌ای بیشتری اکنون به کار خبرنگاران آزاد ـ هم محلی و هم خارجی ـ متکی هستند. آموزش‌ و مسئولیت‌پذیری‌ کم‌تر شده و برخی گزارش‌گرن با اشتیاق خطرات فزاینده‌ای به جان می‌خرند تا در خبرها مطرح شوند، کاری که تخصص آنان نیست».

وائل که سال ۲۰۰۳ در عراق درحالی که همراه نیروهای آمریکایی بود، ربوده شد، معتقد است وضعیت در بخش‌هایی از خاورمیانه برای خبرنگاران بسیار خطرناک‌تر است: «سابق بر این همراه ارتش‌ها حرکت می‌کردیم، اما اکنون با گروه‌های ستیزه‌جو، تروریست‌ها، چریک‌ها ـ کسانی که روزنامه‌نگاری را به طور غیرمستقیم برای مقاصد خود به کار می‌گیرند، همراه می‌شویم.»

یونا کریک، برنده‌ی جایزه‌ی مارتا گِلهورن برای گزارش‌هایش از یمن، در مجله‌ی نمایه‌ی سانسور تجاربش را از لحظات دشواری به نگارش درآورده است که یک خبرنگار آزاد مجبور می‌شود برای حفظ جان خود برنامه‌اش را لغو کند و شخصاً خسارت لغو برنامه را بپردازد.

او زمانی را به یاد می‌آورد که گرچه تمام احتیاط‌های لازمِ کار یک گزارش‌گر باتجربه را رعایت کرده بود ـ در پوشش زنی یمنی مسافرت می‌کرد، از آن‌جا که می‌دانست گفت‌وگوهای تلفنی او شنود می‌شود، ردی از ارتباطی ساختگی از خود به جا گذاشته بود ـ با این‌حال وقتی وارد منطقه‌ای می‌شد که همه‌ی غربی‌ها از ورود به آن منع شده بودند، از شناسایی شدن وحشت کرد و تصمیم به فرار گرفت. تصمیم عاقلانه‌ای بود، اما هزینه‌ی راننده و مترجم را روی دستش گذاشت. وقتی پای نجات جان در میان است ۴۵۰ دلار آمریکا بهای زیادی نیست. اما به سادگی می‌توان دید که برخی خبرنگاران آزاد این موضوع را نادیده می‌گیرند.

این تنها خطرات ناگهانی فیزیکی نیستند که خبرنگاران باید از آن آگاه باشند. کریگ درباره‌ی خطرات نظارت نیز می‌نویسد: «تا زمانی که ارتباطات موبایلی رمزگذاری‌ شده در دسترس نباشند، مجبوریم برای این‌که ردی از خود به جا نگذاریم، به دورانِ جلسات رو در رو بازگردیم.»

داستان‌هایی مانند رسوایی افشای اسرار آژانس امنیت ملی (NSA) این تهدیدات جدید را برجسته کرده است. لورا پویتراس و گلِن گرین‌والد از ادوارد اسنودن آموخته‌اند که گوشی‌های موبایل خود را در یخچال هتل بگذارند، چراکه حتی بیرون آوردن باتری مانع از شنود نمی‌شود. (گرچه بعدها معلوم شد که اگر تعدادی گوشی ناگهان هم‌زمان خاموش شوند، همین امر خود علامت معناداری برای ناظران است.)

ان‌جی‌اوهای معینی برای رفع نارسایی‌های آموزشی دست به اقداماتی زده‌اند. حمایت جهانی از رسانه‌ها (۱) در راستای پشتیبانی از رابط‌ها و مترجمان فعالیت می‌کند؛ ریسک (۲) بعد از آن که عکاسِ خبری تیم هیدرینگتون در اثر جراحتی که مرگبار نبود در لیبی کشته شد، دست به ارائه‌ی آموزش کمک‌های اولیه به خبرنگاران آزاد زده است. لیلی هیندی جانشین مدیر ریسک می‌گوید: جیمز فولی در اولین دوره‌ی آموزشی در ۲۰۱۲ شرکت کرده بود، گرچه هیچ نوع کمک اولیه‌ای او را از وحشی‌گری جنگجویان داعش نجات نداد، اما مرگ او موجب بالارفتن هوشیاری ما شد:«بحث‌های زیادی درباره‌ی آمادگی‌های لازم برای این کار از هر دو طرف ـ خبرنگاران آزاد و آژانس‌های خبری ـ در جریان است. هنوز افراد زیادی بدون آموزش و بیمه وارد عمل می‌شوند، اما اکنون از دید هم‌کاران‌شان افراد بی‌مسئولیتی شناخته می‌شوند.»

یکی خبرنگار جوان که در آغاز سربریدن‌ روزنامه‌نگاران به سوریه رفته بود می‌گوید: «من به سوریه رفتم تا خبرنگاری یاد بگیرم، و به شکل دردناکی با چندین بار مردن و زنده‌شدن در این کار شکست خوردم.»

سانیل پَتل بعدها درباره‌ی انگیزه‌هایش برای رفتن به مناطق جنگی گفت: «من ۲۴ ساله بودم و فکر نمی‌کردم زمان کافی داشته باشم برای این که مسیر معمول را طی کنم؛ مدرکی بگیرم و برای روزنامه‌های محلی کار کنم.»

آن‌چه باید از آن اجتناب شود وضعیتی است که در آن خبرنگاران جوان در پی هیجانی که فعالیت جوانان جهادی ایجاد کرده‌اند به مناطق جنگی رو می‌آورند. درباره‌ی آن‌چه که پشت صحنه اتفاق می‌افتد لازم است افشاگری بیشتری صورت گیرد.

بعد از مرگ فولی، گلوبال پست، که گزارش‌های او از سوریه را منتشر می‌کرد، بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن آمده بود: «با این‌که به فرستادن کادر گزارش‌گر به سوریه ادامه می‌دهیم، اما از این پس کار خبرنگاراری آزاد از مناطق جنگی را نمی‌پذیریم».

آژانس فرانس پرس نیز بیانیه‌ای صادر کرد که در آن اعلام شده بود: «از این پس از پذیرفتن آثار خبرنگاران آزادی که به مناطقی می‌روند که ما خود خطر حضور در آن‌جا را متحمل نمی‌شویم، خودداری می‌کنیم».

اما با این‌حال هنوز خطرات زیادی نیز خارج از سوریه در کمین‌اند. شبکه‌ی رسانه‌ا‌ی جدیدِ ریپورترز یونایتد فراخوانی برای دریافت ویدیوهای «نسخه‌ی اصلی» و «مستدل» درباره‌ی موضوعاتی مانند کره‌ی شمالی یا جلساتی با فارک، منتشر کرد. در این فراخوان اشاره شده است که «این ویدیوها خریداری می‌شوند و کارمزد آن‌ها پرداخت خواهد شد». اگر گزارش‌گران بی‌تجربه، بدون آمادگی لازم تصمیم به انجام کاری در این راستا بگیرند، چه‌کسی جواب‌گو خواهد بود؟

پی نوشت ها:

۱) حمایت جهانی از رسانه، (IMS) یک سازمان غیردولتیِ بین‌المللی برای حمایت از رسانه‌های محلی در کشورهای درگیر منازعات مسلحانه، ناامنی انسانی و تغییرات سیاسی است.

۲) ریسک (RISC) سازمانی غیرانتفاعی است که نحوه‌ی مواجهه با جراحات مرگ‌بار در مناطق جنگی را به خبرنگاران آموزش می‌دهد.

*ویکی بیکر نویسنده این مطلب جانشین سردبیر مجله‌ی شاخص سانسور(Index on Censorship) است.

منبع:

سایت نیواستیتمنت، سال ۲۰۱۴

عکس: Getty

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.