29 اردیبهشت 1394

سیمور هرش؛ روزنامه نگاری که همچنان افشاگری می کند

29 اردیبهشت 1394

شفقنا رسانه: سیمور هرش در دفترش واقع در واشنگتن نشسته و در مورد مرگ اسامه بن لادن صحبت می کند. در همین حال تلفن روی میز تحریر زنگ می زند. در آن سوی خط خبرنگاری از روزنامه واشنگتن پست صحبت می کند. هرش برای او تعریف می کند که کاخ سفید اخیرا روایت رسمی از واقعه قتل بن لادن را تغییر داده است. در همین حال موبایلش زنگ می خورد. این بار یک شبکه رادیویی از هرش وقت مصاحبه می خواهد اما هرش وقت ندارد. او می گوید: "در تب و تاب پس از مرگ بن لادن بسیاری از مردم این مساله را نادیده گرفتند که حفره ها و تناقض های مهمی در آن حکایت رسمی وجود دارد".

بار دیگر زنگ تلفن ثابت به صدا درمی آید و این بار خبرنگار روزنامه "ال موندو" ی اسپانیا با هرش صحبت می کند. هرش با صدای بلند می گوید:" من عاشق روزنامه شما هستم. این روزنامه زمانی جایزه نفیسی به من داد". اکنون رضایت خاطر در چهره هرش کاملا آشکار می شود زیرا سیمور هرش یک بار دیگر دنیا را تکان داده است.

دیوارهای دفتر هرش پوشیده از تقدیرنامه های گوناگون است. بسیاری از مراجعان چاره ای جز این ندارند که روی فرش و در میان بسته های بزرگ کاغذ بنشینند. هرش ۷۸ ساله در واقع یکی از الگوهای روزنامه نگاری پژوهش محور محسوب می شود و همو بود که کشتار مای لای و شکنجه در زندان آمریکا در ابوغریب را فاش کرد. هرش در کنار "باب وودوارد" و "کارل برنستاین" یا همان افشاگران رسوایی واترگیت یکی از مشهورترین پژوهشگران روزنامه نگار در جهان به شمار می آمد اما بعدها یعنی از همین دو هفته پیش لقب جنجالی ترین روزنامه نگار جهان را نیز به خود اختصاص داد.

او هفته پیش در لندن داستان بلندی در مورد قتل اسامه بن لادن در دوم ماه مه ۲۰۱۱ در آبوت آباد پاکستان تعریف کرد. داستان او مانند تریلری است که اگر صحت ادعاهای مطرح شده در آن ثابت شود می تواند جنجالی بزرگ به راه اندازد. اما این بار افکارعمومی تا اندازه زیادی به افشاگری های احتمالی هرش و شخص او و گزارش هایش با دیده تردید می نگرد. روزنامه نیویورک تایمز از انتشار داستان هرش خودداری کرد زیرا مدیریت این روزنامه بر این باور بود که این بار تحقیقات هرش فاقد منابع مشخص است و چنانچه این ادعاها ثابت نشود هیچ توجهی را به خود جلب نخواهد کرد.

هرش از چند سال پیش با سماجت نظریه ای را دنبال می کند که زمانی در سال ۲۰۱۱ توسط نشریه بریتانیایی تلگرام به صورت یک شایعه منتشر شد. این شایعه حکایت از این می کرد که کاخ سفید به افکار عمومی دروغ گفته و تا به امروز واقعیت ماجرای قتل بن لادن را مخفی کرده است. زیرا به نوشته گاردین بر خلاف آنچه که ادعا می شود بن لادن با اطلاع و آگاهی کامل مقامات پاکستانی در شهر نظامی آبوت اباد زندگی می کرده و سرویس اطلاعات و امنیت پاکستان یا ISI از سال ۲۰۰۶ او را مانند یک گروگان در برابر القاعده به نوعی در حصر خانگی قرار داده بوده است. بر اساس این روایت دولت پاکستان مقادیر متنابهی پول در قبال نگهداری از بن لادن از عربستان سعودی دریافت کرده است.

آمریکایی ها مدت ها بعد و از طریق یکی از ماموران اطلاعاتی پاکستان متوجه حضور بن لادن در آن منطقه می شوند و با تحت فشارقراردادن دولت اسلام آباد رضایت پاکستانی ها را برای انجام یک عملیات کوماندویی با هدف قتل بن لادن جلب می کنند. به گفته هرش بدین ترتیب معلوم می شود که قتل رییس القاعده امری کاملا هدفمند بوده و هیچ مخالفتی از سوی پاکستان در این مورد وجود نداشته است:" جنازه بن لادن را هم در دریا نینداختند بلکه بخش هایی از جسد تکه تکه شده وی را از داخل یک هلی کوپتر به بیرون پرت کردند".

از چند سال پیش بحث و جدل ها در این مورد که آیا واقعا بن لادن این امکان را داشته که درست در برابر چشمان بخش نظامی ISI مخفی شود یا نه جریان دارد. بسیاری این پرسش را مطرح می کنند که آیا اگر پاکستان از محل اختفای این تروریست فراری خبر داشت واقعا او را در حبس خانگی قرار می داد یا تصمیم دیگری می گرفت. اما روایت هرش پا را از این نیز فراتر گذاشته و جزییات همه داستان هایی را که تا به امروز روایت شده با شک و تردید روبرو کرده است.

چنانچه ادعاهای هرش درست باشد آنگاه است که معلوم می شود همه آن خشم و عصبانیت های دولت پاکستان پس از قتل بن لادن تنها صحنه سازی بوده است. این افشاگری ها پتانسیل این را نیز دارد که وجهه و حیثیت پرزیدنت باراک اوباما را خدشه دار کند زیرا عملیات علیه بن لادن یکی از موفقیت های بزرگ دوره نخست ریاست جمهوری اوباما به حساب می آید. آمریکا و حتی هالیوود نیز فیلم ها و داستان های زیادی از رشادت های سربازان آمریکایی برای قتل بن لادن تولید کردند و آن عملیات تلافی جویانه نیروهای ویژه در واقع مرهمی بر زخم های پس از حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ به شمار می رفت. و اگر ادعاهای هرش درست باشد همه این داستان ها نقش بر آب است.

هرش با زیرکی می خندد. او همه انتقادهای تندی را که طی همین هفته علیه وی مطرح می شود دیده است و می داند که منتقدان این پرسش را مطرح می کنند که او با دولت آمریکا سر جنگ دارد یا با رسانه های این کشور. و البته هر دو گروه اخیر علیه سیمون هرش وارد عمل شده اند. کاخ سفید اعلام کرد که ادعاهای هرش سراسر کذب است:" او ادعاهایی غیردقیق و بی اساس را مطرح می کند و همه را متهم ساخته است". معاون سابق سازمان سیا یعنی "مایکل مورل" نیز در مصاحبه ای با مجله نیویورکر ادعاهای هرش را سراسر دروغ عنوان می کند. مجله نیویورکر در سال ۲۰۱۱ از انتشار نوشته های هرش در رابطه با قتل بن لادن خودداری کرده بود.

اما هرش در حالی که پشت آن کوه کاغذهای روی میزش و در میان انبوه کارتن های زرد رنگ سنگر گرفته است همچنان بر مواضع خود پافشاری می کند. او می گوید که از چند سال پیش تحقیقات خود در مورد قتل بن لادن را آغاز کرده و در این مدت بارها ناامید شده و از خواب و خوراک افتاده است. هرش در حال حاضر در این مورد فکر می کند که شخصا در بحث های توییتری در مورد ادعاهایش شرکت کرده و از این طریق داستان خود را به اطلاع افکار عمومی برساند اما هر سه فرزندش او را از این کار بازمی دارند زیرا از پیامدهای تحقیرآمیز آن هراس دارند. هرش می گوید:"کاخ سفید می خواهد من را خفه کند و بی اعتبار کردن من بخشی از این بازی است. اما من از این چیزها هراسی ندارم".

در سال ۱۹۶۹ نیز وضعیت برای وی به همین صورت بود. در آن سال هرش از کشتار مردم مای لای ویتنام توسط نیروهای آمریکایی پرده برداشت و به شدت از سوی دولت آمریکا مورد حمله قرار گرفت. البته این افشاگری جایزه پولیتزر را نصیب وی کرد. دومین حرکت بزرگ هرش که دنیا را تکان داد افشای شکنجه ها در زندان ابوغریب در سال ۲۰۰۴ بود و او مدت ها در برنامه پربیننده "۶۰ دقیقه" حضور می یافت و از اعمال سیستماتیک شکنجه توسط سربازان آمریکایی علیه زندانیان می گفت.

برای هرش که از یک خانواده یهودی مهاجر برآمده و با تباری نیمه لهستانی و نیمه لیتوانیایی در شیکاگو متولد شده است، واژه ها حکم چاقوی جراحی را دارند. از نظر وی روزنامه نگارانی که در کاخ سفید جمع می شوند استقلال نداشته و به امید پیدا کردن یک خبر "دست دولت را می بوسند". هرش خود را قهرمانی تنها در برابر مافیای واشنگتن می داند و به همین خاطر همیشه با سردبیرانش اختلاف و نزاع داشته است. در سوی دیگر مخالفان روزنامه نگار هرش این مساله را مطرح می کنند که کمترین سندی برای اثبات ادعاهای او وجود ندارد و نتیجه می گیرند که این همه می تواند داستانی ساخته و پرداخته از سوی شخص خودش بوده باشد.

هرش در سال ۲۰۱۳ از نشریه نیویورکر که به مدت بیست سال برای آن کار می کرد استعفا داد زیرا روایتی خلاف آن چه که رسانه های آمریکایی در مورد جنگ سوریه می دادند ارائه کرده بود. هرش بر این عقیده بود که بر خلاف ادعاهای آمریکا این دولت سوریه نیست که علیه مردمش گازهای شیمیایی به کار می گیرد بلکه گروه های شورشی مورد حمایت دولت ترکیه مسوول این جنایت هستند. در آن زمان نه تنها نشریه نیویورکر بلکه روزنامه واشنگتن پست نیز از انتشار داستان هرش به دلیل فقدان منابع و مدارک سر باز زد. اما هرش در آن زمان نیز در لندن حکایت خود را تعریف کرد.

اما از همان زمان شهرت هرش در محافل واشنگتن تا اندازه ای خدشه دار شد. او می گوید:" من بر خلاف همکاران آمریکایی در مورد هر مساله ای موضع جداگانه ای دارم. این مساله در مورد سوریه، اوکراین یا روسیه نیز صدق می کند. اگر تحقیقات من کاملا منتشر شود یک جنجال سیاسی به راه می افتد".

بر خلاف افشاگری هرش در مورد ابوغریب، این بار ادعاهای وی در مورد قتل بن لادن به نحو بارزی از فقدان اسناد و مدارک حکایت دارد. او تصویری از توطئه ای بزرگ ترسیم می کند، توطئه ای برای مخفی نگه داشتن نقش داعش و خبرچینان پاکستانی که در قبال دریافت بیست میلیون دلار از سازمان سیا اطلاعات مربوط به محل اختفای بن لادن را در اختیار آمریکایی ها قرار داده اند. به ادعای هرش آمریکایی ها هیچ سند و مدرکی از محل زندگی بن لادن خارج نکرده اند و همه اسناد و مدارک ارائه شده جعلی است.

اما این پرسش مطرح است که به چه دلیل (به ادعای هرش) سربازان ویژه آمریکایی باید بن لادن را نخست به گلوله بسته و سپس بخش هایی از جسد او را در بیابان های هندوکش پرتاب کنند؟ چگونه امکان دارد که با وجود صدها خبرچین و سرباز بتوان همچنان این به اصطلاح توطئه را برای مدت ها مخفی نگاه داشت؟ و چرا دولت آمریکا اسناد بن لادن را جعل و شماری از آن را انتشار داده و در همین حال از سوی اف بی آی از همین اسناد در دادگاه ها به عنوان سند و مدرک استفاده شود؟

انتقادها علیه داستان هرش تنها متوجه وضوح و ابهام آن نیست بلکه متوجه منابعی است که وی به آن استناد می کند. یکی از این منابع یک رییس سابق ISI است. دیگری یکی از ماموران بازنشسته سرویس های مخفی آمریکاست که البته نامی از او برده نمی شود. به گفته هرش همین منبع دوم اطلاعاتی در مورد آمادگی ها برای عملیات و محل اقامت بن لادن داشته است. این دو در واقع منابع اصلی و مهم هرش به شمار می آیند اما جالب آن که هیچ یک از آن دو به صورت مستقیم در مساله قتل بن لادن مشارکتی نداشته است.

نوع برخورد هرش با این پرسش ها نیز تقریبا عجیب می نماید. با این حال یک روزنامه نگار زن در نیویورک تایمز مدارکی را منتشر می کند که حداقل بخشی از تحقیقات هرش را تا اندازه ای تایید می کند. این خبرنگار از یک مامور فراری اطلاعات و امنیت پاکستان می گوید و او را همان فردی می داند که اطلاعات در مورد مخفیگاه بن لادن را در اختیار سازمان سیا قرار داده است. روزنامه پاکستانی نیوز در هفته گذشته حتی نام این افسر بلند پایه سابق و خبرچین احتمالی را نیز منتشر کرد. با این وجود این مدارک نمی تواند نظریه هرش در مورد یک توطئه بزرگ را به اثبات برساند.

هرش به خوبی می داند که کار بزرگی را آغاز کرده و حیثیت و اعتبارش به صحت تحقیقات در مورد مرگ بن لادن وابسته است. اهمیت این داستان به اندازه ای است که می تواند بخشی از میراث هرش باشد.

میراث؟ سیمور هرش با شور و حرارت سر تکان می دهد. او در حال نوشتن کتابی در مورد دیک چنی معاون سابق رییس جمهور و افراط ها در جنگ علیه ترور است. و هنوز هم قصد ندارد تا مدت ها از افشاگری هایش دست بردارد.

منبع: اشپیگل

ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)