2 خرداد 1394

طنز قدرتمندتر از شمشیر

اذیت و آزار طنز نویسان توسط دولتها

2 خرداد 1394

نویسنده :باسم یوسف*

ترجمه:خبرنگاران ایران-بهاران رهجو

وقتی‌که مجری شو و نمایش "البرنامه "در تلویزیون مصر شدم، با خودم فکر می‌کردم گفتن طنز و جوک در یک چنین برنامه‌ای شما را از خطرهای احتمالی بسیاری که رسانه‌ها با آن‌ها مواجه‌اند، در امان نگاه خواهد داشت؛ اما جریان کشتار شارلی ابدو به من ثابت کرد که اشتباه می‌کنم.

ما ممکن است به خودمان بگوییم که وجود طنزنویسان در یک جامعه نشانه پیشرفت و بهبود است؛ اما حتی در جوامع آزاد نیز آن‌ها را به خاطر آزادی بیان ستایش نکرده اند.

در ۱۹۶۲ پلیس شیکاگو، لنی بروس را به خاطر رفتار خشن خود در برابر پلیس دستگیر کرد. او در دادگاه به دلیل نقض قوانین ایالتی و بروز رفتارهای زشت از خود محکوم شناخته شد. حکمی که به‌وسیله دادگاه عالی ایالت الینویز نیز تائید شد. یک دهه بعد در ایالت میسوری آمریکا جورج کارلین به خاطر جمله "هفت‌کلمه‌ای که شما نباید در تلویزیون بگوئید"، بازداشت شد. هرچند اتهامی که باعث دستگیری او شد، رد شد، اما بحث بر سر " هفت کلمه " او به دادگاه عالی رفت و زمینه‌ساز ایجاد سازمان ایالتی برای تنظیم سخنان رکیک در رسانه ها شد.

اذیت و آزار طنز نویسان توسط دولت به‌طور مستقیم و غیرمستقیم، افزایش فشار افکار عمومی و کاهش تحمل و مدارای در محیط کار نسبت به آن‌ها، تاریخ طولانی دارد.

در کتاب " هنر آزاردهنده : طنز نویسان و سانسور آن در جهان " لئونارد فریدمن نشان می‌دهد که چگونه در جریان جنگ جهانی اول وقتی روبرت ماینور یک کارتون ضد جنگ برای هرالد نیویورک کشید، تنها به خاطر این‌که روزنامه‌ای که در آن کار می‌کرد از جنگ حمایت می‌کرد، اخراج شد.

در دوران جنگ جهانی دوم سردبیران روزنامه‌ها به‌طور همزمان مقاله‌هایی علیه او به خاطر انتقادهایش به آمریکای پس از جنگ منتشر کردند. این اقدام در پی آن بود که‌موجی برای لغو اشتراک، سانسور و تغییر موقعیت شغلی او ایجادشده بود. قبل از اخراجش او کارتونی کشیده بود که در آن بازرسی‌های کنگره ضد کمونیست را با فاشیست مقایسه می‌کرد. بیل ماهر مجری برنامه زمان واقعی، برنامه شو خود به نام " اشتباه سیاسی " را در سال ۲۰۰۲ از دست داد. به خاطر مباحث مشاجره آمیزی که پس از حمله ۱۱ سپتامبر به‌عنوان مطالب ضدآمریکایی تلقی می‌شدند.

ما معمولاً دوست داریم که فکر کنیم موارد مربوط به نقض آزادی بیان در کشورهای و مناطق دیگر روی می‌دهد؛ اما پس از حادثه شارلی ابدو، پلیس فرانسه کمدین معروف دینودون را به اتهام تجلیل از تروریسم دستگیر کرد. در مطلبی که او دریکی از پست‌های فیس‌بوک خود نوشته بود، برداشت به حمایت از تروریسم شد. دینودون تنها یکی از ۴۵ فرد معروفی بود که در چهارشنبه پس از حمله به شالی ابدو دستگیر شدند. او در ماه مارس گناهکار شناخته شد.

سؤال این است که آیا گفته‌ها و نوشته‌های بروس، کارلین و دینو دون نشان‌دهنده آزادی بیان است و یا تنها ناشی از یک برداشت نادرست و نامناسب از طنز و جوک است؟ و برداشت شما بستگی به این دارد که شما در کدام طرف این جوک و طنز قرار دارید. هرچند وجود یک چنین چالشی دراین‌باره می‌تواند مفید باشد.

این تنها کشورهای غربی نیستند که درباره آزادی بیان برداشت‌های متفاوتی دارند. مسلمانان هم درباره انتخاب‌ها و معیارهای خود، معیارهای خود رادارند. به‌عنوان یک مسلمان، مسلمانانی را دیده‌ام که به خاطر کارتون‌هایی که به پیامبر اسلام توهین شده، ناراحت و عصبانی شده‌اند.

هرچند همین مردم وقتی دیگر مسلمانان به‌نوعی مذهب آن‌ها را تمسخر کنند، ناراحت نمی‌شوند. کسانی چون داعش، القاعده، بوکو الحرام و خیلی از دیوانه‌هایی که رفتار و عملکردشان به‌هیچ‌وجه قابل توجیه نیست. رفتارهایی که حتی در عصر تاریکی نیز مشاهده نشده است.

به نظر من طنز باید مستقیماً دو گروه از مردم را مخاطب خود قرار دهد. آن‌هایی که در قدرت هستند و آن‌هایی که در رسانه‌ها فعالیت دارند. تمسخر کردن و توهین به مردم عادی که قادر به پاسخگویی نیستند، به‌هیچ‌وجه نشانه جوانمردی و شجاعت نیست. برخلاف آن‌که شاعران فکر می‌کنند طنز می‌تواند دولت‌ها را سرنگون و رژیم‌ها را تغییر دهد، من چنین فکری نمی‌کنم.

تنها کاری که طنز انجام می‌دهد این است که مردم زیادی را درگیر خود می‌کند. این‌که چه تغییراتی در حکومت‌ها روی می‌دهد به خود مردم وابسته است نه به طنزنویس‌ها.

طنز یک هنر آزاردهنده است. همیشه طنزنویس‌هایی هستند که خطوط قرمز و تابوها را می‌شکنند. یا جوک‌هایی می‌گویند که موجبات ناراحتی ما را فراهم می‌کنند. یک طنزنویس همواره با محدودیت‌ها درگیراست و آن‌ها را به عقب می‌راند؛ اما باید مواظب بود که با رفتار خود موجب بی‌تفاوتی مردم را فراهم نیاورند.

همچنان که همواره کسانی هستند که به نام خدا، امنیت ملی و آزادی برای ما تصمیم می‌گیرند که چه چیزی به‌عنوان آزادی بیان قابل‌ پذیرش است. حتی اگر آن رفتارهای آن‌ها آموزه‌های خداوند را نقض کند و امنیت ملی و آزادی را به مخاطره بیندازد. آن‌ها فراموش می‌کنند، کسانی که تلاش می‌کنند طنز را کنترل و اداره کنند، همیشه منابع بسیار مهمی برای طنزنویسان فراهم می‌کنند.

طنز هرگز نمی‌ایستد. نه به خاطر این‌که انسان خلاق است و یا این‌که آزادی سرانجام فراگیر خواهد شد. بلکه به این خاطر که خلقت انسان خود یک طنز است.

*باسم یوسف ، طنز نویس ، هنرمند و مجری برنامه تلویزیونی " البرنامه" در تلویزیون مصر بود که در سال 2014 به دلیل فشارها و تهدیدهای سیاسی تعطیل شد. او هم اکنون یک خبرنگار بین المللی است که در زمینه خاورمیانه برنامه " شو روزانه " را اجرا می کند .

http://niemanreports.org/articles/b...

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.