22 اردیبهشت 1394

مجید رضاییان: هویت رسانه،‌ آزادی بیان است

22 اردیبهشت 1394

نشست بررسی «زمینه های توقیف مطبوعات در ایران و تبعات آن» امروز سه شنبه ۲۲ اردیبهشت ماه در دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.

در بخشی از این نشست مجید رضاییان مدرس روزنامه نگاری گفت: توقیف پنج مفهوم دارد؛ توقیف، تفتیش، سانسور، فشار منتهی به خودسانسوری و فیلترهای خبری. در سه واژه اول منتهی به تعطیلی نشریات به طور ارادی می شویم و در دو مفهوم آخر منتهی به تعطیلی غیرارادی می شویم. توقیف اساسا به شکل ارادی رخ می دهد چه از نظر حقوقی، چه غیرحقوقی یا ایرادی. مصادیق توقیف تحت عنوان تشخیص از نگاه روزنامه نگاری، محل مناقشه است. تئوری کنش نمادین ارتباطی هابرماس گوهری دارد که این گوهر گفت و گو است. وقتی گفت و گو صورت می گیرد یک معنا دارد، طرف دیگر این معنا را دریافت می کند تا زمانی که گفت و گو به معنا تبدیل شود آن معنا شنیده می شود و معنای شنیده شده توسط شنونده تکمیل می شود و دوباره به گوینده برمی گردد. کار روزنامه نگاری یعنی همین.

در ادامه رضاییان گفت: رسانه یک هویت دارد، هویت رسانه بدون اینکه واژه ای کم یا زیاد شود آزادی بیان است و در همه قوانین بالادستی تصریح و تعریف می شود و حدود آن را قوانین پایین دستی تعیین می کنند. وقتی آزادی بیان را پذیرفتیم طبیعی است که مواردی حل شود. سوال حرفه ای که جنبه علمی دارد این است که آزادی بیان در هر مقطعی از تاریخ آیا اگر روزنامه نگار از آن دفاع می کند به سمت اهداف جریان خاصی است یا نه. فضایی که این حرف زدن متقابل را می آفریند آزادی بیان و ماهیت کار رسانه ای است. ما مواردی داریم که روزنامه را بستند ولی نسخه ای را جایگزین آن کردند. اولین بحثی که ما روی آن تأکید می کنیم آزادی بیان است که مصادیقی چون امنیت ملی، منافع ملی، حریم خصوصی مخدوش نشود. اگر مخدوش شود شامل آزادی بیان نمی شود. اگر فضای گفت و گو وجود نداشته باشد یا به حداقل برسد مخاطب به رسانه اعتماد نمی کند و این عدم اعتماد گفتمانی را ایجاد نمی کند. در این صورت است که حرف های منتقدان و مخالفان شنیده نمی شود. هر وقت آزادی سیاسی برای مجلس بیشتر بود آزادی مطبوعات بیشتر می شود و هر وقت آزادی احزاب کمتر شود آزادی مطبوعات کمتر می شود. میان آزادی سیاسی و رقابت میان افراد برای کسب مقام و آزادی مطبوعات رابطه وجود دارد. ما هنوز بر سر برخی از مفاهیم بحث های زیادی داریم. ما می گوییم آزادی بیان را قبول کرده ایم، اما در واقع اینگونه نیست. در هر مقطع و هر جریان و هر حاکمیتی دولت، مجلس، قوه قضائیه هر گرایشی که دارد منتقدانی هم دارد که باید حرف های آنها شنیده شود این امر یعنی آزادی بیان. فشارها در صورت عدم بیان به خودسانسوری منتهی می شود و همه چیز می شود شبکه های مجازی. از طریق شبکه های مجازی، حرکتی در حال رخ دادن است که گاهی مدیریت آنها سخت می شود.

رضاییان در بخش دیگری از این نشست گفت: یکی از عواملی که سبب می شود رسانه ها به سمت خودسانسوری بروند این است که در آنچه که باید گفته شود به قدری احتیاط می شود که رسانه نمی تواند بگوید و این نتوانستن ارادی است و خود روزنامه نگار خود را سانسور می کند و کسی آن را تفتیش نمی کند. در همه جای دنیا قاضی، دیپلمات و روزنامه نگار مصونیت دارد. چگونه ما می توانیم به خود اجازه دهیم در مورد جرم، مجازات و غیره حرف بزنیم. اما به خود اجازه نمی دهیم در مورد مصونیت صحبتی بکنیم. زمانی که صحبت از توقیف می کنیم، توقیف با سه عنصر آزادی بیان که شامل امنیت ملی، منافع عمومی و حریم خصوصی است، سنجیده می شود. تا زمانی که از این سمت نگذشته باشیم، نمی توانیم رسانه را توقیف کنیم.

رضاییان در ادامه به کارکرد رسانه ها اشاره کرد و گفت: کارکرد رسانه بسیار روشن است، هر رسانه با هر گرایشی دو متن متفاوت تولید می کند. ناگفته های یک رسانه را می توانیم از رسانه های دیگر بگیریم و گفته هایشان را از رسانه های دیگر. هال می گوید روزنامه نگاری واقعیتی است که حقیقت را کتمان می کند، اما من در جوابی که به آقای هال می دهم، می گویم روزنامه نگاری واقعیتی است که حقیقت را کتمان می کند گرچه در دنیای امروز همه حقیقت کتمان شدنی نیست. آیا اگر تخلفات حکومتی افشا شود و جزئیات آن گفته شود باید رسانه را توقیف کنیم یا نه، متخلف را دستگیر کنیم.

رضاییان در ادامه به پیامدهای توقیف مطبوعات اشاره کرد و گفت: توقیف مطبوعات باعث قفل شدن گفت و گو به معنای عقلانیت ارتباطی می شود و در این صورت معنایی جابه جا نمی شود. توقیف مطبوعات باعث می شود نظارت محدود شود این در حالی است که وظیفه اصلی رسانه ها نظارت است. توقیف باعث می شود شفاف سازی از بین برود. کار روزنامه نگاری آموزش است، در صورتی که با توقیف روزنامه ها آموزش به عنوان یک پویش دایمی صورت نمی گیرد. مطبوعات به قانون گرایی و نهادینه شدن کمک می کنند و اگر توقیف شوند این وظیفه اصلی خود را از دست می دهند. با توقیف مطبوعات، فرهنگ لطمه می خورد. از نظر من رسانه زیرمجموعه فرهنگ است، نه زیر مجموعه سیاست. توقیف مطبوعات باعث می شود رقابت های سیاسی محدود شود و مردم به اشخاص رأی دهند نه به افکار. این در حالی است که ما باید مجلسی داشته باشیم متفکر و عمیق باشد. مطبوعات ما می توانند به رقابت های سیاسی و پارلمانی همانند دوران مشروطه کمک کنند. توقیف مطبوعات باعث می شود از نظر اقتصادی همگام با پیشرفت های جهانی به جلو حرکت نکنیم. جهان امروز به سرعت باد به سمت مسائل اقتصادی می رود.

او در ادامه به پیشنهادهایی در زمینه جلوگیری از توقیف مطبوعات پرداخت و گفت: اساسا در نظام های غربی رسانه ها از دور رقابت حذف می شوند، اما از ادامه انتشار باز نمی مانند. اگر رسانه ای جزو رسانه های مطرح و پرتیراژ باشد راه برای ادامه آن بسته می شود و ممکن است به آن آگاهی ندهند و در نهایت مجبور شود بخشی از کارکنان خود را اخراج کند. اما امروزه رقابت ها، رقابت های طبقه بندی شده ای است. اگر راه برای انتشار روزنامه بسته شود با توقیف روزنامه فرق می کند.

همه ما قبول داریم که اساسا آزادی بیان کار اصلی روزنامه است و در این زمینه روزنامه نگار باید مصونیت داشته باشد. بنابراین ما باید ببینیم کجا آزادی بیان مغایر با امنیت ملی و منافع عمومی است و آن را دنبال کنیم. رسانه های ما چند درصدشان خصوصی و غیرخصوصی است چه کسی می گوید رسانه با حمایت دولتی نباشد. هر چند محور هدایت رسانه ها با بخش خصوصی است. روزنامه های تخصصی و مجلات تخصصی بسیار موفق عمل می کنند. هر چه قدر فضا را به سمت حرفه ای شدن پیش ببریم اوضاع بهتر می شود. چگونه ما به عنوان روزنامه نگار قبول داریم که قاضی مصونیت دارد اما شما به عنوان قاضی قبول ندارید که روزنامه نگاران هم مصونیت دارند. شما قاضی هستید، ما روزنامه نگاران هم در افکار عمومی قاضی هستیم. آیا اگر ما در کشورمان فیلترهای خبری بنویسیم منتشر می شود؟ اگر ادوارد هرمن در کشور ما باشد می تواند زندگی کند؟ اگر منی که معلم هستم خیرخواه نباشم پس چه کسی خیرخواه نظام و مردم است؟

این مدرس ارتباطات برای جلوگیری از این پیامدها پیشنهادهایی ارائه کرد و گفت: باید نهادهایی حرفه ای و صنفی بر مطبوعات نظارت داشته باشند. ما نمی گوییم کسی بر روزنامه ها نظارت نکند بلکه این وظیفه باید بر عهده نهادهای صنفی مطبوعات باشد. بخش خصوصی در توسعه رسانه ها پیش قدم شود و بخش دولتی به عنوان حامی در توسعه رسانه ها دخالت داشته باشد. باید تحت هر شرایطی مجازات و توقیف ها را محدود کنیم. اخلاق حرفه ای را در رسانه های کشور توسعه دهیم. اخلاق حرفه ای به این معنی که منافع ملی کشور را در نظر بگیریم. باید در هنگام توقیف روزنامه ها نسخه هایی را جایگزین آنها کنیم. هر گاه نظارت حرفه ای انجام شد هیأت منصفه مطبوعات حضور داشته باشند و آنچه را که در این جریان اتفاق افتاده به اطلاع مردم برسانند. این در حالی است که ما فقط از نتیجه هیأت منصفه باخبر هستیم. باید اخبار جلسات هیأت منصفه و مطبوعات به صورت مشروح منتشر شود.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)