10 اردیبهشت 1394

روزنامه نگاری تخصصی با حسین قندی

10 اردیبهشت 1394

خبرنگاران ایران -"روزنامه‌نگاری تخصصی" یکی از آثار حسین قندی، روزنامه‌نگاری است که چند روز پیش‌ازاین جهان چشم فروبست.

این کتاب را تعدادی از کارشناسان حوزه رسانه حاصل سال‌ها تجربه و تحقیق این روزنامه‌نگار می‌دانند که در اینجا برای علاقه‌مندان به مطالعه تخصصی درباره روزنامه‌نگاری معرفی می‌شود. این کتاب توسط دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها چاپ‌شده است و توسط مرحوم قندی به دو استاد دیگر روزنامه‌نگاری ایران دکتر کاظم معتمد نژاد و نعیم بدیعی تقدیم شده است.

قندی در مقدمه این کتاب می‌نویسد: «اندیشه فراهم آوردن کتابی درباره روزنامه‌نگاری تخصصی از حدود سال ۱۳۶۵ ذهنم را مشغول کرد. دانشجویان در آخرین نیم سال تحصیلی‌شان واحد روزنامه‌نگاری تخصصی را می‌گذراندند و حاصل کارشان آماده ساختن یک مجله تخصصی بود. در میان مجله‌های ارائه‌شده هرچند کارهای حرفه‌ای وجود داشت اما بیشتر دانشجویان قادر نبودند، در حوزه تخصصی که کار می‌کردند، مجله‌ای همساز با انتخابشان ارائه کنند.»

بنابراین قندی تصمیم گرفت مجموعه یادداشت‌ها و تحقیق‌های خود پیرامون "روزنامه‌نگاری تخصصی در جهان و ایران" را گردآوری و با الهام از دیگر آثار در این زمینه کتاب حاضر را تألیف و روانه بازار کند.

در فصل اول این کتاب به تاریخچه روزنامه‌نگاری تخصصی در جهان و ایران پرداخته‌شده، به روایت قندی روزنامه‌نگاری تخصصی موضوعی دیرینه در جهان است و درواقع سال‌های کوتاهی پس از پیدایش مطبوعات عمومی، مطبوعات تخصصی هم‌شکل و تولد یافتند. در ایران نیز این فاصله کوتاه بوده است و فاصله انتشار کاغذ اخبار میرزا صالح شیرازی با انتشار نخستین نشریه حقوقی و قضایی حدود سی سال بوده است.

در بخشی از این فصل آمده است: مطبوعات تخصصی در جهان با رشد تکنولوژِی شکل گرفت، هرچند که نشریات مصور، کاریکاتورها (کارتون) فکاهه و انتشار رمان پاورقی در نشریات قبلاً وجود داشت؛ اما شکل‌گیری نشریات تخصصی را با توجه به مخاطبان و موضوع تخصصی را می‌توان پایان قرن نوزدهم میلادی و آغاز قرن بیستم دانست که روزنامه‌ها به محصولاتی مصرفی و رایج تبدیل شدند.

در همین بخش و پس از معرفی تعدادی از مهم‌ترین نشریات تخصصی در جهان به پیدایش نشریات تخصصی در ایران پرداخته می‌شود: «نکته ظریف در تاریخچه مطبوعات تخصصی در ایران، این است که فاصله انتشار نشریات ادواری و یومیه با نشریات تخصصی چندان زیاد نیست. چنان‌که در ۱۷ ذی‌حجه ۱۲۸۷ ق نخستین شماره از نشریه‌ای حقوقی، قضایی و خبری با عنوان روزنامه وقایع عدلیه به همت میرزا حسین‌خان مشیرالدوله قزوینی منتشر شد. در سال ۱۲۹۳ نیز سه نشریه جدید در تهران انتشار یافت: لاپاتری (وطن، میهن) روزنامه نظامی علمیه و ادبیه، روزنامه علمی.»

لاپاتری به بارون دو نورمن بلژیکی واگذار شد. نشریه دیگر روزنامه نظامی علمیه و ادبیه بود که به کوشش حسن سپهسالار و عباس مهندس انتشار یافت که گویا از این نشریه ۱۹ شماره به چاپ رسید. سومین عنوان، نشریه‌ای دو هفتگی ولی نامرتب به نام روزنامه علمی است که آن را اداره انطباعات زیر نظر محمدحسن صنیع‌الدوله در ۲۲ ذی‌حجه ۱۲۹۳ منتشر کرد.

بقیه نشریات تخصصی بعد از مشروطیت نیز در ادامه این فصل به خواننده معرفی‌شده‌اند. آنچه در این فصل جالب است آنکه در میان نشریات تخصصی آن روزگاران، نشریات زنان نیز جایی درخور خویش داشتند. انتشار نشریات ویژه زنان در آن سال‌ها به گفته قندی یک حرکت انقلابی بود چراکه این نشریات را بانوان تأسیس و به اداره آن می‌پرداختند.

نشریه شکوفه یکی از این نشریات است که بعد از تعطیلی اجباری روزنامه دانش درآمد. انتشار این نشریه هر پانزده روز یک‌بار بود.

فصل دوم کتاب به تخصص روزنامه‌نگاری و روزنامه‌نگاری تخصصی که درواقع مکمل یکدیگرند اختصاص‌یافته و در این بخش به لزوم تربیت روزنامه‌نگار متخصص تأکید شده است. چراکه قندی معتقد است بدون تربیت روزنامه‌نگار متخصص، نشریات تخصصی نمی‌تواند رشد و ماندگاری داشته باشد.

در فصل سوم این کتاب تقسیم‌بندی روزنامه‌نگاری از چهار منظر موردبحث قرار می‌گیرد و نظرات متخصصان و تجربیات قندی هم در این فصل گنجانده‌شده است.

رده‌بندی نشریات تخصصی یکی از بخش‌های قابل‌توجه این قسمت است. در این بخش رده‌بندی نشریات تخصصی از حوزه نظامی، فلسفی تا حوزه‌های اجتماعی و ... قابل‌مشاهده است. در پایان این فصل از کتاب تجزیه‌وتحلیل روزنامه دانش اولین روزنامه فارسی‌زبان برای زنان ایرانی قابل‌دسترسی است.

بخش آخر کتاب نیز درباره صفحه‌آرایی و گرافیک مطبوعات تخصصی و عناصر صفحه‌آرایی است که بیشتر به بحث بصری و هنری در کار روزنامه‌نگاری ارتباط دارد و بر ضرورت توجه به زیبایی‌شناسی در نشریات تخصصی تأکید می‌کند.

این فصل با این سؤال محوری آغازشده که آیا عامل جذابیت در نشریات شکل نشریه است یا محتوای آن؟ پرسشی که به عقیده قندی قبل از انتشار هر نشریه‌ای باید به آن پاسخ گفت. در همین فصل آمده که روزنامه‌نگاران متخصص معتقدند که شکل مجله بیش از ۷۰ درصد عامل جذب مخاطب است و به‌تدریج با استمرار انتشار نشریه، سهم شکل و محتوا در جذب مخاطب به‌صورت مساوی تقسیم می‌شود و هرکدام ۵۰ درصد به جذب مخاطب کمک می‌کنند و باید این نسبت را همواره ثابت نگه داشت.

در بخش پیوست این کتاب نمونه‌هایی از صفحه‌آرایی مجله‌های تخصصی حرفه‌ای آمده است در این بخش برخی از آثار برگزیده دانشجویان قندی نیز آمده است دیاگرام نشریات تخصصی نیز ازجمله پیوست‌های این کتاب است.

کتاب روزنامه‌نگاری تخصصی در سال ۱۳۸۴ برای نخستین بار چاپ و در سال ۱۳۸۷ برای دومین بار تجدید چاپ و روانه بازار شد.

حسین قندی، روزنامه‌نگار پیشکسوت عصر روز پنجشنبه سوم اردیبهشت ماه سال جاری در سن ۶۴ سالگی دارفانی را وداع گفت.

لینک های مرتبط:

حسین قندی و عاشقی اش در یک روز برفی

تیترهای امروز روزنامه ها برای حسین قندی

حسین قندی ازاین‌پس با چشمانش تیتر می‌زند

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.