15 فروردین 1394

پوشش خبری مذاکرات لوزان در شبکه های تلویزیونی و سایت های خبری

15 فروردین 1394

خبرنگاران ایران- بیش از یک ساعت به اعلام بیانیه مطبوعاتی ایران و ۵+۱ باقی مانده است که شبکه‌های تلویزیونی بی‌. بی.سی فارسی و صدای آمریکا هر کدام به نحوی اقدام به پوشش این رویداد خبری بعد از نزدیک ۹ روز مذاکره در لوزان سویس کرده‌اند اما هنوز در شبکه‌های تلویزیونی صدا و سیما خبری نیست.

شبکه خبر به عنوان مهم‌ترین شبکه خبری کشور تنها به انتشار یک زیر نویس قناعت می‌کند. صدای آمریکا با مهدی خزعلی فعال سیاسی و نعمت احمدی حقوقدان از ایران گفت‌و‌گو می‌کند. بی‌.بی.سی فارسی دوربین زنده خود را روی در خروجی هتل «بوریواژ» لوزان زوم کرده است تا خروج سیاستمداران را برای حضور در نشست خبری ثبت و ضبط کند و گاهی هم سراغ جو دانشگاه لوزان محل برپایی نشست خبری می رود اما هنوز در شبکه‌های صدا و سیما خبری نیست تا اینکه شبکه خبر اعلام می‌کند تلاش دارند تا اعلام بیانیه مطبوعاتی را به طور زنده پوشش دهند.

رادیو فردا هم پوشش زنده خود را شروع می‌کند و بالاخره یخ شبکه خبر هم شکسته می‌شود و با دعوت چند کار‌شناس به موضوع پرونده هسته‌ای ایران و اعلام بیانیه مطبوعاتی می‌پردازد.

این نمایی اجمالی از نحوه پوشش خبری مذاکرات هسته‌ای ایران در روز آخر و اعلام بیانیه مطبوعاتی در برخی رسانه‌های تصویری فارسی زبان در داخل و خارج از کشور است.

صداوسیمای ایران در دو گروه جدا خبرنگار به لوزان اعزام کرده بود که شامل گروه خبری شبکه خبر با یک خبرنگار و گروه خبری واحد مرکزی خبر با دو خبرنگار بود. اما به نظر می‌رسد نحوه پوشش اخبار توافق هسته‌ای به گونه‌ای بود که صدای بسیاری را درآورد به طوریکه صادق زیباکلام تحلیلگر سیاسی با زبانی طنز در صفحه فیس بوک خود نوشت: «بسیاری از هم‌وطنانمان از سکوت صداوسیمای خودمان در قبال توافق هسته‌ای بهت‌زده شده‌اند. من خدمت مردم بایستی عرض کنم که حق با صداوسیماست چون توافق هسته‌ای مربوط به ایران نمی‌شده و این بی‌بی‌سی مزدور طبق معمول شیطنت کرده و جوری به مردم ایران القا کرده که گویا موضوع مذاکرات ایران بوده است. درحالی‌که اصل داستان مربوط به گینه‌بیسائو می‌شده ولی این بلندگو و بوق استعماری با شگردهای همیشگی مردم نجیب و بزرگوار ایران را باز فریب داده است. من از طرف خودم از صداوسیما صمیمانه تشکر می‌کنم که همچون همیشه هوشیارانه یک‌بار دیگر جلوی مکر دشمن را قهرمانانه گرفتند و نگذاشتند توطئه وزرای خارجه مکار انگلستان و آمریکا تحقق پیدا نماید. ایام به کام باد.»

به نظر می‌رسد، این رویکرد چندساعت بعد از اعلام بیانیه مطبوعاتی توافق هسته‌ای و بازگشت تیم مذاکره کننده به ایران کمی تغییر کرد به طوریکه خبر ساعت ۱۴ روز ۱۴ فروردین شبکه یک بیش از نیم ساعت به طور چند جانبه این اتفاق را بررسی کرد البته سخنی از شادی مردم در خیابان‌های تهران و برخی شهرستان‌ها به میان نیاورد. اما این بخش خبری ورود محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشور به ایران و تیم مذاکراه کننده را پوشش داد و سپس سخنان ظریف در فرودگاه مورد توجه این بخش خبری قرار گرفت و در ادامه در چند گزارش جدا بازخوردهای این توافق را انعکاس داد و در نهایت با چند کارشناس در این زمینه گفت و گوهایی انجام داد.

از سوی دیگر در روزهای آخر مذاکرات در شهر لوزان سوییس، شبکه خبر با دعوت از «حسن عابدینی» که خود خبرنگار و مجری صدا وسیماست درصدد تحلیل عملکرد رسانه‌های فارسی زبان به مانند صدای آمریکا و بی‌بی سی فارسی بود.

سوال مجری از کار‌شناس این گونه مطرح می‌شود: «می‌خواهم ببینم چرا بی‌.بی.سی فارسی خیلی تلاش می‌کند که مذاکرات هسته‌ای را پوشش دهد و این مذاکرات را به نوعی سرنوشت ساز نشان دهد؟ آیا هدفی دارد؟ مثلا اگر توافقی اتفاق نیافتد، پیامد‌های آن را خیلی بزرگ نشان دهد. چرا این خط را دنبال می‌کند؟»

این سوال در حالی مطرح شد که در دنیای رسانه، رقابت برای پوشش اخبار مخصوصا رویدادهای بین المللی، بسیار مهم تلقی می‌شود.

عابدینی که به عنوان کار‌شناس در این برنامه شبکه خبر حضور داشت هم در بخشی از پاسخ خود به این سوال مجری می‌گوید: «... بی‌بی سی می‌خواهد از افکار عمومی یک فشاری را ایجاد کند بر ضد مذاکره کنندگان تا آن‌ها را تحت فشار قرار دهد که اگر توافق نشود فشار روی مردم ایجاد می‌شود و مردم ممکن است در برابر مذاکره کنندگان واکنش منفی نشان دهند.»

او اضافه می‌کند: «یکی از شگردهایی که رسانه‌های فارسی زبان اعم از بی‌.بی.سی و صدای آمریکا دنبال می‌کنند این است که هدف‌های بزرگی را در نظر بگیرند تا در مذاکرات و نتایج آن‌ها هر چیزی که به وجود آید اینگونه القا کنند که این وضعیت با هدفی که تعیین کرده‌اند فاصله دارد...»

علاوه بر انتقادهایی که در این مدت به صدا و سیما و نحوه پوشش مذاکرات هسته‌ای می‌شد، برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی هم به نحوه اطلاع رسانی یکی از خبرنگاران بی‌بی سی فارسی در لوزان هم انتقاد داشتند که در روز آخر مذاکرات، احتمالا با شنیده شدن انتقاد‌ها، این خبرنگار در نحوه اطلاع رسانی خود تغییراتی اعمال کرد که بازخورد آن‌ها بار دیگر در شبکه‌های اجتماعی نمایان شد.

از طرف دیگر بررسی خبرگزاری‌های رسمی و مهم کشور نشان می‌دهد که روز گذشته بیشتر این خبرگزاری‌ها به انتشار اخبار خبرنگاران خود که به لوزان سوییس رفته بودند اکتفا کردند در حالیکه در اغلب خبرگزاری‌های مهم جهان، ارائه تحلیل در کنار خبر مذاکرات مطرح می‌شد. اما به طور مثال خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) با انتشار حدود ۱۹ خبر، تنها پوشش خبری این مذاکرات را برعهده داشت و حتی یک تحلیل یا نظر کار‌شناسی در این زمینه در این سایت خبری دولتی دیده نشد که شاید یکی از دلایل آن را بتوان به تعطیلی طولانی مدت ایام عید نوروز ارتباط داد.

در خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) هم روز گذشته در موضوعات مربوط به مذاکرات ۱۷ مطلب منتشر شد که همه آن‌ها جنبه خبری و اطلاع رسانی داشته‌اند. ایسنا امروز در بخش مذاکرات هسته‌ای خود نیز ۴۲ مطلب منتشر کرد که بررسی این مطالب باز هم تاکید بر خبری بودن آن‌ها دارد. مطالبی که فاقد تحلیل و یا نظر کار‌شناسان است. اما در سوی مقابل خبرگزاری‌هایی مانند فارس و تسنیم که هر دو نزدیک به نهادهای نظامی هستند، با انتشار نظرات مخالف این توافق مانند گفت‌و‌گو با شریعتمداری مدیرمسئول کیهان و یا گفت‌و‌گو با اعضای کمیسیون امنیت ملی مجلس، صداهای مخالفان را پررنگ‌تر کردند.

با توجه به تعطیلی ۱۵ روزه مطبوعات در این ۹ روز آخر مذاکرات، خلا تحلیل و جریان سازی بیشتر خودنمایی می‌کرد اما باید دید از فردا که مطبوعات بر روی دکه روزنامه فروشی‌ها قرار می‌گیرند می‌توانند در نحوه پوشش و بررسی مذاکرات هسته‌ای ایران با ۵+۱ تاثیرگذار باشند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اصول رفتاری روزنامه‌نگاران در اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران-در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران(IFJ) درباره اصول رفتاری روزنامه‌نگاران به عنوان یک استاندارد حرفه‌ای برای روزنامه‌نگارانی شناخته می‌شود که در فرایند جمع‌آوری، انتقال، انتشار و اظهارنظر درباره اخبار و اطلاعات در رویدادهای توصیفی نقش دارند.

  • جنگ با دوربین؛ مروری کوتاه بر زندگی رابرت کاپا، عکاس خبری

    15 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- «اگر عکس‌تان خیلی خوب نشده، به این خاطر است که خیلی نزدیک نشده‌اید.» اگر عکاس خبری باشید، احتمالا این جمله را شنیده‌اید. جمله‌ای از «رابرت کاپا» یکی از مهم‌ترین عکاسان خبری جهان که شهرتش را بیشتر از هرچیز مدیون عکس‌هایی است که از پنج جنگ بزرگ قرن بیستم ثبت کرد؛ جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، جنگ جهانی دوم (بخش اروپایی جنگ)، جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و همین‌طور جنگ اول هندوچین (جنگ استقلال ویتنام از فرانسه). دوستش «جان اشتاین‌بک» ـ نویسنده آمریکایی ـ درباره‌اش نوشته است: « نمی‌توانید جنگ را تصویر کنید،چون جنگ نوعی احساسات است. اما او می‌توانست هول جنگ را در چهره یک کودک به تصویر بکشد.» ۲۲ اکتبر، ۳۰ مهر سالروز تولد رابرت کاپا بود که در ۴۱ سالگی در یکی از آخرین جنگ‌هایی که به‌تصویر کشید، کشته شد.

  • روزنامه‌نگاری که عامدانه و آشکار «بی‌طرفی» را کنار گذاشت

    7 مهر 1394

    خبرنگاران ایران- پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان هفته گذشته برای نخستین بار به آمریکا سفر کرد و یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌هایش را در این سفر در مقابل کنگره انجام داد. او در این سخنرانی از چهار شخصیت تاریخی ایالت متحده نام برد که برای دنیای ناامن امروزی می‌توانند منبع الهام باشند؛ «آبراهام لینکلن»، «مارتین لوتر کینگ»، «دورتی دِی» و «توماس مرتن». شیوه‌ای که او در روزنامه‌نگاری آمریکا دنبال کرد، نمونه‌ای مناسب از روزنامه‌نگاری «مدافعه‌گر» محسوب می‌شود؛ سبکی از روزنامه‌نگاری که با کنار گذاشتن عامدانه و آشکار «بی‌طرفی»، عملگرایی و دفاع از اندیشه و عقیده‌ای خاص را سرلوحه خود قرار می‌دهد.