5 فروردین 1394

همه‌ آن‌چه که درباره‌ روزنامه نگاران آزاد فکر می‌کنید صحت دارد

دشواریهای روزنامه نگاران آزاد

5 فروردین 1394

نویسنده:دیوید اوبرتی

ترجمه: خبرنگاران ایران- بهرام سیستانی

روزنامه نگاران آزاد با شمشیری دولبه‌ مواجه هستند. کاهشِ گسترده‌ی کارکنانِ رسانه‌ها، بسیاری را به ماتمِ کاهش ظرفیتِ ژورنالیسم تحقیقیِ اتاق‌های خبر نشانده است. به‌رغمِ چنین کاهشی، برای خبرنگاران آزاد پرکردنِ جای خالی این کارکنان ـ یا دست‌کم تداوم کار و امرار معاش ـ از همیشه‌ دشوارتر است.

براساسِ پیمایشی جدید که گروه حمایت‌گرِ پراجکت وُرد انجام داده است، محصول چنین وضعیتی این است که خبرنگاران آزاد در طول پنج سالِ گذشته به دلیل فقدان منابع، صدها کارِ تحقیقی را رها کرده‌اند. بازار کاری که با مازاد نیرو مواجه است، به همراهِ تغییرات اقتصادی ناشی از اینترنت، دست‌مزدها را به‌اندازه‌ای کاهش داده که گزارشگران مستقل اغلب برای تحقیقات خود کمک مالی دریافت می‌کنند. در این اثنا سردبیران پرمشغله و رسانه‌های مواجه با کسری بودجه، در فراهم آوردن حمایتِ حقوقی و مالیِ کافی از خبرنگاران آزاد با دشواری هرچه بیشتری مواجه هستند. حمایتی که لازم است تا خبرنگاران آزاد عملاً این نهادها را نهادهایی مسئولیت‌پذیر بدانند.

لایرد تاون‌سِند، گزارش‌گرِ آزادِ باسابقه و مدیر پراجکت ورد، که مؤسسه‌ی غیرانتفاعیِ Investigative Reporters and Editors آن را پشتیبانی مالی می‌کند، [درباره‌ی گزارش‌های تحقیقی] می‌گوید: «این کالایی است که به حال همگان سودمند است، اگر بازار برای آن ارزشی قائل نیست، دستگاه‌های دیگری باید برای حمایت از آن پدید آیند. اگر همه‌ی مردم آگاهانه‌ به این نتیجه رسیده باشند که این کالا در آینده فاقد ارزش است، من موافق نخواهم بود».

گزارشگران آزاد تاریخ دور و درازی در افشای خطاها دارند، نظیر گزارش سیمور هرش درباره‌ی کشتار جمعی شهروندان غیرنظامی در مای لای ویتنام به دستِ یک واحد نظامی ایالات متحده در سال ۱۹۶۹. تا به امروز فقدان اطلاعات، تعیین کمیت چالش‌های رویاروی این جماعت را دشوار کرده است. وب‌سایت CJR درباره‌ی مشکلات بی شمارِ خبرنگاری آزاد، از جمله خطرهای فزاینده‌ی دامنگیر خبرنگاران در مناطقی که در آن‌ها نزاعی در جریان است، بسیار نوشته است.

علاوه بر این پژوهشی را مرکز تحقیقاتی پیو (Pew) در ماه جاری منتشر کرده و تصویرِ تکان‌دهنده‌ای از مخاطراتِ امنیت دیجیتالیِ خبرنگاران آزاد، ترسیم کرده است.

یافته‌های پراجکت ورد مؤیدِ بسیاری ناهمواری‌های دیگر است، یعنی گزارشگری تحقیقی بیش‌ از پیش برای گزارشگران مستقل دشوارتر شده است. ۸۱ درصد از پاسخ‌گویان تحقیق مذکور گفته‌اند که آن‌ها به دلیل محدودیت‌ منابع در طی نیم دهه‌ی گذشته، «گزارش‌های ماندگار و مهم مربوط به منافع عمومی» را رها کرده‌اند. این گزارش‌ها درمجموع بین ۵۶۰ تا ۱۱۵۰ نمونه بوده‌اند که از گزارش‌هایی درباره‌ی مراقبت‌های سلامتِ فراهم‌آمده توسط پنتاگون گرفته تا حقوق تولیدمثل در سطح جهان را دربرمی‌گیرد.

این پیمایش آنلاین از بیش از ۲۵۰ خبرنگار آزاد در سراسر جهانِ نظرسنجی کرد که اکثریت قابل‌توجهی از آنان سابقاً کارکنانِ ثابت تحریریه ها بودند. به همین جهت این تحقیقی غیرعلمی است که نتایج آن ممکن تحت تأثیرِ سوگیری خودگزینی باشند. اما همین نمونه‌ی نسبتاً کوچک آماری نشان می‌دهد که احتمالا داستان‌های بیشتری از قلم افتاده‌اند. پیمایشِ موازی مختصر‌تری درباره‌ی کارکنان تحریریه، بسیاری از چالش‌های نهادیِ انتشارِ تحقیقات آزاد، ازجمله کاهش بودجه و فشار برای تهیه‌ی مطالب کوتاه را که مناسبِ شبکه‌های اجتماعی هستند تأیید می‌کند.

تاون‌سند می‌گوید: «پاسخ‌گویان نمی‌خواستند مطالب کوتاه فهرست‌وار و غیردقیق بنویسند؛ آن‌ها خواهان ارائه‌ی گزارش‌های حائز اهمیت بودند» همچنین «آن‌ها شجاع، مستقل بودند و راه‌‌و‌ چاهِ رفتن به عمق ماجرا را می‌دانستند. اما کمتر رسانه‌ای حاضر است برای زمانی که به این کار اختصاص می‌یابد هزینه پرداخت کند. از این‌رو این زمزمه‌ی نگران‌کننده به گوش می‌رسد: یا به منافع عمومی خدمت کن یا زندگی‌ات را بچرخان.

صدها کامنت که در ضمیمه‌ ی این تحقیق چاپ شده‌اند، حاکی از وجود گروهی است که احساس می‌کنند به خاطر اهمیت دادن به گزارش‌های‌ مربوط به مسئولیت‌پذیری‌ تنبیه شده‌‌‌اند.

از جمله ابتکارهایی که پاسخگویان برای تسهیل امر تحقیقات به آن اشاره کرده‌اند این است که آنان خواستار قراردادهای استانداردشده‌تری با خبرنگاران آزاد، دسترسی به ابزار تحقیقی اتاق‌های خبر نظیر LexisNexis*، و حمایت‌های قانونی، از سهیم شدن در مسئولیت گزارشگران گرفته تا حمایت از خواست‌های آنان مبنی بر آزادی دسترسی به اطلاعات، شده‌اند.

پنج دست‌آورد تحقیق:

مبلغ پرداختی برای جبران هزینه‌ها به‌شدت کاهش یافته است

۴۴ درصد از پاسخگویان گفته‌اند که اکنون نسبت به پنج سال پیش در ازای انجام تحقیقاتی مشابه، دستمزد کمتری دریافت می‌کنند و تقریباً یک چهارم آنان گفته‌اند که جبران هزینه‌ها در این مدت به نصف تقلیل یافته است. الگوهای پرداخت، چه برحسب کلمه و چه حق‌الزحمه‌های ثابت برای هر مقاله، در طول پروژه‌های بلندمدت فشار مالی بیشتری برما وارد می‌کند.

گزارشگری که مدعی است ۱۱ تا ۱۵ سال سابقه‌ی خبرنگاری آزاد دارد توضیح داده است که «حتی در جاهایی که به ازای هر کلمه یک دلار به علاوه‌ی هزینه‌ها را پرداخت می‌کنند، کل مبلغ به چیزی حداکثر بین ۳ تا ۶ هزار دلار می‌رسد که برای گزارشی که تهیه‌ی آن بیش از یک سال زمان برده است، ناچیز است. لازم به توضیح نیست که پرداخت‌ زمانی که گزارش منتشر شد صورت می‌گیرد، پس این یک سال را که به تهیه و نگارش گزارش می‌گذرد، چگونه باید سرکنیم؟»

خبرنگاران آزاد برای انجام تحقیقات ‌هزینه پرداخت می‌کنند

درحالی که اکثریت پاسخ‌گویان گفته‌اند، برای گزارش‌های خود سوبسید دریافت کرده‌اند، ۳۰ درصد از آنان سالانه بیش از ۵۰۰۰ دلار از حساب خود خرج می‌کنند. این مسأله موجب ایجاد «اضطراب مالی» در ۹۲ درصد از آنان می‌شود.

یک گزارشگر با پنج سال سابقه‌ی خبرنگاری آزاد می‌گوید: «اغلب نوشتن گزارش‌های کوتاه‌تر برای مجلات درآمد بهتری دارد. من اخیراً چند ماه را به خلاصه کردن یک گزارش تحقیقی گذراندم و تنها ۲۰۰ دلار بابت آن دریافت کردم. درحالی که اگر مطلبی درباره‌ی یک موضوع خاص برای مجله‌ای بنویسم، به‌سادگی می‌توانم در یک هفته ۸۰۰ دلار دریافت کنم.»

غالب گزارشگران بیشتر وقت خود را صرف گرفتاری‌های جانبی می‌کنند

دوندگی‌هایی که برای اداره‌ی شغلی یک‌نفره لازم است، به کار گزارشگری آسیب می‌زند.

براساس این پژوهش تنها ۳۴ درصد از پاسخ‌گویان وقت‌شان را بیشتر به کارِ گزارشگری اختصاص می‌دهند تا به پی‌گیری کارهای جانبی شغلی یا انجام کارهای اداری دیگر. کارهایی نظیر نوشتن پیشنهاد دریافت کمک مالی و گرفتن بیمه‌ی سلامت و امورات دیگر بخش عمده‌ی وقت غالبِ پاسخ‌گویان پیمایش را به خود اختصاص داده است.

یکی از گزارشگران چندرسانه‌ای با ۶ تا ۱۰ سال سابقه‌ی خبرنگاری آزاد می‌گوید: «درخواست‌های کمک‌هزینه یکسان نیستند. استانداردسازی درخواست‌ها بسیار مفید خواهد بود (یعنی مثلاً حجم چکیده‌ی مطلب برای همه‌ی درخواست‌ها ۵۰ کلمه یا کمتر باشد، نه این‌که یک جا ۱۵ کلمه و جای دیگر ۳۰۰ کلمه باشد).»

کمک‌هزینه‌ها کفایت نمی‌کنند

به‌رغم مساعدت مالی در قالبِ کمک‌هزینه، این مبالغ درمجموع به ندرت می‌تواند هزینه‌ی تحقیقات را پوشش دهند. حاصل این‌که خبرنگاران آزاد اغلب مجبورند از چند جا درخواست کمک‌هزینه کنند، که این کار هم وقتی را که باید به گزارشگری اختصاص دهند می‌گیرد و هم بالقوه مستعدِ بروز کشمکش بین تأمین‌کنندگان مالی، برسرِ داشتن حق انحصاری انتشار گزارش است.

یک عضو تحریریه که با خبرنگاران آزاد در یک سازمان خبری ملی همکاری داشته است می‌گوید: «من نگران بالکانیزه‌شدن جهان ژورنالیسم غیرانتفاعی هستم، چراکه سازمان‌های بسیار زیادی وجود دارند که به تعداد زیادی کمک‌هزینه‌های نسبتاً کوچک پرداخت می‌کنند. کمک هزینه‌هایی که تنها آن‌قدر بزرگ هستند که گزارشگران یا سازمان‌ها خواستار آن باشند اما برای تأمین مالی یک پروژه کافی نیستند». او اضافه می‌کند: «به بقای سازمانی بیش از اندازه اهمیت می‌دهند و به رسالت بزرگتر توجه کافی نمی‌شود».

تحریریه هم به کمک نیاز دارند

خبرنگاران آزاد می‌گویند دومین چالش مهم پیش روی کار تحقیقی، بعد از فشار مالی، کارکردن با کارکنان تحریریه است که خود دچار ضعف عملکرد هستند. ۹۳ درصد از پاسخ‌گویان گفته‌اند که علاقمند به پیوستن به یک گروه خبرنگاری آزاد هستند ـ چنین سازمانی بالقوه می‌تواند به اتاق‌های خبر در بررسی کیفیت و تجربه‌ی خبرنگاران آزاد کمک کند.

یکی از پاسخ‌گویان که از کارکنان سابق روزنامه بوده است می‌گوید: «رابطه‌ی گسترده‌تر بین رسانه‌ها و مؤسساتی که گزارشگری آزاد را تأمین مالی می‌کنند، می‌تواند سودمند باشد، در این صورت تحریریه‌ها می‌توانند به خوبی تشخیص دهند که چه مبلغی برای کمک به گزارش‌های خبرنگاران آزاد ممکن است در دسترس باشد.»

منبع:

مجله روزنامه‌نگاری کلمبیا، ۱۷ فوریه ۲۰۱۵

* LexisNexis شرکتی است با بزرگترین دیتابیسِ الکترونیکی حاوی اطلاعات مربوط به پژوهش‌ها و آمارهای عمومی. م

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.