19 اسفند 1393

به مناسبت روز جهانی زن نشست زن در رسانه برگزار شد

نقش رسانه ها در کاهش شکاف جنسیتی تا تقلیل زنان به نقش های سنتی

19 اسفند 1393

خبرنگاران ایران-سوگند صرافت:

رسانه ها آنقدر قدرت دارند که می توانند شکاف جنسیتی را که ایران در رتبه ۱۳۹ از ۱۴۹ کشور قرار گرفته؛ کاهش دهند؛ زمینه آموزش زنان را فراهم کنند؛ اما در مقابل این قدرت را نیز دارند که زن را به نقش های سنتی و کلیشه ای منتسب به خانواده و همسری تقلیل دهند. این،برشی از نشستی است که به مناسبت روز جهانی زن برگزار شد.

به مناسبت روز جهانی زن، هشتم مارس سه گروه با همکاری یکدیگر نشست «مسئله زن در رسانه» را عصر یکشنبه هفدهم اسفند ماه در پژوهشگاه علوم انسانی در تهران برگزار کردند.

موسسه اندیشه زن با نام اختصاری راز،انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات و دانشکده خبر متولی برگزاری این نشست بودند. بدرالسادات مفیدی، سردبیر نشریه ایران فردا و دبیر انجمن صنفی روزنامه نگاران، هادی خانیکی و صدیقه ببران استادان دانشگاه در حوزه علوم ارتباطات پشت تریبون برای جمعی از حاضران که اغلب زن بودند و تعداد اندکی مرد حضور داشتند؛ سخنرانی کردند.

تاکید بر نقش مهم رسانه در کاهش شکاف جنسیتی و نیزآموزش زنان، بررسی تاریخی حضور زن در مطبوعات ایران و نیز ارائه نتایج تحقیقی درباره چگونگی حضور زن و نقش آن در نشریات خانواده از جمله محورهایی است که سخنرانان به آنها پرداختند.

مفیدی: ظرفیت انتشار صفحات و روزنامه های ویژه زنان وجود دارد

بدرالسادات مفیدی، دبیر انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران، اولین فردی است که در نشست «زن و رسانه» سخن می گوید. او در بخشی از حرف هایش به تجربه ی روزنامه نگاری خود اشاره کرد:« روزنامه نگاری را به صورت حرفه ای با روزنامه سلام شروع کردم و سه سال در حوزه اجتماعی و زنان فعالیت کردم.وقتی فائزه هاشمی، روزنامه زن را منتشر کرد؛ با استقبال زیادی روبه رو شد. این استقبال نشان دهنده این است که برای ایجاد روزنامه های خاص زنان ظرفیت وجود دارد.شاید این انتقاد را بگویند که چرا باید به زنان توجه ویژه ای شود؟ اما به علت ظلمی که در تاریخ به زنان شده و نابرابرای های جنسیتی که وجود داشته ایجاد روزنامه ها، رسانه های خاص زنان حتی در رادیو و تلویزیون ضروری است.»

او اشاره کرد که شکاف جنسیتی زمانی کاهش می یابد که چهار عامل دولت،نهادهای سیاسی و مدنی،خود زنان و رسانه ها به همراه هم نقش خود را به درستی ایفا کنند:« بیشترین تمرکز ما برای کاهش نابرابری جنسیتی باید بر رسانه ها باشد. نقش رسانه در کاهش این نابرابری از سه عامل دیگر کمتر نیست. توسعه عادلانه تر موقعیت ها و فرصت ها در نهادهای دولتی و حاکمیتی امکان رشد بیشتری را برای زنان فراهم می کند. این نهادها وظیفه تصویب، اصلاح و تدوین قوانین و مقررات مربوط به زنان را برعهده دارند. این اقدامات به افزایش حقوق قانونی زنان کمک می کند.هر چند تحقق حقوق قانونی زنان به راحتی امکان پذیر نیست. در این زمینه دولت اقداماتی چون تشکیل شورای فرهنگی و اجتماعی زنان،کمسیون های بانوان در وزارت کشور، کمسیون امور خانواده،جوانان و زنان در مجلس، دفاتر امور زنان در قوه قضاییه و تشکیل دفاتر امور زنان در وزارت خانه های مختلف انجام داده است. توجه به امور زنان در برنامه های توسعه سوم، چهارم و پنجم ارتقاء یافته است.»

نهادهای سیاسی و مدنی به عنوان یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در کاهش شکاف جنسیتی موضوعی است که مفیدی بر آن تاکید دارد:«نهاد های مدنی و سیاسی در دوره هایی از تاریخ پس از انقلاب توانستند در اموری رشد کنند اما در دوره های دیگر افت و خیز داشتند. در دوره هشت ساله اصلاحات ما شاهد رشد نهادهای سیاسی و مدنی هستیم. این نهادها با انجام امور دموکراتیک و ایجاد فرصت های بهتر برای زنان در این زمینه کمک کننده بودند. اما به دلیل غلبه فضای سیاسی حاکم بر کشور این نهادها با محدودیت هایی مواجهه شدند. این امر باعث شد ما به رشدی که مد نظرمان بود نرسیم.»

وی در ادامه با اشاره به عامل سوم در رفع شکاف جنسیتی یعنی نقش خود زنان بر عاملیت زنان تاکید کرد.اینکه زنان با توانمند ساختن خود و بالا بردن اعتماد به نفس شان می توانند از نقش منفعل خارج شوند.

رسانه به عنوان چهارمین عامل موثر در کاهش شکاف جنسیتی موضوعی است که مفیدی درخصوص آن گفت: «رسانه ها باید بتوانند مهارت زندگی کردن، مشارکت و حضور زنان در عرصه های مختلف زندگی را به آنها آموزش دهند و به توانمند سازی زنان کمک کنند. دختران به علت رشد علمی در دانشگاه ها از پسران پیشی گرفتند. اما این دختران بعد از طی کردن مدارج بالای علمی با جامعه ای روبه رو می شوند که شغل و فرصت مناسبی برایشان مهیا نکرده است. رسانه نقش کلیدی در رفع نقصان آموزش زنان در حوزه های مختلف دارد. رسانه می تواند یک مدیر موفق زن را در رسانه بازنمایی کنند. به دفعات دیده ایم که زنان می توانند مدیران موفقی باشند.»

خانیکی:حضور کمرنگ زنان در تاریخ مطبوعات ایران

هادی خانیکی، استاد دانشگاه مروری تاریخی بر حضور زنان در رسانه دارد. اینکه روزنامه های ایران از چه زمان نشریه ویژه زنان داشتند و از چه زمان زنان روزنامه نگار وارد عرصه مطبوعات ایران شدند. او قبل از اینکه این روایت تاریخی را نقل کند گفت:« وقتی به مساله زن در رسانه می پردازیم تصویر سیاه و تلخی که در تاریخ مذکر ایران و اغلب جوامع وجود دارد به ذهن می رسد. آیا این تصویر بسیار تلخ است یا حضور بسیار تلخ است؟ اگر تصویر تلخ است موضوع به رسانه مربوط می شود. به صورتی ما در رسانه ها فقط روایت مذکر از تاریخ داریم. اما اگر حضور تلخ باشد باید عوامل حضور کم رنگ زنان را شناسایی کنیم. باید ببینیم حضور زنان در فضای رسانه و حضور رسانه در فضای زنانه چگونه است. اگر حضور زنان در فضای رسانه را با مطالعه تاریخی شروع کنیم این حضور با ورود زنان در عرصه مطبوعات و روزنامه نگاری شروع می شود. این حضور، حضور پر رنگی نیست.»

به گفته او ۷۶ سال بعد از انتشار اولین روزنامه در ایران، نشریه دانش به عنوان اولین نشریه با موضوع زنان منتشر شد. انتشار این نشریه با تاریخ انتشار اولین روزنامه فاصله بسیاری دارد. ما سال های زیادی حضور زنان را در نشریه های ایرانی نمی بیینیم.

وی گفت:« زمانی هم که حضور زنان را در مطبوعات می بینیم این حضور، حضور فعالی نیست. عنوانی که به زنان در این دوره ۷۶ ساله داده می شود عنوان عیال است. نشریه دانش یک نشریه اخلاقی است. کحال هدف از انتشار این نشریه را آموزش اصول خانه داری و فرزند پروری می داند. در این نشریه از سیاست در جامعه سخنی گفته نمی شود. حضور زن در نشریه دانش، حضوری است که در عرصه سیاسی، اجتماعی مطرح نیست. زن به تصویر کشیده شده در نشریه دانش زنی است که آرامش را به خانه منتقل کند. با گذشت زمان نقش جدیدی برای زنان در مطبوعات کشور ایجاد می شود و آن نقشی است که در تربیت فرزندان دارد. به تدریج متاثر از تحولات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی که در جامع رخ می دهد بر حضور زن در جامعه و رسانه وبه طور خاص در مطبوعات تاثیر می گذارد. در دوران مشروطه به دلیل اینکه قدرت سیاسی توزیع می شود و قدرت از حالت متمرکز خارج می شود و حوزه مدنی فعال تر می شود تصویر زنان در مطبوعات تصویری پر رنگ تر و برجسته تر می شود.»

او با مرور تاریخی قصد دارد اهمیت جامعه مدنی را در چگونگی حضور زنان در رسانه و نیز جامعه نشان دهد.

ببران:نشریات خانوادگی تهی و عاری از اطلاعات برای زنان

صدیقه ببران ،استاد دانشگاه بخشی از یافته های تحقیق خود را درباره نشریات خانوادگی در ایران ارائه داد:«در کشور ما نشریات خانواده به علت عامه پسند بودن بالاترین تیراژ را دارند. چهره زنان ما در نشریات خانواده به چه صورت است؟ حلقه مفقوده در روزنامه نگاری و سایر رسانه های ایران اخلاق رسانه ای است. اگر اخلاق رسانه ای رعایت می شد شاید زن ایرانی به گونه ای دیگر در رسانه ها دیده می شد. نشریات خانواده عاری از اطلاعات سیاسی و اقتصادی هستند، در صورتی که بخش عمده ای از زندگی زنان ما را مباحث اقتصادی و سیاسی تشکیل می دهد. اکثر خوانندگان این نشریات را زنان و دختران خانه دار تشکیل می دهند. قشر تحصیل کرده کمتر رغبت دارند که این نشریات را بخوانند. نشریات عامه پسند به سمت ستارگان می روند و الگوهای کاذب را در اختیار زنان قرار می دهند. اگرچه اسم این نشریات خانوادگی است اما مردان این نشریات را مطالعه نمی کنند. بیشتر آموزش هایی که در این نشریات صورت می گیرد به حوزه خانه داری و آشپزی مربوط می شود و از آموزش حقوقی، سیاسی، فرهنگی و مذهبی خبری نیست. این نشریات حتی سواد رسانه ای را کاهش می دهند. این نشریات به لحاظ ظاهری و صفحه بندی از کیفیت مناسبی برخوردار نیستند. بخش سرگرمی این نشریات تکراری و کلیشه ای است. زنان در صفحات حوادث روزنامه ها معمولا یکی از عوامل حادثه و معمولا قربانی هستند. اغلب مطالبی که این نشریات منتشر می کنند منبع ندارد و این مالکیت معنوی را به خطر می اندازد و احتمال کپی رایت زیاد می شود. به گفته او مطالب منتشر شده در این نشریات اطلاعات جدیدی به خواننده نمی دهند. این ویژگی ها نشریات را به سمت زرد شدن هدایت می کند. بازنمایی جایگاه و نقش زنان در سیاست گذاری های فرهنگی و راهبردهای ارتباطی در رسانه های ما خالی است. اگر سیاست هایی وجود داشته باشند هم ضمانت اجرایی ندارند.

بخشی از نتایج تحقیق این استاد دانشگاه مربوط به شاخص رواج مصرف گرایی و مد گرایی است::« ۲۰ تا ۴۰ درصد تبلیغات نشریات خانوادگی را تبلیغات تجاری تشکیل می دهد. رسانه ها می توانند از مصرف گرایی و مد گرایی جلوگیری کنند و سبک زندگی ایرانی را رواج دهند. رسانه ها باید تصویر واقعی از زنان توانمند، فهیم، مدیر و کارافرین را نشان دهند و زمینه های پرورش دختران را برای پذیرش نقش فردی، اجتماعی و خانوادگی را فراهم کنند. رسانه ها باید حقوق و تکالیف زنان و مردان را نسبت به هم نشان دهند. رسانه ها باید از تناقض گویی در مورد حقوق زنان بپرهیزند. رسانه ها نباید در تبلیغات از زنان استفاده ابزاری کنند. »

این نشست در حالی به پایان می رسد که موسسه راز قصد دارد نشست های تخصصی خود را در زمینه زن و رسانه ادامه دهد

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.