21 بهمن 1393

افکار عمومی مصر زیر سلطه روزنامه نگاران طرفدار دولت

21 بهمن 1393

رسانه‌های مصر توسط گروه کثیری از افراد که تحت کنترل و نفوذ مقامات دولتی هستند، سازماندهی شده‌اند

نویسنده: جرالد ماسین

ترجمه: خبرنگاران ایران -بهاران رهجو

منا عراقی یکی از روزنامه نگاران مصری است که این روز‌ها چهره شده است. او یک چهره تلویزیونی است که ادعا می‌شود با اطلاعاتی که پلیس به او داده در برابر یک حمام عمومی که تعدادی از مردان در آنجا حضور یافته بودند، حاضر شده و از حمله پلیس و دستگیری این مردان فیلم گرفته است. این یکی از چندین اقدامی است که توسط پلیس برای سرکوب مردم مصر صورت می‌گیرد.

این ۲۶ مرد که به اتهام رفتارهای نابهنجار و بر پا کردن مهمانی‌های مخصوص همجنسگرا‌ها متهم و دستگیر شده بودند، توسط یک دادگاه مصری تبرئه شدند. حمله و دستگیری آن‌ها توسط پلیس، به وسیله تعداد زیادی از فعالان حقوق بشر و روزنامه نگاران در سطح گسترده‌ای محکوم شد. پس از حکم دادگاه، فیلم ساخته شده توسط منا عراقی به شدت مورد انتقاد قرار گرفت و از آن به عنوان یک فاجعه روابط عمومی و رسانه‌ها یاد می‌شود. اما نقش او در این ماجرا و پیش از حمله پلیس به این حمام نشان دهنده وجود یک رابطه بسیار نزدیک بین تعداد زیادی از روزنامه نگاران و مقامات دولتی، امنیتی و نظامی مصر است. اقدامی که به باور عمومی حمله به این مردان و فیلم گرفتن از آن‌ها و انتشار آن توسط شبکه‌های تلویزیونی چیزی جز نشان دادن هشدار پلیس و ایجاد رعب و وحشت در مردم نیست.

در سال ۲۰۱۱ و پس از بیداری عمومی، مبارک رئیس جمهور مصر سرنگون شد. هر چند این سرنگونی و تحولات پس از آن زمینه ساز وضع بغرنج آزادی بیان و رسانه‌ها شده بود، اما این فضای باز پس از انقلاب با اقدام نظامیان در کنار گذاشتن رئیس جمهور انتخابی، محمد مرسی، در سال ۲۰۱۳ به پایان رسید. با سرنگونی مرسی توسط نظامیان، روزنامه نگاران مصری با یک شرایط جدید از سانسور رسمی و خودسانسوری که توسط سردبیران و مدیران رسانه‌ها اعمال می‌شود، مواجه شدند. ستون نویسان منتقد ساختار سیاسی با ممنوعیت انتشار ستون‌های خود در روزنامه و نشریات روبرو شدند و چهره‌های منتقد متوجه شدند که دیگر جایی در آنتن‌های تلویزیونی ندارند.

روزنامه نگاران، طنز نویسان و دیگر کارکنان رسانه‌ها می‌گویند: سردبیران و مدیران رسانه‌ها مرتب خطوط قرمز را تغییر می‌دهند. این در حالی است که از انتقاد به نظامیان، پلیس و رئیس جمهور جدید، فتاح السیسی که پیش از این رئیس ارتش بوده جلوگیری می‌شود.

شریف منصور هماهنگ کننده برنامه خاورمیانه برای حفاظت از روزنامه نگاران می‌گوید: «از زمانی که نظامیان به قدرت رسیده‌اند سانسور گسترده‌تر و وسیع‌تر شده است. اعمال این سانسور‌های رسمی و غیر رسمی نخستین اقدامی بود که پس از سرنگونی رئیس جمهوری مرسی توسط نظامیان صورت گرفت و بسیاری از روزنامه نگاران و کارکنان رسانه‌های را تحت تاثیر قرار داد.

منصور می‌گوید:« تمام آزادی عمل و استقلالی که رسانه‌ها و روزنامه نگاران داشتند با سرنگونی مبارک دچار هرج و مرج شد و با کنار گذاشتن مرسی به طور کامل از بین رفت.»

منا عراقی تنها روزنامه نگار طرفدار دولت نیست که این روز‌ها با این فشار‌ها روبرو است. در اکتبر (مهر ماه) گذشته گروهی از سردبیران روزنامه‌ها با انتشار بیانیه‌ای اعلام کردند که در خصوص اخبار و گزارش‌هایی که درباره پلیس، نیروهای نظامی و قانون کشور انتقادهایی دارند، محدویت‌هایی را اعمال خواهند کرد. آن‌ها همچنین متعهد شدند که بنا به گفته خودشان آنهایی را که اقدام به حمایت از تروریست‌ها می‌کنند، فیلتر و سانسور کنند. به عبارت دیگر این بیانیه نشان می‌داد که این سردبیران نسبت به روزنامه نگاران منتقد دولت سخت خواهند گرفت و می‌خواهند که گروه روزنامه نگاران متمایل به دولت را تقویت کنند. هر چند حدود ۳۰۰ نفر از روزنامه نگاران مصری با امضای نامه‌ای این رفتار سردبیران نشریات را مورد نقد قرار دادند و به آن اعتراض کردند، اما آن‌ها خود در آن نامه متذکر شدند که اقدام به خود سانسوری در باره اخبار و گزارش‌های خود خواهند کرد.

خالد البشی که یکی از اعضای هیات مدیره تنها سندیکای غیر دولتی روزنامه نگاران حرفه‌ای مصر است، می‌گوید: رسانه‌ها توسط گروه بزرگی از روزنامه نگاران، مدیران و سردبیران که تحت کنترل و نفوذ مقامات دولتی هستند، سازماندهی و اداره می‌شوند.

او می‌افزاید: «بین ۶۰ تا ۶۵ درصد اعضای این سندیکا در رسانه‌های دولتی و یا رسانه‌هایی که توسط مقامات با نفوذ دولتی و نظامی اداره می‌شوند، مشغول به کار هستند. البشی یکی از منتقدین نامه سردبیران در حمایت از دولت است و یکی از کسانی است که خواهان اصلاح سندیکاست. نامه‌ای که منقدین سردبیران نوشتند زمینه ایجاد فضایی برای یکسری مباحث را در مورد آزادی رسانه‌ها فراهم کرده است. با این همه تنش و اختلاف بین طرفداران خودسانسوری و مدیران آن‌ها که خواهان حمایت بیشتری از دولت هستند، کماکان بدون نتیجه باقی مانده است. البشی در باره میزان سانسور در رسانه‌ها می‌گوید:« ما در شرایطی قرار داریم که با کنترل کامل بر اخبار و گزارش‌ها مواجه هستیم. این سانسور از‌‌ همان ابتدای نوشتن متن شروع می‌شود و تا پایان به شیوه‌های مختلف ادامه دارد. »

چالش بین روزنامه نگاران به صاحبان و مدیران رسانه‌ها نیز کشیده شده است. بخش عمده‌ای از روزنامه‌ها و ایستگاه‌های تلویزیونی در اختیار مدیران دولتی است و تعدادی نیز توسط بخش خصوصی اداره می‌شوند. اما آنهایی که به بخش خصوصی وابسته‌اند در مقایسه با بخش دولتی از آزادی عمل بیشتری برخوردار نیستند. صاحبان رسانه‌های بخش خصوصی عمدتا افرادی بسیار ثروتمند و با نفوذ هستند. افرادی که منافع مشترکی با مقامات دولتی دارند.

نومیا ساکر استاد سیاست رسانه‌ای در دانشگاه وست منیستر لندن در این باره می‌گوید:« در پشت معادله دادن آگهی به رسانه‌ها، درآمدهای آگهی و انتشار پیام روزنامه نگاران طرفدار دولت یک رابطه مشترک وجود دارد.»

مدل برنامه و شبکه‌ای که برنامه مناعراقی به نام «قاهره و مردم» را پخش می‌کند، به عنوان الگویی از چگونگی عملکرد کانال‌های تلویزیونی بخش خصوصی شناخته می‌شود. این شبکه توسط یک سرمایه گذار بسیار ثروتمند و با نفوذ به نام طارق نور راه اندازی شده است. او در زمان تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری، رئیس ستاد تبلیغاتی و رسانه‌ای ستاد انتخاباتی فتاح السیسی که هم اکنون رئیس جمهور است، بود.

این شبکه همچنین به خاطر روابط بسیار نزدیک با نیروهای اطلاعاتی و امنیتی، شهرت دارد. پیش از ماجرای رسوایی منا عراقی این شبکه به خاطر برنامه‌ای که به جعبه سیاه معروف است و در آن صدا و تصاویر ضبط شده از مقامات خصوصی و رهبران مخالفان دولت را پخش می‌کند، مورد انتقاد بود. یکی از قربانیان این برنامه محمد البرادعی رئیس پیشین آژانس بین المللی انرژی اتمی و یکی از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۱ و منعم ابوالفتوح یکی دیگر از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری بودند.

این برنامه تنها پس از اختلاف نظر بین سرمایه گذار تلویزیون و نقیب سارویس یک سرمایه گذار پرنفوذ حوزه ارتباطات و صاحب یکی از رسانه‌های موثر و پرنفوذ، قطع شد.

در یک حادثه دیگر در ماه می‌گذشته، مجری برنامه معروف به «رئیس جمهور و مردم»، به یکی از کاریکاتوریست‌های معروف و به نام مصری حمله کرد و نام واقعی وی را افشا کرد. این مجری کاریکاتوریست معروف را از مدافعان و افراد فعال اخوان مسلمین خطاب قرار دااد. اتهامی که پس از کنار گذاشتن محمد مرسی در سال ۲۰۱۳ می‌تواند مجازات زندان در پی داشته باشد.

ساکر استاد دانشگاه می‌گوید: آنچه که در برنامه منا عراقی انجام شد، کاری بود که تا پیش از این نیز در شبکه‌ها و کانال‌های تلویزیونی و روزنامه‌های مصر صورت می‌گرفت. تنها تفاوت این کار در میزان زشت بودن آن است.

به نظر می‌رسد بقیه روزنامه نگاران مصری مشکل چندانی با فضای موجود ندارند. در مصاحبه‌ای که با مدیر روزنامه یوم الصباح در دفتر کارش داشتم، الهواری گفت:« آزادی یک مساله است که در باره آن دچار سوء تفاهم شده‌ایم.»

او می‌افزاید: «آزادی موضوعی است که بسیار گسترده شده است. اینکه گفته می‌شود رژیم نباید آزادی بیان و عقیده را نقص کند، حرف درستی است. اما وارد شدن دولت به این عرصه تنها به خاطر این است که برخی فعالان سیاسی و اجتماعی زمینه انتقاد بر مقامات دولتی را در رسانه‌ها فراهم کرده‌اند. بنابراین دولت چاره‌ای جز دخالت ندارد. بر اساس آنچه او می‌گوید، تیتر روز بعد روزنامه را خودش کنترل نهایی می‌کند و آخرین صفحه را قبل از چاپ و پس از اصلاحات لازم با یک خودکار امضاء می‌کند. او می‌افزاید: «رسانه‌ها باید تا آنجایی که می‌توانند به خاطر شرایط خطرناک منطقه و تا زمانی که خطر گروه‌های تروریستی وجود دارد، از دولت و مقامات دولتی حمایت کنند.»

منبع:

مجله روزنامه‌نگاری کلمبیا، ۲۲ ژانویه ۲۰۱۵

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.