16 بهمن 1393

تنها یادگار نسیم شمال شکسته شد

16 بهمن 1393

شبکه آفتاب-فرزانه ابراهیم‌زاده

نسیم زمستانی قطره‌های باران را روی ورقه‌های دفتر می‌کوبد. مرد بالای سنگِ قبر می‌ایستد و می‌گوید: «همین‌جاست. همین سنگ قبرِ شکسته و چندپاره.» لابه‌لای شکستگی‌های سنگ قبر نوشته شده: «شادروان اشرف‌الدین حسینی، شاعر ملی دوران مشروطیت و مدیر روزنامه‌ی نسیم شمال، تاریخ وفات: بیست‌ونهم اسفند ۱۳۱۲»، قبر در میانه‌ی گورستان مشهور ابن‌بابویه شهرری است، کمی آن طرف‌تر از آرامگاه شیخ صدوق. مردی از کارکنان ابن‌بابویه گور نسیم شمال را نشان می‌دهد و می‌گوید: «خیلی وقت است که سنگ قبرش شکسته و کسی نیست آن را عوض کند.» متولی عوض کردن سنگ قبر نسیم شمال کیست؟

او خانواده‌ای نداشته. عارف قزوینی در خاطراتش گفته، در کودکی خانواده‌اش را در قزوین رها کرده و تا پایان عمر تنها کار و زندگی کرد. او روزنامه‌ی نسیم شمال را، که خواب حکومت‌های وقت را آشفته می‌کرد، به‌تنهایی با کمک پسربچه‌های روزنامه‌فروش منتشر و پخش می‌کرد. دفترِ کاری نداشت، سال‌ها در بخشی از مدرسه‌ی مروی زندگی می‌کرد. برخی از نزدیکانش گفتند ازدواج کرده بود، در رشت زنی گرفته بود، اما همسرش هم پیش از او مرد. این روایت را از ابراهیم صفایی نقل کرده. همان پژوهشگر و نویسنده‌ی معروفی که کتاب‌هایی درباره‌ی نهضت جنگل و تاریخ معاصر نوشته است. کسی که سال ۶۴، بعد از سال‌های سال بی‌اطلاعی از مکانِ قبرِ نسیم شمال، به کمک یکی از همان پسر بچه‌های روزنامه‌فروش اینجا را پیدا کرد و سنگ قبری بر گور روزنامه‌نویس گذاشت. سنگی که یاد مردِ بی‌آشیانه‌ای را، که در حجره‌ی مدرسه‌ی مروی و بعد خانه‌ی سپهدار زندگی کرد، زنده نمی‌کند؛ خانه‌ی آخر مردی بی‌خانه که برایش خانه نیست.

حالا بعد از ۸۱ سال، اگر تعویض این سنگ قبر برای کسی هم مهم باشد، باید به چه کسی مراجعه کند؟ مگر کم هستند گورهایی که در این گورستان نام‌های آدم‌های بزرگی رویشان حک شده و کسی نیست به آنها رسیدگی کند.

مرد به سمت آرامگاه شیخ صدوق باز می‌گردد، می‌گوید: «این کار اهالی فرهنگ و هنر و مردم است. مگر نه اینکه در کتابِ ادبیات و تاریخ نام اشرف‌الدین آمده است، اما کسی نمی‌داند نسیم شمال اینجا دفن شده. هرازگاهی یکی مثل شما می‌آید و آدرس را می‌پرسد و می‌رود. همین. سال‌هاست که کمتر کسی به دیدن قبر نسیم شمال می‌آید.»

آن سوتر سمت راست نشانه‌ای از گور جهان‌پهلوان تختی است؛ جایی که هرکسی گذرش به ابن‌بابویه می‌افتد سری هم به آن می‌زند. وقتی از کنار گور به سمت آرامگاه تختی می‌روند، در فاصله‌ی رسیدن به آن طاقی، کمتر کسی است که به زیر پایش نگاه کند و نام نسیم شمال را ببیند. مانند زن و مرد جوانی که می‌گذرند و سراغ گور هادی اسلامی را می‌گیرند؛ یا زنی که از آلمان آمده بود تا نشانی از گور معصومه عزیزی یا مهوش را پیدا کند.

هیچ‌یک تا امروز نام نسیم شمال را نشنیده‌اند. زنی می‌پرسد: «این خانم که بوده؟» برایشان عجیب است که نسیم شمال شاعر و روزنامه‌نگار و از شناخته‌شده‌ترین طنزپردازان ایران است. او نمی‌داند این شاعر درباره‌ی مرغ و فسنجان و غذاهای موردعلاقه‌اش هم شعر طنز سروده است.

مردی که برای زیارت گور مادربزرگش آمده، اسم نسیم شمال را شنیده؛ اما نمی‌داند کجا. اصلاً چه اهمیتی داشت زندگی روزنامه‌نگاری که به خاطر زبان تندش به جای زندان به دارالمجانین فرستاده شد؛ دارالمجانینی که حالا در تهران اثری از آن نیست. روزنامه‌ی او بعد از مرگ اشرف‌الدین تا چند سال با همراهی سید محسن حریرچیان اداره شد. برای خودش هم مهم نبود که پس از بیست سال روزنامه‌نویسی زندگی‌اش پانصد تومان هم ارزش نداشت.

حالا زیر قطرات باران زمستانی، تصویر مردی گرفتار در دست دو ژاندارم جان می‌گیرد که روانه‌ی دیوانه‌خانه‌ی پایتخت می‌شود. او آنجا هم قلمی کوچک را در پر عمامه‌اش نگه می‌داشت.

صدای دستگاه چاپ با بوی سرب مرکب مشکی و کاغذ کاهی زردرنگ در هم می‌پیچید و تصویر مردی را کمرنگ می‌کند که کناری نشسته و دارد روزنامه‌ی فردا را غلط‌گیری می‌کند؛ روزنامه‌ای که فردا در دست پسربچه‌های روزنامه‌فروش دست‌به‌دست می‌چرخد: «نسیم شمال، آخرین شماره‌، نسیم شمال.»

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)