6 دی 1393

تیترهای عجیب و غریب در نشریات ورزشی

تیتر‌هایی برای فروش بیشتر و کلیک دزدی

6 دی 1393

خبرنگاران ایران – نیکی آزاد

«مرد ارمنی را بده، مسلمان را بگیر» «آخ جون باز هم دربی» «سید جلال را له می‌کنم» «دسیما مادریدیستا» و... این‌ها فقط چند نمونه از تیترهای عجیب و غریب روزنامه‌های ورزشی است. تیترهایی که‌ گاه معنا و مفهموم دقیقی هم ندارند و حتی حاوی توهین و فحاشی‌اند.

این نوع تیترهای عجیب و غریب را کم و بیش در روزنامه‌های جناح راست هم می‌توان دید روزنامه‌هایی مانند کیهان و وطن امروز. آیا این تیتر‌ها هر روز در روزنامه‌ها و رسانه‌های ایران رواج بیشتری خواهند یافت؟ گسترش این تیتر‌ها در مطبوعات ایران چه دلایلی دارد؟ آیا فقط روزنامه‌های یک جناح سیاسی خاص و روزنامه‌های ورزشی از این تیتر‌ها استفاده می‌کنند یا استفاده از این تیتر‌ها دلایل دیگری دارد؟ آیا صاحبان این روزنامه‌ها از این تیتر‌ها استفاده می‌کنند تا فروش بیشتری کنند؟

کلیک دزدی و نابسامانی تیتر در همه حوزه‌ها

مهدی رستم‌پور، خبرنگار آزاد ساکن دانمارک رواج تیترهای اغراق‌آمیز و بفروش به هر قیمتی، مانند تیترهای جعلی (نسبت به محتوای مطلب) در رسانه‌های مکتوب را این روز‌ها چشمگیر می‌داند.

این نویسنده ورزشی که سال‌ها خبرنگار صدا و سیما هم بوده است در گفت وگو با ما می‌گوید: «تیتر در برخی رسانه‌های مجازی داخل و خارج کشور، این روز‌ها عمدتاً ابزاری است برای کلیک‌ دزدی، این نابسامانی رسانه‌ای شامل همه حوزه‌ها می‌شود و مطبوعات ورزشی هم چندان بد‌تر نیستند. مثلاً در حوزه فرهنگ و هنر، تیترهای زیادی دیده می‌شود که صرفاً بازی زبانی باسمه‌ای با عنوان فیلم یا کتابی است که قرار است نقد شود.»

با این همه رستم‌پور با اشاره به روزنامه‌های ورزشی که در زمینه استفاده از تیترهای عجیب و غریب در مطبوعات ایران این روز‌ها پیشتازند می‌گوید: «از جمله تیترهای عجیب ورزشی، جملات اسپانیایی است که فردای بازی بارسلونا یا رئال مادرید، با حروف فارسی می‌آید روی جلد و آدم را یاد اسدالله میرزا می‌اندازد. خطای متظاهرانه‌ای که در ابتدا، دسته گل گزارشگران ورزشی تلویزیونی بوده که بعضاً در جلوه‌ فروشی، بیننده را تا حد انزجار پیش می‌برند. فقر در زبان فارسی با بلغور کردن چند کلمه فرنگی جبران نمی‌شود. این قبیل تیتر‌ها، نمایشی از خودباختگی فرهنگی هم هستند.»

او همچنین معتقد است: «رواج این تیتر‌ها ربطی به جناح سیاسی خاصی ندارد، اغلب کیهان در تیترهای مبتکرانه، گاهی موفق‌تر از روزنامه‌های رقیب است. اینکه طرفدار دولت باشی یا منتقد دولت یا هر دوی این‌ها با هم، الزاماً کیفیت تیترهای رسانه را بالا و پایین نمی‌کند. در مواجهه دو طیف مسلط بر روزنامه‌نگاری ایران، اصلاح‌طلب بودن به خودی خود، جواز برتری حرفه‌ای بر طرف مقابل نیست.»

رواج این تیتر‌ها فقط جنبه سیاسی ندارد

به عقیده برخی کار‌شناسان رسانه صاحبان این روزنامه‌ها از این تیتر‌ها استفاده می‌کنند تا فروش بیشتری کنند؟ آیا رواج این تیتر‌ها بیشتر جنبه اقتصادی دارد؟

مصطفی قوانلو قاجار، روزنامه نگار در صفحه فیسبوک خود تاکید می‌کند که استفاده از این تیتر‌ها تنها متعلق به جریان سیاسی خاصی نیست: «بسیار اشتباه است اگر بپنداریم که رواج چنین تیترهایی جنبه سیاسی دارد و فقط یک روزنامه یا جریان فکری خاص مرتکب آن می‌شود. ماجرا عمیق‌تر از این حرف هاست.»

او می‌نویسد: «در پس این تیترهای عجیب و غریب منافع اقتصادی و سیاسی خوابیده است. چند روز پیش یک روزنامه ورزشی تیتر زد «مسلمان را بدهید و مرد ارمنی بگیرید» سایت‌ها تیتر زدند «ارمنی بدهید، مسلمان بگیرید» . تیتر اشاره به معاوضه دو بازیکن فوتبال میان باشگاه ذوب آهن و استقلال داشت و در سایت‌های اینترنتی بار‌ها بازنشرشد و تبدیل به خبر پربیننده شد.»

او جنبه‌های اقتصادی این ماجرا را غیرقابل انکار می‌داند: «وقتی مدیر سایتی می‌بیند که این تیتر به اصطلاح کلیک خور است طبیعی است که آن را بازنشر می‌دهد. در روزنامه‌ها هم به همین ترتیب است، وقتی چنین تیترهایی با فروش بیشتر درتک فروشی وکلیک بیشتر در سایت مواجهه می‌شوند، تعدادشان روز به روز بیشتر می‌شود.»

او در این پست فیس بوکی تاکید می‌کند: «موضوع رافقط سیاسی نبینیم استفاده از چنین تیترهایی چه در روزنامه‌های سیاسی چه در دیگر مطبوعات و چه در سایت‌ها جنبه‌های اقتصادی هم دارد.»

نشریات ذائقه مخاطب را دنبال می‌کنند

آیا نمی‌توان تیتر مناسب و جذاب زد و پرفروش هم بود؟ آیا مطبوعات و رسانه‌های صاحب نام دنیا برای افزایش کلیک و جذب مخاطب این گونه تیتر می‌زنند یعنی از تیترهای توهین آمیز و بی‌معنا استفاده می‌کنند؟ تیتر زنی حرفه‌ای در مطبوعات دنیا چه اصولی دارد؟

مهدی رستم‌پور در این باره می‌گوید: «بیشتر نشریات ما، دولتی یا خصوصی، ذائقه مخاطب را بو می‌کشند. قصد یا توان تغییرش را ندارند،‌‌ همان را دنبال و آنچه خواننده بخواهد را عرضه می‌کنند. شاید به همین خاطر ترکیب «فرهنگ سازی»، جنبه کنایی و طنزآمیز یافته است. دگرگونی سلیقه خوانندگان، مستلزم بنیه مالی مناسب رسانه است اما مهم‌تر از آن، گرد آوردن تحریریه‌ای حرفه‌ای با سردبیران مجرب را می‌طلبد.»

او تیتر خوب در زبان فارسی را حاصل تخصص و تجربه در روزنامه‌نگاری، احاطه بر موضوع، مطالعات غیر مرتبط و دلبستگی به فرهنگ و ادب فارسی می‌داند: «این روز‌ها تیترهای کلیشه‌ای هم در مطبوعات بیداد می‌کند. مثلاً فلان چیز کلید خورد. این کلید خوردن به شدت نخ نما شده، اما هر روز از آن استفاده می‌شود. یا از فلان تا بهمان، از بهبهان تا پاریس (درباره مهاجرت کسی) یا از گاو تا لیلا (در بررسی آثار مهرجویی)، از یارانه تا مسکن مهر (در نقد دولت قبلی)، این تیتر‌ها هم از فرط تکرار، چشم‌ها را می‌آزارند.»

این روزنامه نگار با اشاره به شکاف بین محصولات رسانه‌ای ایران با نمونه‌های جهانی نیز تاکید می‌کند: «بنیه مالی نابرابر رسانه‌های جهانی و وطنی، تاثیر عمیق سانسور، عدم اطمینان از اینکه اصلاً فردا هم هستیم تا تیتر بزنیم یا شاید توقیف و تعطیل شویم و این آخرین شماره است همه از دلایلی‌اند که ما را از استانداردهای جهانی دور می‌کند و به خلاقیت مجال بروز نمی‌دهد. در رسانه‌های حرفه‌ای، اهانت یا کلام تیز زمانی تیتر می‌شود که عامدانه بخواهد مفهومی را یادآوری و منتقل کند، نه اینکه فقر واژه یا گروکشی و تسویه حساب، رسانه‌ای را به فحاشی بیاندازد.»

مطلب مرتبط:

رواج تیترهای عجیب و غریب در مطبوعات ایران

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • آفتهای روزنامه نگاری محلی و زن بودن

    5 آبان 1394

    خبرنگاران ایران -دلم می‌خواست بگویم باید از زن یا مرد بودن عبور کرد، ولی واقعیت جامعه ما چیز دیگری است و هنوز زن یا مرد بودن مهم است. گاهی فقط به خاطر زن بودن نادیده گرفته می‌شوی. در عرصه خبری هم همین‌گونه است گاهی به خاطر پوشش که مسئله‌ای کاملاً شخصی و خصوصی است، بین خبرنگاران تبعیض قائل می‌شوند؛ اما خب در عرصه رسانه همه مشکل‌دارند و نمی‌توان این نکته را هم نادیده گرفت. مشکلات اصلی برای همه یکسان است، نبود تشکیلات قوی صنفی برای مواقعی که با مشکل مواجه می‌شویم، معضل همیشگی نبود بیمه. اغلب صاحبان رسانه‌ها میل زیادی به بیمه کردن خبرنگارانشان ندارند، دستمزدهای کم در مقابل کار سخت خبر... ازجمله مشکلاتی است که همه ما با آن مواجه هستیم و زن و مرد هم نمی‌شناسد. گاهی بخاطر نوع پوشش و نداشتن چادر که موضوعی کاملا شخصی است. نسبت به من تبعیض قائل شده اند.مثلا در نشست خبری رییس جمهور که در دی ماه 93 به بوشهر آمده بودند، جای مرا با خانمی که چادر پوشیده بود عوض کردند . هرچند تیم حفاظت از من عذر خواهی کردند اما این نوع رفتار ها دردی عمیق به جای می گذارد.

  • ما می‌گفتیم «بزرگ دبیر»شما می‌گویید؛ «سردبیر»

    21 مهر 1394

    خبرنگاران ایران -نکته جالبی که در این کتاب دیدم واژه "بزرگ دبیر "بود. آیا می‌دانید این اصطلاح قدیم ندیم‌ها در برخی نشریات به‌جای عنوان سردبیر به‌کاربرده می‌شد.برگشتی‌ها هم هست، همان نشریاتی که به فروش نرسیده و بازگشت داده‌شده‌اند. صفحه بستن هم که کلی در روزنامه‌ها واژه متداولی هست در این لغت‌نامه دیده می‌شود: «آماده‌سازی صفحه به لحاظ فنی.»

    چه تصوری از وا‍ژه پاچلاقی دارید؟ اگر روزنامه‌نگارید فکر نمی‌کنم تصویرتان از این لغت چندان درست باشد اما اگر صفحه آرائید بیشتر به این لغت آشنایی دارید: «نامتقارن شدن یک ستون در صفحه یا خارج شدن فرم صفحه به دلیل وجود عکس و آگهی پاچلاقی نامیده می‌شود.» پوشش خبری که حسابی معروف است و برای اعزام یک خبرنگار برای منتشر کردن محتوای یک رویداد به کار می‌رود. پیش خبر و پی گیری خبر هم که خیلی معنایش معلوم است در این کتاب ذکرشده است.اگر واژه" تومنی نگار" را نشنیده‌اید هم بدانید که این لغت هم درگذشته‌ها در روزنامه‌نگاری رایج بوده و معنایش این بوده که خبرنگاری که فقط در ازای دریافت پول کار می‌کند. خبرنگاری که بر اساس تأمین منافع مالی خود و یا دریافت هدیه، حجم خبر را کم‌وزیاد می‌کند. همان‌ها که این روزها به رپرتا‍ژ-آگهی بگیر معروف‌اند. حاشیه و حاشیه‌نویسی هم حسابی در روزنامه‌ها کلمه معروفی است یعنی اتفاقات جالب یک خبر و مصاحبه. معمولاً خبرنگارانی که حاشیه را می‌بینند خبرنگاران بهتری در روزنامه‌ها هستند.

  • اجرای خودکار ویدئوها در فیس‌بوک؛ آیا اخلاق رسانه‌ای رعایت می شود

    24 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-به‌رغم منتقدانش اجرای خودکار ویدیو (اوتوپلَی) در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت فراگیر شده است. توئیتر اخیراً اعلام کرده است که تمام ویدیوهایی که بر این شبکه اجتماعی بارگذاری می‌شوند، به زودی به صورت خودکار اجرا خواهند شد. این کار درپی اقدام فیس‌بوک صورت می‌گیرد که از دسامبر ۲۰۱۳ اوتوپلی را روی دسک‌تاپ و موبایل اعمال کرده است.اما درحالی‌که اوتوپلی ممکن است برای جلب نظر مخاطب و دیده‌شدن ویدیوها مناسب باشد، مسائلی را هم برای رسانه‌های خبری که گزارش‌های دارای محتوای تصویری ناراحت کننده منتشر می‌کنند، پیش آورده است. کالینز می گوید: «ما بازخورد فوری از کاربران دریافت کردیم. یکی از آنان می گفت چطور می توانم اوتوپلَی را غیرفعال کنم. من دیگر نمی خواهم این صحنه‌ها را ببینم. افراد دیگری ما را به دلیل نمایش این ویدیو به صورت اوتوپلی مورد انتقاد قرار دادند.» هرجا کاربران فیسبوک به یک خط وای فای وصل شوند ویدیوها خودبه خود اجرا می شوند، اگرچه آنان می توانند گزینه‌ی اوتوپلی را در تنظیمات اکانت خود غیرفعال کنند.

    کالینز اشاره کرد که «در طول یک یا دو ساعت بعد از قرار گرفتن این ویدیو در صفحه ی فیسبوک «ده‌ها» کامنت دریافت کردیم. همه ی این کامنت ها درباره‌ی اجرای خودکار این ویدیو نبودند.