3 دی 1393

مجلات خانواده، از زرد نویسی تا رعایت نکردن حریم خصوصی افراد

3 دی 1393

خبرنگاران ایران:

«مجلات خانواده در ایران، زرد می‌نویسند؛ حقیقت را نمی‌نویسند و به حریم خصوصی افراد احترام نمی‌گذارند.» این‌ها بخشی از نتایج تحقیقی است که از ۵۲ روزنامه نگار و خبرنگار فعال در مجلات فارسی زبان پرسیده شده است و بیشتر آن‌ها معتقدند که مجلات خانواده به میزان زیاد از سبک روزنامه نگاری زرد برای جذب مخاطبان خود استفاده می‌کنند. به میزان خیلی کم حقیقت گویی را رعایت می‌کنند و باز هم به میزان زیاد به حریم خصوصی افراد احترام نمی‌گذارند.

صدیقه ببران، استادیار و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز و آیدا مسروری، دانشجوی کار‌شناسی ارشد علوم ارتباطات همین دانشگاه، پژوهشی را با نام «بررسی میزان رعایت اخلاق رسانه‌ای در مجلات خانواده فارسی زبان» انجام داده‌اند که بخشی از آن در قالب یک مقاله در فصلنامه خبر، فرهنگ و رسانه در بهار ۱۳۹۲ منتشر شده است.

پرسشنامه‌های این تحقیق را ۵۲ نفر از اعضای تحریریه مجله‌های خانواده سبز، روزهای زندگی، هفت روز زندگی، زندگی ایده آل، طلوع خانواده، مجله خانواده و آشنای خانواده را پاسخ داده‌اند.

سوال اصلی تحقیق این است که آیا اخلاق رسانه‌ای در این مجلات رعایت می‌شود؟ که بر اساس پاسخ نیروهای تحریریه مجلات خانواده، این نتیجه به دست آمده که: «به نظر می‌رسد مجلات خانواده فارسی زبان به رعایت شاخصه‌های اخلاق رسانه‌ای چندان پایبند نیستند.»

یکی از دلایلی که روزنامه نگاران و خبرنگاران مورد مصاحبه برای رعایت نکردن اخلاق رسانه‌ای عنوان می‌کنند نداشتن تامین مالی است که معتقدند تامین امنیت شغلی روزنامه نگار تا حد بسیار زیادی بر میزان رعایت اخلاق رسانه‌ای موثر است.

تعریفی که محققان از اخلاق رسانه‌ای ارائه می‌دهند مجموعه نکات و ضوابطی است که رسانه را در انجام دادن مسئولیت خود، اطلاع رسانی صحیح و تعالی افراد بشر کمک می‌کند. ضوابطی همچون: صحیح، شفاف، جامع و کامل ارائه کردن اطلاعات، احترام به حریم خصوصی افراد بدون توجه به‌نژاد، دین، ملیت، تلاش برای گسترش آزادی بیان و جریان آزاد اطلاعات، رعایت دقت، عینیت و بی‌طرفی در ارائه اطلاعات، رعایت انصاف در گزارش مطالب، تلاش در جهت حق گرایی و حقیقت گویی، حفظ منافع و امنیت ملی، حفظ هویت دینی و ملی، حفظ استقلال حرفه‌ای، توجه به مسئولیت جتماعی، پرهیز از مبالغه و برجسته سازی در ارائه مطالب، پرهیز از سانسور و تحریف اطلاعات، مراعات ادب و پرهیز از زبان نامناسب.

تایید وجود اصل بی‌طرفی در مجلات خانواده

همچنین محققان چند فرضیه را نیز مطرح کرده‌اند. فرضیه اول این است که از دیدگاه پاسخگویان اصل بی‌طرفی درمحتوای مطالب مجلات خانواده رعایت می‌شود که مورد تایید قرار گرفته است. دومین فرضیه این است که از دیدگاه پاسخگویان حقیقت گویی در مجلات خانواده رعایت می‌شود. اما این فرضیه تایید نمی‌شود و بیشترین فراوانی متعلق به گروهی است که معتقدند به میزان کم و خیلی کم حقیقت گویی در مجلات خانواده رعایت می‌شود.

اما آیا مجلات خانواده خشونت را ترویج می‌دهند؟ بیشتر پاسخگویان پاسخ منفی داده‌اند. همچنین این فرضیه که مجلات خانواده منابع معتبری دارند، و نیز فرضیه احترام به حریم خصوصی افراد تایید نشده است.

جای خالی روزنامه نگاری تحقیقی در مجلات خانواده

یکی از شاخص‌های مورد بررسی در این پژوهش این است که این مجلات چقدر از سبک روزنامه نگاری تحقیقی استفاده می‌کنند؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که ۵۰ درصد پاسخگویان به میزان کم و خیلی کم از سبک روزنامه نگاری تحقیقی برای ارائه مطالب در مجلات خانواده استفاده می‌کنند و تنها حدود چهار درصد به میزان زیاد از این سبک در مجلات خانواده بهره می‌برند.

استفاده از روزنامه نگاری زرد برای جذب مخاطب

۲۱ نفر از ۵۲ پاسخگو معتقدند مجلات خانواده به میزان زیاد و خیلی زیاد از سبک روزنامه نگاری زرد برای جذب مخاطبان خود استفاده می‌کنند. هر چند در این پژوهش عنوان نشده که شاخص‌های بررسی روزنامه نگاری زرد و حتی روزنامه نگاری تحقیقی کدام معیار‌ها هستند؟

بنابراین براساس یافته‌های این تحقیق می‌توان گفت مجلات خانواده تنها برخی از شاخص‌های اخلاق رسانه‌ای را رعایت می‌کنند و به رعایت بیشتر شاخص‌های اخلاق رسانه‌ای پایبند نیستند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.