24 آذر 1393

در میزگرد «آسیب شناسی فعالیت حرفه ای خبرگزاری ها» مطرح شد؛ جامعه هدف خبرگزاری ها مشخص نیست

24 آذر 1393

شفقنا رسانه – زکیه جورابراهمیان

میزگرد تخصصی آسیب شناسی فعالیت حرفه ای خبرگزاری ها در ایران با حضور محمد خدادی مدیرعامل ایرنا و جمعی از استادان، پژوهشگران و دانشجویان در دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.

تکثیر این تعداد خبرگزاری در دنیا بی سابقه است

به گزارش شفقنا رسانه، علیرضا عبداللهی نژاد در این نشست به تشریح چالش ها و آسیب های فراروی خبرگزاری های ایران در عصر رسانه ها پرداخت.

عبداللهی با اشاره به اینکه به جای تکثیر خبرگزاری ها باید به فکر پرورش نیروهای حرفه ای خبری، تولید محتوا، اخبار جامع و کامل و انتشار آن با صحت و دقت برای مخاطبان بود، گفت:در ایران از سال ۸۴ تاکنون ۳۴ خبرگزاری تاسیس شده که تکثیر این تعداد خبرگزاری در دنیا بی سابقه است.

این عضو هیات علمی گروه ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، شیوه مالکیت و نحوه اداره و مدیریت، سازگاری با فناوری های جدید و تولید محتواهای چند رسانه ای، بازارهای عرضه تولیدات خبرگزاری ها و مشتریان و مشترکان، رقابت مطلوب با رسانه های رقیب در سطوح ملی، منطقه ای و جهانی را از جمله چالش های فراروی رسانه ها دانست.

عبداللهی نژاد تعریف جامعی از خبرگزاری ارائه داد و گفت: یک سازمان رسانه ای با استفاده از شبکه پوشش وسیع رویدادها در سراسر جهان می تواند با گردآوری اطلاعات، اخبار و گزارش های روشن، درست و دقیق را تولید و در سریع ترین زمان در اختیار مشترکان، مشتریان و مخاطبان قرار دهد و تولید اخبار با محتوا و جذاب، باعث جذب بیشتر مخاطب به عنوان سرمایه هر رسانه خواهد شد.

او در پایان به شاخصه های ایجاد خبرگزاری ها اشاره کرد و گفت: باید در ایجاد خبرگزاری ها به الگوهای مالکیتی، سازگاری با فناوری جدید رسانه ای، بازاریابی، مخاطبان، توان رقابت در داخل و خارج و همچنین تعادل و توازن خبری توجه داشت.

رسانه حرفه ای در سطح ملی نداریم

در ادامه این میزگرد، حسن هانی‌زاده مدیرکل اخبار بین‌الملل خبرگزاری مهر با طرح این سوال که آیا رسانه های می توانند در مقابل جریان‌های تهاجمی و اطلاعاتی یک ‌سویه که از غرب به ما می‌رسد صف‌آرایی کنند، گفت: با گذشت ۸۰ سال از کار خبرگزاری ها، در سطح ملی یک رسانه حرفه‌ای نداریم. در رسانه های ما دروازه‌بانی خبر وجود ندارد. در کشور ما ۵۰ خبرگزاری وجود دارد که از این تعداد ،۲۵ خبرگزاری به صورت فعال به تولید خبر می پردازند و تعداد ۱۰ خبرگزاری نیمه‌فعال هستند و مابقی خبرگزاری ها فقط مجوز انتشار گرفته اند و خبری از آنها پخش نشده است.

او علت تکثر خبرگزاری‌ در ایران را برآیند یک نوع نیاز برای گردش آزاد اطلاعات دانست و گفت: ما از ۱۵ سال پیش شاهد تکثر خبرگزاری ها بودیم. این خبرگزاری ها برای اینکه بتوانند هدایت‌گر سیاست‌های رسانه‌ای در داخل و خارج باشند ،باید «اتاق فکر سیاست گذاری حرفه ای» داشته باشند. خبرگزاری‌های ما براساس گرایش‌های فکری، حزبی و جناحی عمل می‌کنند. دوران طلایی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس بود که توانست با نیروی اندک نقش خود را به خوبی ایفا کند.

هانی زاده با اشاره به اینکه خبر به عنوان یک کالای مهم در جامعه ما دیده نمی شود، گفت: مردم خبر را برای تفریح می‌خواهند. خبرگزاری های ما در سطح ملی نمی توانند درآمد زایی کنند. در حالی که خبرگزاری رویترز دو میلیون مشترک دارد و درآمد آن در سال دو میلیارد پوند است. ما در رسانه ها و خبرگزاری ها اتاق فکر نداریم. نگاه به مقوله اطلاع‌رسانی در جامعه ما امنیتی است. بنابراین وقوع اتفاق خوب در یک حوزه همه را به صحبت ترغیب می کند، اما خبری که بار منفی داشته باشد. کسی به سوال خبرنگاران جواب نمی دهد. بی‌بی‌سی که از نظر ما یک سازمان خبر تهاجمی است، توانسته ظرف چندین دهه مخاطب زیادی جذب کند. سازوکار نگارش خبر در بی بی سی برای همه مخاطبان جذابیت دارد. در ایران دسترسی به منابع خبری بسیار محدود است. ما هنوز نتوانسته ایم خبر را به مفهوم خاص خودش تولید کنیم. ۹۰ درصد خبرهایی که تولید می کنیم واسطه‌ای است. به طوری که میکروفون نقش خبرنگار را ایفا می کند و خود خبرنگار هیچ‌گونه دخل و تصرفی در خبر ندارد. اماخبرگزاری بزرگی مثل "بی‌بی‌سی" و "سی‌ان‌ان" یک بانک خبری دارند. در ایران هیچ بانک اطلاعاتی در مورد عناصر و نیروهای خبری وجود ندارد.

او نبود جذابیت در خبر را به عنوان معضل دیگری در عرصه خبر عنوان کرد و گفت: ما امروز در تولید خبر فقط به ارکان شش گانه توجه داشته و در حیطه نگارش خبری نتوانسته ایم سبقه حرفه ای را برای دریافت کننده خبر ایجاد کنیم؛ این در حالی است که برخی خبرگزاری های دنیا سازوکارهای نگارش خبر را به صورت روزآمد تعریف کرده اند.

هانی‌زاده از نبود یک نظام جامع رسانه‌ای در کشور گفت و ادامه داد: نظام جامع رسانه ای باید حوزه خطوط قرمز و حساسیت ‌های جامعه را مشخص کند. ما درحوزه گزارش‌نویسی در ابتدای راه هستیم. خبرنگار اگر مشکلات جامعه را منعکس کند فورا جناح‌بندی می‌کنند. این سلسله مسائل باعث می شود به نقطه روشن و ایده‌آل در خبر نرسیم و نتوانیم به خبر جذابیت بیشتری بدهیم. بنابراین بررسی و بازنگری در حوزه‌های مختلف ضروری است. بسیاری از خبرگزاری ها از بودجه دولتی استفاده می کنند بنابراین طبیعی است که نقاط ضعف دولت‌ها را منعکس نکنند. پول نفت به جای اینکه در توسعه و عمرانی خرج شود، صرف خبرگزاری هایی که خروجی‌های آنها شبیه به هم است و یک نوع تعریف و نگارش دارند و در حوزه خبر هیچ نوع خلاقیتی ندارند،قرار می گیرد چون خبرنگار امنیت شغلی ندارد. اگر خبر همراه با دقت و منابع خبری مورد اعتماد باشد مشکلی پیش نمی‌آید و نباید تلقی شود که خبر امنیت جامعه را تهدید می‌کند.

هانی‌زاده با تاکید بر اینکه خبرگزاری ایرنا در سطح منطقه حرف اول را می زند، گفت:خبرگزاری ایرنا در گذشته به عنوان تنها خبرگزاری مطرح در ایران، با داشتن تجربه های کارآمد و نیروهای کیفی خوب با خبرگزاری کویت رقابت می‌کرد. خبر و رسانه در جامعه ما جدی گرفته نمی شود. امروزه از نظر اقتصادی در سطح منطقه جایگاه فقیرترین خبرگزاری را داریم.

رسانه های ما نظر منتشر می کنند نه خبر

در ادامه این میزگرد محمد خدادی مدیرعامل خبرگزاری ایرنا با طرح این سوال که چرا خبرگزاری‌ها در ایران تکثیر شدند و ما به داشتن خبرگزاری احساس نیاز کردیم، گفت: تغییر پرشتاب تکنولوژی در دهه ۸۰ راه‌‌اندازی یک خبرگزاری را آسان کرد. تکنولوژی در خدمت نظام رسانه قرار گرفت اما رسانه نتوانست محتوایش را با تکنولوژی هماهنگ کند. بنابراین رسانه های تکثیر شده به جای ایجاد احساس نیاز ،به ابزار تبدیل شدند. به طوری که با حداقل هزینه‌ها سایتی درست می‌شود. در این ایام دانش رسانه‌ای به وجود آمد و دانشکده‌های مختلف در حوزه روزنامه‌نگاری تأسیس شدند. بنابراین ما نتوانستیم دانش را به مهارت تبدیل کنیم.

خدادی در ادامه با بیان اینکه سازمان رسانه‌ای یک سازمان مغزافزار است، گفت: نرم‌افزارها باید در خدمت مغزافزارها باشند. فکر خلاق و پویا بستر استفاده از نرم‌افزارها را فراهم می کند.ما نتوانستیم دانش را متناسب با نیاز رسانه‌، بومی کنیم. رسانه‌های ما به دنبال تکرار مطالب یکدیگر هستند و این تکرار در حد معروفیت راکد مانده است. رسانه های ما به دنبال انتشار خبر نیستند بلکه فقط نظر منتشر می کنند به همین دلیل در رسانه‌های ما به مقبولیت توجه نمی‌شود.

مدیرعامل خبرگزاری ایرنا در ادامه تعریف خبرگزاری را رسانه ای برای رسانه دانست و گفت: ما در تولید اطلاعات مهارت نداریم و نمی توانیم بدیهیات جامعه را برای مردم بیان کنیم. ما در خبرها بیشتر به دنبال تعریف موضوع هستیم و تبیین درستی از موضوعات ارائه نمی کنیم.مهم‌ترین مؤلفه برای یک خبرگزاری پیگیری بازخوردها است. اما ما وقتی پیامی منتشر می‌کنیم جامعه هدفمان مشخص نیست. ۳۰ درصد بر تولید پیام و ۷۰ درصد بر بازخورد پیام باید توجه شود و از بازخورد به اصلاح خبر می‌رسیم و حلقه‌‌های اطلاعاتی خود را تکمیل می‌کنیم. خبرگزاری به این معنی است که جامعیت فراگیر عنصر اطلاعاتی در هر موضوعی را فراهم می‌کند که زمان و مکان جلودار آن نیست. هر خبرگزاری باید با خبرگزاری‌های دیگر مبادله داشته باشد. نوع مهندسی جمع‌آوری اطلاعات ایرنا متناسب با نیاز مخاطبانش تأمین می‌شود. اتاق عملیات کار در خبرگزاری باید اتاقی باشد که ساکن نباشد برای همین مبدأ خبر در خبرهای ما حذف شده است.

خدادی با تاکید بر اینکه بیشترین مخاطره ما در نوع بیان، تولید، گردآوری و مدیریت محتوا است.،گفت: ما عادت نداریم در بستر واقعیات حرف بزنیم. نداشتن مهارت و دانش باعث می شود نوع بیان ما بیشتر تعریفی شود. در کشور ما دانش باید تبدیل به مهارت شود و زیرساخت‌ها تعریف شوند. بنابراین باید به جای آموزش و تکرار بدیهیات باید به دنبال توسعه و حفظ امنیت در جامعه باشیم.

مدیرعامل ایرنا در پایان با بیان اینکه جامعه رسانه‌ای در داخل کشور باید به دنبال ارتقاء خودش باشد، گفت: نباید در بیرون منتظر کسی باشیم که سازمان‌های رسانه‌ای ما را ارتقا دهد. در حوزه خبرنگاری، تعهد،عشق و علاقه در کار، بر امکانات و درآمد برتری دارد. خبرنگاران در هیچ جای دنیا آدم‌های ثروتمندی نیستند. اقتدار ما در خبرگزاری ایرنا این است که ارائه‌دهنده دیدگاه‌های مردم هستیم و این دیدگاه را در اختیار مسوولان قرار می‌دهیم. اگر ایرنا قدرتمند است رسانه‌های دیگر نیز باید در آن نقش داشته باشند. اقتدار ما نباید در کلمه خبرگزاری باشد بلکه باید در محتوای خبرهایی باشد که مخابره می‌کنیم.

از نظر نیروی انسانی مشکلی نداریم

علی اکبر قاضی‌زاده در ادامه این نشست خصلت بزرگ خبرگزاری‌ها در دنیا را نداشتن مخاطب مستقیم دانست و گفت: امروزه با وجود اینترنت می توانیم به انواع مختلف خبرگزاری ها رجوع کنیم. اما قبل از وجود اینترنت،خبر،گزارش و مصاحبه خبرگزاری‌ها از طریق روزنامه‌ها به اطلاع مردم می رسید. این خصلت نشان‌دهنده نقش اساسی خبرگزاری‌ها درجمع‌‌آوری اطلاعات است. خبرگزاری ها سرعت و دقت را به عنوان ماهیت ذاتی خبر در نظر می گرفتند و خبرها را به روزنامه‌ها می رساندند تا این اطلاعات را به دست مخاطبان برسانند.

قاضی‌زاده با بیان اینکه خبرگزاری‌ ها در دنیا به دلیل دریافت خبر و اطلاعات و انتشار آنها قدرت‌نمایی می‌کنند، گفت: باید این دو ابزار در دسترس خبرگزاری‌ها باشد. هر موسسه رسانه‌ای که بتواند به طور گسترده‌تر اطلاعات و خبرها را از نقاط مختلف دنیا جمع‌آوری و پوشش دهد، رسانه و خبرگزاری موفق‌تری است. متأسفانه هر دوی این امکانات و کوشش‌ها به تکنولوژی و فناوری متصل است. در میان این دو ابزار مهم، گروه تحریریه یا عناصر نیروی انسانی قرار می‌گیرند. اعتقاد شخصی من این است که ما در کشور از نظر نیروی انسانی مشکل نداریم. در مقاطعی از تاریخ کشور ما خبرگزاری‌ ها و روزنامه‌ ها توانستند به توده‌های گسترده مخاطب نزدیک شوند و به وظیفه اطلاع‌رسانی خود عمل کنند.

قاضی‌زاده در ادامه گفت: بیشتر نقص ما در بخش سخت‌افزاری است. حوادثی چون حادثه حلبچه، حمله به ایرباس مسافران ایرانی و بمباران شیمیایی در ایران، هیچ انعکاسی در رسانه‌های بزرگ نداشت. ما باید از طریق ماهواره‌ها، سایت‌ها و خبرگزاری‌ها صدای خود را به جهانیان برسانیم. من منکر جریان‌های خطی سلطه اطلاع‌رسانی و سیاست‌گذاری‌ها نیستم. برای اینکه صدای ما در جهان شنیده شود باید خود را به‌روز کنیم. اگر یک جامعه شفاف داشته باشیم خبرهای وحشت‌آور در جامعه ما رخ نمی‌دهد. متأسفانه کدر بودن این فضا باعث شده در دو دهه اخیر در خبرگزاری‌ها از اخبار کلامی؛ خبرهایی بر پایه گفته این و آن، استفاده شود. رواج خبرهای کلامی باعث فاصله گرفتن از رویدادهای واقعی و مشهور کردن افرادی که ارزش خبری ندارند، می شود.

قاضی‌زاده با بیان اینکه در دنیا خبر تک منبعی منسوخ شده است، گفت: از زمانی که خبرگزاری‌های تازه تاسیس پا به عرصه گذاشته‌اند به سمت خبرهای تک‌ منبعی رفته‌ایم. یک سازمان خبری با ۱۰ خبرنگار و سه نیروی کارمندی چگونه می‌تواند یک خبرگزاری باشد. این آفت بزرگی است. ما صاحب تعدادی بنگاه‌های خبری هستیم که خبرهای جناحی می‌دهند. یک سازمان رسانه‌ای قبل از اینکه هر نقشی داشته باشد یک سازمان اقتصادی است و باید بتواند دخل و خرج خود را به دست آورد.

قاضی‌زاده در ادامه گفت: امروزه رسانه‌های بزرگ به سمت رسانه‌های محلی، منطقه‌ای و تخصصی رفته‌اند. این رسانه‌ ها مخاطب تعریف‌ شده دارند، آگهی آنها به راحتی جذب می شود و هزینه کمی دارند. توصیه من روی آوردن به زمینه‌های تخصصی و منطقه‌‌ای شدن خبرگزاری‌ها است. تخصص در رسانه‌ها باید از بالا به پایین باشد. یکی از مشکلاتی که ما در رسانه‌ها از جمله خبرگزاری‌ها داریم این است که رسانه‌های ما به دولت وابسته هستند و بودجه آنها را دولت تامین می‌کند.

او با بیان اینکه مدیران خبرگزاری‌های کوچک و سایت های تازه تاسیس بیشتر سیاسی و فعالان مدیریتی هستند تا رسانه‌ای گفت: این مدیران با غریزه خودشان محیط رسانه‌ای را مدیریت می‌کنند و این آفت بزرگی است. امروزه هر فرد با تلفن همراه نسل 3 قادر است یک خبرگزاری برای خودش به وجود آورد.

قاضی‌زاده در پایان گفت: تصور نکنید به دلیل آسانی استفاده از تکنولوژی، نیاز به اصول روزنامه‌نگاری نداریم. بلکه زمانه‌ای است که آموزه‌های روزنامه‌نگاری به دلیل متعدد شدن کسانی که می‌توانند بالقوه روزنامه‌نگار شوند باید گسترده‌تر شود. روزنامه‌نگاری مثل هر حرفه‌ای دیگر یک تخصص است و باید به این باور برسیم که اهل تخصص باید بر سر این کار گمارده شوند و امیدوارم روزی شاهد این تحول باشیم.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)