17 آذر 1393

مطبوعات محلی، تقلیدی و بی توجه به نیازهای محلی

17 آذر 1393

خبرنگاران ایران- مطبوعات محلی توجهی به نیازهای محلی ندارند و تقلیدی از روزنامه‌های سراسری هستند. حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد محتوای بخشی از مطبوعات محلی‌، فرا محلی و فرا منطقه‌ای است. بسیاری از مطبوعات محلی، رویداد مدارهستند و به جای توجه به ارزش‌های واقعی خبری- منطقه‌ای و پرداختن به آن‌ها‌، نسبت به شخصیت‌ها‌، چهره‌ها و مقامات محلی توجه دارند.

محمد مهدی فرقانی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در مقاله خود با نام «آسیب‌شناسی مطبوعات محلی از منظر روزنامه نگاری حرفه‌ای و روزنامه نگاری توسعه» به این نتیجه رسیده که مطبوعات محلی تقلیدی از روزنامه‌ها هستند.

پژوهش این استاد دانشگاه در واقع تحلیل ثانویه نتایج دو تحقیق دانشگاهی است که در سال ۱۳۹۱ در فصلنامه «جامعه، فرهنگ و رسانه» منتشر شده است. تحقیق اول «ساختار و محتوای مطبوعات خوزستان» مبتنی بر تحلیل محتوای پنج روزنامه کارون، عصر کارون، صبح کارون، فرهنگ جنوب و روزان است که نورالهدی موسوی دانشجوی کار‌شناسی ارشد علوم ارتباطات در دانشگاه علامه طباطبایی انجام داده و دومین پژوهش مورد استناد این مقاله نیز «مطبوعات محلی و توسعه» نام دارد که تحلیل محتوای نشریات سیروان و دیدگاه در استان کردستان است که ابراهیم محمد حسینی دانشجوی کار‌شناسی ارشد علوم ارتباطات در مزکر آموزش‌های آزاد دانشگاه علامه طباطبایی انجام داده است.

محتوا و عملکرد ضعیف مطبوعات محلی

فرقانی با تحلیل ثانویهٔ این دو پژوهش به آسیب‌شناسی مطبوعات محلی پرداخته است که به این نتایج رسیده است: «ساختار ضعیف نهادی، فقر منابع مالی و انسانی و بازتاب آن‌ها در محتوا و عملکرد مطبوعات محلی به شدت احساس می‌شود. رویداد مداری، غیر تولیدی بودن محتوا، عدم توجه کافی به مسائل و نیازهای محلی و تقلید از روزنامه‌ های سراسری، شخصیت گرایی و شهرت زدگی، بی‌توجهی به چرایی و چگونگی رویداد‌ها و مسائل، بی‌توجهی به زبان فرهنگ و آداب و رسوم و سنت‌های محلی و... نشان دهنده ضعف‌های مفرط در ساختار حرفه‌ای و توسعه‌ای مطبوعات محلی از جمله مطبوعات مورد بررسی در استان‌های خوزستان و کردستان است.»

فرقانی می‌ گوید: «در بسیاری از مطبوعات محلی نه شناخت و آگاهی لازم در مورد روزنامه نگاری توسعه و آموزه‌های حرفه‌ای روزنامه نگاری وجود دارد و نه به دلیل ضعف ساختار‌های سازمانی و مالی امکان به کارگیری نیروهای متخصص و توانمند فراهم است. نتیجه آن که مطبوعات ضعیف نه می‌توانند در خدمت توسعه باشند نه به منافع عمومی خدمت کنند و نه گرهی از کار دولت بگشایند.»

بده بستان با منابع خبری سکه رایج روزنامه نگاری

به باور او در چنین فضایی، زدوبند و بده بستان با منابع خبری، بی‌توجهی به مسائل و خواست‌های کیفی جامعه و مردم محلی، سطحی نگری، از دست دادن مخاطب، بریدن و چسباندن مطالب از منابعی غیر از خبرنگاران و گزارشگران روزنامه، تن دادن به توقعات و انتظارات نامعقول سکه رایج روزنامه نگاری می‌شود.

او در این تحلیل نشان می‌دهد که بسیاری از مطبوعات محلی به وسیله یک جمع خانوادگی کوچک و حتی‌گاه توسط یک نفر اداره می‌شوند که صرفا با انگیزه شخصی و به منظور حفظ میراث خانوادگی بیش از شش دهه به انتشار یک هفته نامه محلی ادامه داد؛ اما هیچ امکانی برای توسعه و بهبود ساختار و محتوا و نیز تبدیل یک هفته نامه ۶۰ ساله به روزنامه وجود ندارد.

پرسش‌های تحقیق

فرقانی سعی دارد در این تحقیق به این پرسش پاسخ دهد که مطبوعات محلی مورد مطالعه تا چه حد نسبت به معیارهای روزنامه نگاری حرفه‌ای و روزنامه نگاری توسعه، آگاه، عامل و پایبند هستند؟

او همچنین دو سوال زیر را نیز مطرح می‌کند:

- مطبوعات محلی مورد بررسی تا چه حد اصول روزنامه نگاری حرفه‌ای همچون توجه به ارزش‌ها و عناصر خبری، ژانرهای روزنامه نگاری (خبر، گزارش، مقاله و مصاحبه)، استناد به منابع، استفاده از محتوای تولیدی و پوشش رویداد‌ها و مسائل محلی را رعایت می‌کنند؟

- مطبوعات محلی تا چه حد اصول روزنامه نگاری توسعه، همچون توجه به فرایند‌ها، نقد، ارزیابی و تحلیل برنامه‌ها و عملکرد‌ها، توجه به ابعاد کیفی و انسانی توسعه، پوشش نیازهای محلی و جلب مشارکت مردم محلی در فرایند توسعه را رعایت می‌کنند؟

شخصیت زدگی در مطبوعات محلی خوزستان

فرقانی برای یافتن به سوال‌های تحقیق خود ۱۲ شاخص را بررسی می‌کند. شاخص‌هایی همچون سبک مطلب، تولیدی بودن یا نبودن، منطقه رویداد، نوع مطلب، سبک تنظیم، عنصر خبری غالب در تیتر و لید، جهت گیری، منبع در مطلب و نوع مطلب.

به عنوان مثال در شاخص ارزش خبری غالب در لید، بررسی‌ها نشان می‌دهد که در ۴۸ درصد لیدهای مطبوعات محلی خوزستان ارزش خبری «شهرت» غلبه دارد و این حاکی از شخصیت زده بودن این مطبوعات است عارضه‌ای که در بخش اعظم مطبوعات محلی و سراسری نیز به چشم می‌خورد.

براساس آمار به دست آمده از این تحقیق در مورد مطبوعات خوزستان، نزدیک ۹۱ درصد مطالب به سبک خبر بوده است. همچنین در حدود ۸۵ درصد مطالب روزنامه‌ها غیر تولیدی بوده یعنی از خبرگزاری‌ها یا در بهترین حالت از روابط عمومی‌ها اخذ شده است در حالی که مطبوعات محلی بیشترین مسئولیتشان در حوزه تولید محتوای محلی است. مسئولیت اصلی مطبوعات محلی را می‌توان‌، پرداختن به نیاز‌ها و اولویت‌های توسعه‌ای محلی‌، پرداختن به مسایل و مشکلات محلی و در نتیجه بها دادن به تولید محلی دانست. وقتی مطبوعات محلی از مطالب خبرگزاری‌ها و مطالب تولیدی دیگر بهره می‌برند از مسئولیت اصلی خود فاصله می‌گیرند.

بی‌توجهی ۶۴ درصد مطبوعات کردستان به آداب و رسومشان

بخش دیگری از یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که ۶۴ درصد مطبوعات محلی کردستان توجهی به آداب و رسوم، سنت‌ها و اطلاعات محلی ندارند در حالی که این مورد یکی از مولفه‌های ارزیابی روزنامه نگاری توسعه است.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که در مطبوعات مورد بررسی در کردستان نیز ارزش شهرت در لید دیده می‌شود و این نشان دهنده شخصیت زده بودن این نشریات و در نتیجه فاصله گیری آن‌ها از اصول روزنامه نگاری حرفه‌ای و روزنامه نگاری توسعه است.

پیشنهاد کمک‌های بیشتر به مطبوعاتی که معیارهای توسعه را در نظر دارند

این استاد دانشگاه در بخش پایانی تحقیق پیشنهادهایی مطرح می‌کند: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت مطبوعاتی‌، باید ارزیابی‌های مستمری از کار مطبوعات محلی داشته باشند و بخشی از یارانه مطبوعات محلی را بر اساس نتایج این ارزیابی‌ها و دوری یا نزدیکی مطبوعات محلی به معیارهای روزنامه‌نگاری حرفه‌ای و توسعه اختصاص بدهند. این نکته‌ای است که اگر ما بخواهیم پیشرفتی داشته باشیم ضرورت اقتضا می‌کند چه در مورد مطبوعات سراسری چه در مورد مطبوعات محلی‌، به آن دسته از مطبوعاتی که به معیارهای توسعه‌ای و حرفه‌ای نزدیک‌تر هستند بیشتر کمک کنیم.

ترتیبی داده شود که مدیران مسئول و سردبیران مطبوعات محلی، چه در دوره‌ها و نشست‌های متمرکز در تهران و چه در دوره‌های منطقه‌ای و محلی شرکت کنند تا با مقتضیات روزنامه نگاری حرفه‌ای و روزنامه نگاری توسعه آشنا شوند.

همچنین مسئولان محلی به اشکال گوناگون توجیه شوند که بر مطبوعات محلی سخت نگیرند، با آن‌ها وارد بده بستان یا اعمال فشار نشوند و انتظار تبدیل شدن مطبوعات محلی به ابزار تبلیغاتی را نداشته باشند. این امر در دراز مدت می‌تواند به تقویت بنیادهای توسعه‌ای جامعه، اصلاح روند امور در دولت و منزلت یابی مطبوعات محلی بینجامد.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.