17 آبان 1393

صدا و سیما؛ زندگی با مردم یا دور از مردم

17 آبان 1393

سایت عصر ایران-مهرداد خدیر

روزنامه ارگان سازمان صدا و سیما در شماره امروز- شنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۳- با تیتر «روایتی از یک دهه زندگی با مردم» صفحات ویژه‌ای را برای بدرقه مهندس عزت الله ضرغامی در پایان ۱۰ سال ریاست ایشان بر سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران تدارک دیده است.

هر چند این کار را می‌توان در زمره امور معمول و قابل انتظار دریک رسانه نوشتاری که زیر مجموعه رسانه دیداری – شنیداری فعالیت می‌کند، دانست یا با نگاه منفی و بر پایه این گزاره علم حقوق که «شهادت خادم، برای مخدوم مسموع نیست» از کنار آن گذشت اما چون بر سر مدعای آنکه همراهی رسانه ملی با مردم – همه مردم و نه بخش‌هایی از مردم – بحث داریم ذکر چند نکته بی‌مناسبت نیست:

۱- هنگامی صدا و سیما می‌تواند مدعی باشد که همراه مردم بوده که مردم خود را در آن به مثابه آیینه نظاره کرده باشند. اما آیا واقعا چنین بوده است؟

چندی پیش و هنگامی که مجری یک برنامه خاص تلویزیونی می‌کوشید قرائت و تفسیر خاص خود را القا کند در مطلبی خطاب به او نوشتم: این قدر لفظ «بینندگان عزیز» را به کار نبرید چون اگر عزیز شما بودیم به رای ما و به شعور ما و به نوع نگاه ما به هستی احترام بیشتری می‌گذاشتید؟ آیا مردم واقعا احساس می‌کنند که به آنان احترام گذاشته می‌شود یا حس دیگری دارند؟ اگر نه همه مردم که گروه‌هایی از مردم.

۲- تسلط نگاه صفر و صدی بر این سازمان تا حدی است که مثلا در هر انتخابات شاهد مصاحبه‌هایی با مردم هستیم که ۱۰۰ درصد پاسخ دهندگان از مشارکت سخن می‌گویند. حال آنکه به موجب آمار رسمی و طی ۳۶ سال گذشته نرخ مشارکت از ۵۵ تا ۸۵ درصد در نوسان بوده است.

یعنی همواره ۱۵ تا ۴۵ درصد مردم در انتخابات – به هر دلیل – شرکت نمی‌کنند. با این وصف چرا ۱۰۰ درصد مصاحبه شوندگان، پاسخ مثبت می‌دهند وازبین پاسخ دهندگان هم قرابت غریبی با گزینه یا گزینه‌های مورد نظر مشاهده می‌شود. آیا تنها سراغ شرکت کنندگان می‌روند یا تنها پاسخ‌های مثبت را پخش می‌کنند یا برخی افراد در مقابل میکروفون صدا وسیما به ریاکاری می‌افتند؟

صدا و سیما؛ زندگی با مردم یا دور از مردم؟

راستی، اگر صدا و سیما با مردم زندگی می‌کند چرا بخش قابل توجهی از همین مردم علاقه‌ای به گفت‌و‌گو با این رسانه ندارند؟

همین حالا اگر دوربین و میکروفون را به خیابان ببرند چند درصد از مردم علاقه دارند با آن گفت‌و‌گو کنند یا چند درصد امید دارند صدا و سیمای آنان پخش شود؟

۳- اگر یک دهه با مردم زندگی کرده‌اند چرا در ویژه نامه وداع با رییس خود سراغ چهره‌های مشخصی رفته و تنها با آن‌ها گفت‌و‌گو کرده یا از آن‌ها یادداشت گرفته‌اند؟

اگر صحبت از مردم است کو نظر مردم‌شناسی در اندازه دکتر ناصر فکوهی یا جامعه‌شناسی مانند غلامعباس توسلی یا عماد افروغ یا متخصصان رسانه و طیف‌های دیگر و چرا محدود به طیف خاصی از چهره‌های هنری و سیاسی و انتظامی است؟

هر چند نمی‌توان نام‌های وزینی چون دکتر ولایتی و علی نصیریان و برخی دیگر را در این اظهار نظر‌ها نادیده گرفت یا به نظرات کارگردانان حرفه‌ای بی‌توجه بود اما پیداست که اینان نه همه مردم که بخشی از مردم هستند.

۴- براساس قاعده «خوش‌تر آن باشد که سرّ دلبران – گفته آید در حدیث دیگران» قضاوت دیگر رسانه‌ها بیشتراهمیت دارد تا روزنامه خود سازمان.

آیا صدا و سیما حاضر است موضوع برنامه مناظره روز جمعه خود را به برررسی عملکرد همین سازمان اختصاص دهد یا آن گونه که در برنامه ۹۰ دیدیم مایل نیست خود را به نظر سنجی بگذارد؟

وقتی در موضوعی غیر سیاسی مانند حق پخش تلویزیونی مسابقات فوتبال و در بحث اختلاف با فدراسیون راضی به نظر سنجی نشدند بدیهی است که چنین مناظره‌ای در بحثی به مراتب کلان‌تر در نخواهد گرفت. اما آیا همین امتناع نشان نمی‌دهد که همه مردم را همراهی نمی‌کنند و در هر دو ناهمراهی‌هایی وجود دارد؟

۵- برای سازمان صدا و سیما سه ماموریت کلان تعریف شده است: اطلاع رسانی، سرگرمی و آموزش.

انتقاد اصلی در این میان البته متوجه نوع اطلاع رسانی است. اما در دو عرصه دیگر نیز با توجه به بودجه قابل توجه مواردی چون استفاده نکردن از همه ظرفیت‌های هنری و رویکرد خاص در برنامه‌های آموزشی مطرح است. ظهور شبکه‌های اینترنتی و ماهواره‌ای نیز امکان مقایسه را فراهم آورده است.

با این حال هرگونه توضیح بیشتر در این باره می‌تواند سوء تفاهم ایجاد کند و چون خود مردم –‌‌ همان مردم که یک دهه با آنان زندگی کرده اند- از نزدیک و همه روزه در جریان هستند نیاز به توضیح بیشتر نیست.

چنان که پیش از این نیز گفتیم و نوشتیم رسانه ملی بیش از خود ستایی به ترمیم اعتماد آسیب دیده نیاز دارد. در سال‌های اخیر این آسیب گسترده‌تر شده و واقعا به «همراهی با مردم» نیاز دارند. منتها تعریف واژه «مردم» را باید به همه شهروندان جمهوری اسلامی ایران تعمیم دهند و محدود به یک نحله و گروه خاص ندانند.

نقل می‌کنند که ناصر الدین شاه قاجار پس از هر بار استحمام و در برابر آیینه‌ای تمام قد می‌ایستاد و نگاهی به خود می‌انداخت و سبیلی تاب می‌داد و چه بسا مبهوت جمال و جلال خود می‌شد و آن‌گاه می‌گفت: «خودمان، از خودمان خوشمان آمد!»

او البته سلطان صاحبقران بود و پادشاه مطلق العنان پیشا مشروطه. در عصر مدرن و در رسانه‌های مدرن اما اینکه خودمان از خودمان خوشمان بیاید کافی نیست. دیگران نیز باید خوششان بیاید و دیگران‌‌ همان مردمی هستند که رسانه ملی دغدغه «زندگی با آنان» را دارد.


بازنشر برخی مطالب در سایت خبرنگاران ایران به معنای تایید محتوای متن نیست.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)