11 آبان 1393

شورای عالی فضای مجازی؛ دست پایین دولت برای آزادی اطلاعات

11 آبان 1393

جرس- آیدا قجر

نوزدهمین جلسه شورای‌ عالی فضای مجازی پس از نزدیک به پنج‌ماه تاخیر با ریاست حسن روحانی٬ رییس‌جمهوری برگزار شد.

در اوایل مهر ماه سال جاری ابراهیم رییسی٬ دادستان کل کشور خبر داده بود که رییس‌جمهوری از برگزاری جلساتی که باید حداقل هر ماه٬ یک‌بار تشکیل شوند٬ خودداری کرده است. در ماه‌های اخیر میان قوه‌ی قضاییه و دولت پیرامون فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی اختلاف افتاد تا در نهایت پس از تهدیدهای قوه قضاییه و فرمانده نیروی انتظامی این جلسه برگزار شد.

ماه‌ها ممانعت روحانی از برگزاری جلسات شورای عالی فضای مجازی باعث شد که رییس‌جمهوری از سوی فرمانده نیروی انتظامی مورد تهدید قرار گیرد. اسماعیل احمدی‌مقدم ششم آبان ماه گفت که اگر برگزاری جلسات این شورا پس از تعطیلات محرم از سر گرفته نشود٬ رییس یکی از قوای دیگر٬ ریاست جلسه شورا را به عهده خواهد گرفت.

شورای عالی فضای مجازی اسفند ماه ۹۰ به دستور آیت‌الله علی خامنه‌ای تشکیل شد. رهبر جمهوری‌اسلامی از این شورا خواسته بود که با «اشراف کامل» نسبت به فضای مجازی در داخل و خارج از ایران٬ درباره «مواجهه فعال با فضای مجازی» از حیث سخت‌افزاری٬ نرم‌افزاری و محتوایی تصمیم‌گیری کند. «راه‌اندازی مرکز ملی فضای مجازی» یکی از وظایف محول شده به این شورا بود.

ارتباط آزاد؛ محل اختلاف اختلاف میان دولت و قوه‌ی قضاییه در باره فضای مجازی و اینترنت بر دو محور استوار است؛ فیلترینگ سایت‌های خبری و فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی و ارتباط‌جمعی. در شهریور ماه سال جاری٬ علی جنتی٬ وزیر ارشاد اعلام کرد که «سایت‌های بدون مجوز فیلتر می‌شوند». حسین انتظامی٬ معاون مطبوعاتی این وزارت‌خانه نیز جدای از هشدار مسدودسازی این سایت‌ها گفت که مدیران چنین رسانه‌هایی به «مراجع صالحه قضایی» معرفی می‌شوند.

گفته‌های انتظامی واکنش قوه‌ی قضاییه را در پی داشت. غلام‌حسین اژه‌ای٬ معاون اول این قوه گفت: «وزارت ارشاد اختیاراتی دارد و به زودی به این نتیجه می‌رسد که در چارچوب اختیاراتی که ندارد٬ وارد عمل نشود».

منتقدان این تصمیم دولت٬ این اقدام را گامی برای حذف «رسانه‌های منتقد دولت» دانستند که باعث خواهد شد اطلاع‌رسانی تنها از طریق دولت صورت گیرد. البته الزام سایت‌ها به دریافت مجوز از سوی وزارت ارشاد٬ تصمیمی‌ست که در دوره‌ی ریاستجمهوری محمود احمدی‌نژاد٬ اتخاذ شده بود.

در نهایت برخی از سایت‌ها فیلتر شد و دولت از مردم خواست تا «تخلفات» را از طریق سایت «کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه» اطلاع دهند. این کارگروه اعلام کرده است که شاکیان خصوصی باید شکایت خود را به شکل کتبی تنظیم کرده و به دادسرای محل اقامت خود تحویل دهند. دیگر موضوع مورد اختلاف دولت و قوه‌ی قضاییه٬ فیلترینگ شبکه‌های ارتباط‌جمعی مانند وایبر٬ تانگو و واتس‌آپ است. فیلترینگ کامل وی‌چت از جمله اقداماتی‌ست که در پی موج «فیلترینگ اندرویدی» در پاییز سال گذشته انجام شد. مسوول بسیج جامعه زنان «صهیونیست» را حامی این شبکه خواند. مینو اصلانی وی‌چت و فیس‌بوک عامل «حیازدایی» و «ترویج اباحه‌گری» و «مخرب» برای جوانان و خانواده توصیف کرد.

از همان زمان فیلترینگ وایبر و واتس‌آپ نیز پیگیری شد. سرانجام «کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه» حکم به فیلتر کردن واتس‌آپ داد. اقدامی که از سوی رییس‌جمهوری پذیرفته نشد. دبیر این کارگروه٬ معاون قضایی دادستان کل کشور است.

رییس شورای عالی فضای مجازی پیش از سفر خود به نیویورک با اشاره به افزایش فیلترینگ در ایران گفته بود: «ما تنها دو چیز یاد گرفته‌ایم؛ دیوار و فیلتر. خب معلوم است وقتی شما فیلتر را می‌آورید آن‌ها هم می‌روند فیلترشکن درست می‌کنند. اگر قرار بود این مساله حل شود تا الان درست شده بود».

هم‌زمان با این سفر٬ معاون اول قوه‌ی قضاییه نامه‌ی تهدیدآمیزی به روحانی نوشت که به اختلاف‌ها دامن زد. اژه‌ای در این نامه به دولت فرصتی یک‌ماهه داد که وایبر٬ واتس‌آپ و تانگو را فیلتر کند٬ در غیر این صورت «قوه‌ی قضاییه نسبت به این امر اقدام خواهد کرد». اقدامی که با گذشت بیش از یک ماه٬ انجام نشده است. بهانه‌ی این تهدید نیز انتشار و گسترش «مطالب موهن» درباره‌ی آیت‌الله خمینی٬ بنیان‌گذار جمهوری اسلامی در این شبکه‌ها عنوان شد.

در مقابل اما پس از عمل جراحی پروستات رهبر جمهوری اسلامی٬ وزیر ارشاد با اشاره به پیامک‌های ارسالی با محتوای «سلامتی» رهبر جمهوری اسلامی٬ از این مساله به عنوان «کارکرد مثبت» شبکه‌های اجتماعی یاد کرد. بنا به گفته‌ی علی جنتی٬ در زمان بیماری آقای خامنه‌ای هفت میلیارد و ۲۰۰ میلیون پیام رد و بدل شده بود که از این تعداد ۲۳ هزار پیام محتوای «منفی» داشته و «مابقی دعا برای سلامتی رهبر بوده». میلیون‌ها پیام‌ در وایبر٬ واتس‌آپ و فیس‌بوک رد و بدل شده بود.

وزیر ارشاد دولت یازدهم پیش‌تر با بیان این‌که بین ۴.۵ تا ۵ میلیون نفر از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند٬ اظهار داشته بود که استفاده از فیس‌بوک را از جمله «مصادیق مجرمانه بودن» نمی‌داند. جنتی با اشاره به این‌که خود نیز در فیس‌بوک حضور دارد٬ از فضای مجازی حمایت کرده بود: «کسانی که در آن هستند ارتباط سالم و درستی دارند».

حضور اعضای دولت از همان ماه‌های نخست آغاز به کار در شبکه‌های مجازی سوال‌ برانگیز شده بود. از سویی حضور رییس‌جمهوری٬ منصوبانش و اعضای کابینه در توییتر و فیس‌بوک توجه کاربران و رسانه‌ها را به خود جلب کرده بود و از سوی دیگر جمهوری‌اسلامی به دلیل فیلترینگ٬ یکی از نقض‌کنندگان گردش آزاد اطلاعات شناخته می‌شد. مساله‌ای که هم‌چنان نیز ادامه دارد. گردش اطلاعات آزاد امروزه به عنوان یکی از اصول حقوق بشر پذیرفته شده است.

در مهر ماه سال گذشته جک دورسی٬ رییس توییتر٬ اکانت منسوب به حسن روحانی را مورد خطاب قرار داد که «آیا شهروندان ایران می‌توانند توییت‌های شما را بخوانند؟». روحانی در پاسخ گفته بود: «تلاش می‌کنم که مردم کشورم بتوانند به راحتی به تمام اطلاعات جهان دسترسی داشته باشند٬ چون این حق آن‌هاست».

در پی تمام اختلاف‌ها اما نوزدهمین جلسه‌ی شورای عالی فضای مجازی برگزار شد. در این نشست که روسای سه قوه و اعضای حقیقی و حقوقی این شورا حضور داشتند٬ تصمیم‌گیری درباره‌ی موضوعات مورد بحث به جلسه‌ای دیگر موکول شد. قرار بود در جلسه‌ی امروز پیرامون مساله‌ی «ساماندهی پیامک‌های انبوه» و «خدمات ارزش افزوده پیامکی» تصمیم‌گیری شود اما تنها «ضرورت» پرداختن به آن مورد تایید اعضا قرار گرفت.

رییس جمهور، رییس مجلس شورای اسلامی، رییس قوه قضایيه، رییس سازمان صدا و سيما، دبير شورا و رییس مرکز ملی فضای مجازی، وزير ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزير علوم، تحقيقات و فناوری، وزير اطلاعات، رییس كميسيون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، رییس سازمان تبليغات اسلامی، فرمانده كل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرمانده نيروی انتظامی اعضای حقوقی این شورا هستند.

حميد شهرياری، سيدجواد مظلومی، مسعود ابوطالبی، كاميار ثقفی، رسول جليلی، محمد سرافراز و عليرضا شاه‌ميرزايی نیز اعضای حقیقی آن هستند که برای مدت سه سال از سوی آقای خامنه‌ای منصوب شده‌اند.

جمهوری اسلامی در پی تحولات انتخابات دوره دهم ریاست‌جمهوری٬ همواره شبکه‌های اجتماعی و اینترنت را یکی از راه‌های نفوذ «دشمن» دانسته و حتی در دادگاه‌های نمایشی پس از ۸۸ مدعی‌العموم دادخواستی علیه فیس‌بوک٬ ارایه کرد. در همین حال شماری از شهروندان به اتهام فعالیت در شبکه‌های اجتماعی بازداشت شده و بعضا با احکام طولانی‌مدت مواجه شده‌اند.

اما با موکول شدن ادامه‌ی بحث جلسه‌ی شورای عالی فضای مجازی به نشستی دیگر٬ آیا دولت می‌تواند در مقابله با فشار قوه‌ی قضاییه٬ از فیلترینگ شبکه‌های ارتباط جمعی جلوگیری کرده و بنا به وعده‌ی خود فضایی ایجاد کند که «تمام اطلاعات جهان» برای مردم ایران قابل دسترس باشد؟

این در حالی‌ست که با توجه به ترکیب اعضای حقوقی و حقیقی این شورا٬ دولت در اقلیت قرار دارد که در رای‌گیری برای هر مصوبه‌ای٬ دست پایین را خواهد داشت.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)