3 آبان 1393

وضعیت کار تیمی در رسانه‌های ایرانی چگونه است

3 آبان 1393

شفقنا رسانه- بهاران سواری

روزنامه‌نگاران ایرانی تا چه حد تیمی کار می‌کنند؟ آیا آنها سوژه‌های خود را با مشورت با دیگر همکاران، دبیر و سردبیر رسانه پیگیری می‌کنند؟ تیم‌های مطبوعاتی به معنی گروهی از روزنامه‌نگاران که بر اثر همکاری و فعالیت زیاد در کنار یکدیگر به شیوه و روند یکدست در پیگیری و پرداخت سوژه رسیده‌اند، تا چه حد در فضای روزنامه‌نگاری امروز حضور دارند؟ چرا تیم‌های مطبوعاتی حرفه‌ای که به خاطر همین نوع کار در فضای مطبوعاتی شناخته شده‌اند، این روزها دچار شکاف‌هایی شده‌اند و گاهی در مطالب ارائه شده، ناهماهنگی‌‌هایی دیده می‌شود؟ آیا انتقال تجربه از روزنامه‌نگاران حرفه‌ای و باسابقه به نسل جدید به خوبی صورت می گیرد؟ ارتباط سردبیر با نیروهای حق‌التحریر یا این اعضا با دیگر روزنامه‌نگاران کافی و در سطحی مناسب است؟

حلقه‌ی گمشده‌ای به نام تحریریه

به طور معمول هر کس تجربه‌ی حضور در یک جلسه و ایفای نقش در آن یا مواجهه با یک گروه جدید از همکاران و انجام کار جمعی را داشته است اما آیا این‌ حضور به معنی انجام یک کار تیمی است؟ یکی از مهمترین ویژگی‌های یک روزنامه‌نگار ارتباط برقرار کردن با آدمهای مختلف در زمان تهیه‌ی خبر و ارتباط با سایر همکاران در رسانه است برای این که بتواند کار خود را به بهترین شکل ممکن انجام دهد یعنی ابعاد مختلف سوژه بررسی و کار پخته‌تری ارائه شود. به نظر می‌رسد این موضوع این روزها در رسانه‌های ایرانی افت کرده است و شاید سیستم کاری حق‌التحریر بسیاری از روزنامه‌نگاران و بویژه روزنامه‌نگاران جوان یکی از دلایل این افت باشد. روزنامه‌نگارانی که بدون حضور در تحریریه و ارتباط مستقیم با دیگر روزنامه‌نگاران و سردبیران مطالب خود را اینترنتی ارسال می‌کنند و کمترین ارتباط را با تیم کاری آن رسانه دارند. افشین امیرشاهی دبیر اجتماعی روزنامه شهروند درباره‌ی این موضوع به شفقنا رسانه می‌گوید: «تاثیر منفی روال حق‌التحریری بر کار گروهی و ارتباطات روزنامه‌نگاران و سردبیر قطعا درست است و جای بحث و بررسی دارد اما مساله‌ی مرتبط و مهم دیگر این است که بسیاری از روزنامه‌نگاران فعلی و بویژه جوان‌ترها با مشکل شناخت سوژه‌ی خوب و پرداخت آن مواجه هستند و علت آن هم حلقه‌ی گمشده‌ای به نام تحریریه است. در واقع با نگاهی به روزنامه‌های امروز می‌بینیم که متاسفانه بسیاری از تحریریه‌ها بسیار خلوت هستند و این روزنامه با تعدادی محدود نیروی ثابت کار می‌کند و مابقی همه حق‌التحریر هستند. همین مساله باعث می‌شود تا سوژه‌ها به خوبی پرداخت نشوند چرا که مورد بررسی و تبادل نظر با تمامی روزنامه‌نگاران قرار نمی‌گیرد.»

بهروز فرهمند معاون سردبیر روزنامه قدس هم معتقد است هماهنگی کار گروهی و ارتباطات میان روزنامه‌نگاران کمرنگ شده است. او با اشاره به اهمیت راهبری و نقش سردبیر در پیش بردن کار گروهی در رسانه به شفقنا رسانه می‌گوید: «این مساله‌ی کار گروهی در روزنامه‌ها یک حلقه‌ی مفقوده دارد و آن هم حضور یک سردبیر و فرمان‌دهی اوست. در سال های گذشته یک نفر به نام سردبیر بر اساس تجربه و سابقه‌ای که در این کار به دست آورده بود کار هماهنگی و ارتباط میان اعضای مجموعه و سرویس خبری مربوط به خود را انجام می‌داد. سردبیر به خوبی می‌دانست سوژه‌ی خوب چیست؟ زاویه نگاه چیست؟ و هر سوژه‌ای میان سرویس‌های مختلف خبری به بحث و نظر گذاشته می‌شد و گاهی حتی چند سرویس خبری به صورت گروهی روی یک سوژه کار می‌کردند تا بتوانند تمام و کمال حق مطلب را ادا کنند اما در حال حاضر در مدت کوتاه چند دقیقه‌ای، آن هم پشت تلفن سوژه‌ای به یک نیروی حق‌التحریر داده می‌شود و طبیعی است این ارتباطات ضعیف چه تاثیری روی کارهای مطبوعاتی خواهد داشت.» از طرف دیگر، محمدمهدی فرقانی مدرس روزنامه‌نگاری و عضو هیات علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی معتقد است به جز موارد خاصی که سوژه‌ی مورد بررسی بسیار پیچیده و گسترده است، نیازی به کار تیمی برای بررسی همه جانبه‌ی زوایای سوژه‌ها نیست.

فرقانی البته عدم سوژه‌یابی قوی یا ادای دین کامل به یک سوژه در روزنامه‌های امروز را قبول دارد اما دلیل این امر را استفاده از تکنولوژی‌هایی مثل اینترنت می‌داند که روزنامه‌نگاران را به نوعی سمبل‌کاری مبتلا کرده است. او با اشاره به نحوه‌ی بسط سوژه‌ها در گذشته، نقش ارتباط میان سردبیر و افراد انتخاب شده برای کار کردن روی یک سوژه را مهم بر می‌شمرد و می‌گوید: «در گذشته سوژه بر اساس تجربه و شناخت یک دبیر سرویس انتخاب می‌شد که فردی با سابقه و حرفه‌ای بود. دبیر سرویس هم بعد از انتخاب سوژه و فرد مورد نظر موارد مورد نیاز به بررسی را کاملا برای وی توضیح می‌داد و روزنامه‌نگار مذکور هم گاهی چند بار تا تحویل کار از دبیر سرویس نظر می‌خواست. این کار مستلزم یک نوع شاگرد و استادی است که متاسفانه روز به روز در فضای روزنامه‌نگاری ما کمرنگ‌تر می‌شود.»

آزمون و خطا؛ راه پیش‌ِ روی کارآموزان

یاد گرفتن از پیشکسوتان هر حرفه‌ای رکن اصلی و اساسی در مسلط شدن بر مهارتهای آن حرفه است. آنچه به نظر می‌رسد تحت تاثیر کمرنگ شدن ارتباطات در تحریریه‌ها ضعیف شده است. از دید بهروز فرهمند هم ما در حال حاضر با مشکل انتقال تجربه به نسل جدید و کارآموز مواجه هستیم و مانند سال‌های گذشته نیست که جلسات هیات تحریریه به صورت منظم و دوره‌ای برگزار شود و در آن جلسات از تمام اطلاعات مورد نیاز برای کار روزنامه‌نگاری صحبت شود. او به بررسی کامل مطالب و لیدهای مربوط به یک سوژه اشاره می‌کند و می‌گوید: «همین تکرار آموزش‌ها و تجربه‌ها بهترین راه برای یادگیری کارآموزان و تازه‌کاران حرفه‌ی روزنامه‌نگاری بود که روز به روز بیشتر به آن بی‌توجهی می‌شود.» شیده لالمی روزنامه‌نگار دیگری است که به این عدم انتقال تجربه معتقد است و فکر می‌کند: «روزنامه‌نگاری ما در حال حاضر با چالشی به نام تولید روزنامه‌نگار قوی روبروست و دلیل آن هم همین عدم انتقال تجربه از پیشکسوتان به تربیت یک نسل جدید و با مهارت از سردبیران است.»

لالمی در گفت‌وگو با شفقنا رسانه حضور کمرنگ سردبیران باسابقه در تحریریه‌ها را مانعی بر سر انتقال تجربه و پرورش نسل جدید می‌نامد و ادامه می‌دهد: «سردبیران حدودا 35 تا 50 سال هم که در واقع به اوج پختگی کارشان می‌رسند و می‌توانند آموزش‌های خوبی به نسل بعد خود بدهند، به دلایل مختلف روزنامه‌نگاری را کنار می‌گذارند یا از ایران خارج می‌شوند.» محمد مهدی فرقانی هم در این باره معتقد است: «کمرنگ شدن حضور پیشکسوتان در تحریریه‌ها باعث شده است تا پشتوانه‌ی تجربی از تحریریه‌ها دور شود و هر کسی بعد از وارد شدن به این حرفه، خود به کسب تجربه و آزمون و خطا می‌پردازد که این مورد می‌تواند باعث تولید مطالبی با محتوای ساده‌انگارانه ‌شود.» اکرم محمدی، روزنامه‌نگاری در روزنامه‌ی خراسان هم حضور پیشکسوتان در تحریریه‌ها را بسیار موثر و کمک‌رسان می‌داند و به شفقنا رسانه می‌گوید: «انتقال تجربه‌ی پیشکسوتان است که یک روزنامه‌نگار تازه‌کار و آماتور را آماده می‌کند و از او یک روزنامه‌نگار حرفه‌ای می‌سازد. در گذشته که رشته‌ی روزنامه‌نگاری را به صورت آکادمیک نداشتیم، همین انتقال تجربه از پیشکسوتان بود که نسل جدید روزنامه‌نگاران را تربیت می‌کرد.»

شبکه‌های مجازی، جایگزین تحریریه‌هاست؟

برخی از روزنامه‌نگاران معتقدند در روزنامه‌نگاری امروز، نوع ارتباطات متفاوت از گذشته است و فضای مجازی و دنیای اینترنت امکانی را فراهم کرده است تا بچه‌های روزنامه‌نگار بدون حضور فیزیکی در کنار هم و شناخت واقعی یکدیگر با هم در ارتباط باشند. این دسته از روزنامه‌نگاران به شبکه‌های اجتماعی و کاربردهای متنوع آنها اشاره می‌کنند و از دید آن‌ها شاید جلسات تحریریه‌ها و ارتباطات چهره به چهره کم شده باشد اما بچه‌های روزنامه‌نگار معمولا در شبکه‌های اجتماعی با یکدیگر در ارتباط هستند و کارهای همدیگر را دنبال می‌کنند. انتقال تجربه از پیشکسوتان هم شاید بنا به روال سنتی آموزش کمرنگ شده باشد اما روزنامه‌نگاران فعال، خود پیگیر کسب تجربه و مهارت هستند. اکرم محمدی اما نظر دیگری دارد و می‌گوید این تکنولوژی‌های جدید شاید ارتباطات مورد نیاز روزنامه‌نگاران را حفظ یا حتی سریع‌تر کرده باشد اما تعامل فردی میان آن‌ها با یکدیگر و حتی روزنامه‌نگاران با روابط‌عمومی‌ها و سوژه‌ها را هم ایمیلی یا وایبری کرده است که می‌تواند از برخی جهات آسیب‌رسان هم باشد و انتقال تجربه‌‌ی لازم به یک کارآموز صورت نگیرد.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)