11 شهریور 1393

تاثیر گسترش فیلترینگ بی‌منطق در اتلاف وقت و سرمایه ملی

11 شهریور 1393

روزنامه تعادل

نخستین‌بار که کاربران ایرانی اینترنت با پیام مایوس‌کننده «مشترک گرامی! دسترسی به این سایت امکان‌پذیر نیست». شدند، یکی از روزهای خرداد سال ۸۰ بود که پس از تدوین قانون فیلترینگ و خرید و راه‌اندازی سیستم فیلترینگی که گفته می‌شد با واسطه اروپایی‌ها به قیمتی معادل ۷میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان از یک شرکت امریکایی خریداری شده بود. این فیلترینگ هوشمند ۱۰میلیارد تومانی مخابرات دولتی، قرار بود مانع دسترسی کاربران ایرانی به سایت‌هایی شود که غیرمجاز قلمداد می‌شدند. اما کمتر از ۲۴ساعت بعد، زمانی که هنوز جوهر امضای خرید آن خشک نشده بود، روش‌های عبور از این حصار مسدود‌کننده در سراسر وبگاه‌ها و وبلاگ‌های فارسی زبان منتشر شد.

این اتفاق فقط یک معنا داشت: اینکه مترسک هفت‌و‌نیم میلیارد دلاری مخابرات ایران، ظرف کمتر از یک روز تمام کارایی خود را از دست داده بود و نتیجه آن، دور ریختن میلیارد‌ها تومان سرمایه ملی برای هیچ بود! اما این پایان ماجرا نبود. اگرچه هر روز بر تعداد کلیدواژه‌های «فهرست سیاه» افزوده شد و دایره محدودیت دسترسی به وب برای مردم تنگ‌تر و تنگ‌تر شد، با این حال، هنوز هم کاربران اینترنت، با کمک انواع فیلترشکن و VPN از فیلترهای اعمال شده عبور می‌کنند و هنوز هم استراتژی بستن درهای دنیای مجازی به روی مردم، ناکارآمد است.

دیواری به نام فیلترینگ

فیلترینگ به فرایند محدود کردن نرم‌افزاری دسترسی کاربران اینترنت به وبگاه‌ها و خدمات اینترنتی است که از دیدگاه متولیان فرهنگی و سیاسی کشور برای استفاده عمومی مناسب نیستند. کاری که نه‌تن‌ها باعث کندی سرعت اینترنت و اتلاف وقت و هزینه‌ ملی می‌شود، بلکه موجب انزوای کشور در جامعه جهانی و عقب ماندن از دنیایی می‌شود که اقتصاد و سیاست و فرهنگ آن مبتنی بر ارتباطات الکترونیکی مدرن است.

دکتر علی پرنده، کار‌شناس اینترنت در این باره می‌گوید: چیزی که خیلی‌ها از آن به عنوان قفلی بزرگ بر درگاه ورود به اینترنت استفاده می‌کنند، بیشتر شبیه مترسکی است که هیچکس را نمی‌ترساند و نمی‌تواند مانع ورود به فضای مجازی شود. به گفته وی؛ سیستم‌های فیلتر‌کننده کلیه درخواست‌ها را با فهرستی که فهرست سیاه نامیده می‌شود، مقایسه می‌کند و اگر هیچ مشکلی نیافت، به کاربر اجازه عبور می‌دهد و درخواست وی را به عنوان یک درخواست تمیز شناسایی می‌کند.

در واقع کاربران اینترنت به محض وارد کردن نشانی یک وبگاه فیل‌تر شده، با پیامی روبه‌رو می‌شدند که نشان می‌داد از خط قرمز فضای ممنوعه عبور کرده‌اند. صفحه‌یی با یک علامت ورود ممنوع زرد رنگ که از سال ۸۸ به این سو جای خود را به صفحه‌یی داده است که ضمن اعلام فیل‌تر شدن نشانی مذکور، فهرستی از سایت‌های تایید شده مختلف را به کاربران توصیه می‌کند.

دکتر پرنده می‌گوید: پیشنهادهای این صفحه اگرچه برای کمتر کاربری جذابیت دارد، اما از جایی که همه به اجبار با آن مواجه می‌شوند، در عمل به پربازدیدکننده‌ترین صفحه اینترنتی کشور مبدل شده است. تا جایی که در پایان شهریورماه سال ۸۹ رتبه صفحه موسوم به «پیوند‌ها» در وبگاه الکسا به ۱۸ رسید. شاید به همین دلیل است که برخی معتقدند؛ راه‌اندازی صفحه «پیوند‌ها» نه‌تن‌ها تلاشی بود برای محدود‌سازی پیوند کاربران ایرانی با دنیای آزاد اطلاعات، بلکه نوعی تبلیغ گسترده برای وبگاه‌هایی است این صفحه پرمخاطب به کاربران پیشنهاد می‌کند.

با این وجود، فارغ از برخی مسایل فرهنگی و امنیتی که در تمام کشورهای جهان دارای اولویت هستند و دفاع و صیانت از آن‌ها یک ضرورت جدی محسوب می‌شود، صفحه پیوندهای اینترنت ایران، منبع درآمدهای تبلیغاتی سرشاری برای آنهایی است که دست‌اندرکار مدیریت فیلترینگ اینترنت هستند. اما قرائت تازه محمود واعظی وزیر دولت یازدهم از راه‌اندازی نرم‌افزار فیلترینگ هوشمندی که گفته می‌شود قرار است طی پنج ماه آینده راه‌اندازی شود، چیزی ورای آن تعبیری است که تاکنون از فیلترینگ ارایه می‌شد.

به‌نظر می‌رسد دیدگاه وی درباره مترسک دنیای وب کمی متفاوت از آن چیزی است که تاکنون فلسفه اصلی فیلترینگ قلمداد می‌شد. این مترسک قرار است کمی باهوش‌تر عمل کند و علاوه‌بر سایت‌های غیرقانونی، مستهجن و تهدیدکننده امنیت ملی که فیل‌تر کردن آن‌ها در بسیاری از کشورهای جهان نیز رایج است، تمام بدافزار‌ها و حملات داخلی و خارجی علیه شبکه را شناسایی و در اسرع وقت با آن‌ها مقابله کند.

یک ماموریت مهم‌تر

این فیلترینگ هوشمند اما، یک ماموریت خطیر دیگر نیز برعهده دارد. اینکه با کاهش ضریب سامانه فیلترینگ کشور، میزان نارضایتی عمومی از اعمال فیلترینگ گسترده و بی‌منطق را تا حد قابل توجهی کاهش دهد.

این دیدگاه به باور صاحب‌نظران، می‌تواند با کاهش نارضایتی از فیلترینگ، استراتژی مقابله با تهاجم فرهنگی، امنیتی و سیاسی را تا حد زیادی کارآمد کند.

چیزی که به احتمال زیاد، موجب خوشحالی خیلی از کاربرانی خواهد شد که بار‌ها سایت موردنظر آن‌ها به اشتباه فیل‌تر شده و این تقصیر را نه از چشم یک نرم‌افزار فاقد «شعور و منطق» بلکه از چشم طراحان فیلترینگ می‌بینند و موجب می‌شود تا پدیده فیلترینگ که می‌تواند نوعی واکسیناسیون فرهنگی و امنیتی باشد، به داروی اجباری تلخی تبدیل شود که هیچکس علاقه‌یی به سرکشیدن آن ندارد. این درحالی است که به اعتقاد بسیاری از کار‌شناسان و صاحب‌نظران حوزه فناوری، می‌توان با کار فرهنگی، احترام و اعتماد به شعور مردم و دادن حق انتخاب به آن‌ها برای ورود یا عدم ورورد به فضاهای مسموم و مخاطره‌آمیز، میزان خسارات و آسیب‌های ناشی از دسترسی به آنچه که «فهرست سیاه اینترنتی» خوانده می‌شود را تا حد چشمگیری کاهش داد.

به زبان ساده می‌توان گفت: این فیلترینگ هوشمند چند۱۰میلیاردی، هرگز مرزبان خوبی برای صیانت از فرهنگ و امنیت ملی نبوده و نخواهد بود.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)