13 شهریور 1393

روزنامه نگاری ایران در یک سال دولت روحانی

13 شهریور 1393

خبرنگاران ایران-صبا اعتماد

یک سال از روی کار آمدن حسن روحانی می‌گذرد. او با شعار تدبیر و امید، بذر امید را در دل بسیاری از جمله روزنامه نگاران پاشید؛ اما در سالی که گذشت نه خبری از آزادی روزنامه نگاران دربند شنیده شد و نه وعدهٔ او مبنی بر بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران محقق شد. گویا روزنامه نگاری ایران بر‌‌ همان پاشنه و بر منوال سابق می‌چرخد. وضعیت روزنامه‌نگاران در ایران همچنان در حالت نگران کننده عنوان می‌شود و همچنان یکی از پنج زندان بزرگ جهان برای فعالان رسانه‌ای است.

بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران، وعده‌ای که حسن روحانی عمل نکرد

یک سال پیش وقتی حسن روحانی به عنوان رییس جمهوری انتخاب شد؛ در یکی از نخستین نشست‌های مطبوعاتی‌اش قول بازگشایی انجمن صنفی مطبوعات را داد و در پاسخ یکی از خبرنگاران گفت: «بنده نه تنها آن انجمن (انجمن صنفی روزنامه نگاران) بلکه همه انجمن‌ها را طبق قانون فعال خواهم کرد، چرا که انجمن‌های صنفی بهترین راه برای حل مسائل جامعه است، لذا بنده تلاشم را در این مسیر انجام خواهم داد.»

انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران، انجمن سراسری روزنامه‌نگاران در ایران بود، که در مهرماه سال ۱۳۷۶ پس از روی کار آمدن «سید محمد خاتمی» به ریاست جمهوری تأسیس شد اما در ۴ تیر ۱۳۸۷ این انجمن توسط دیوان عدالت اداری به علت آنچه «سست بودن پایه‌های تاسیس» عنوان شده بود، منحل شد.

در یک سالی که گذشت؛ روحانی به وعدهٔ بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران عمل نکرد. عده‌ای از روزنامه نگاران در نامه‌ای نوشتند: «جامعه روزنامه‌نگاران کشور همچنان چشم انتظار فک پلمپ دفتر انجمن صنفی خود هستند. شما از‌‌ همان فردای روزی که به مقام ریاست جمهوری انتخاب شدید، وعده تلاش برای بازگشایی انجمن صنفی روزنامه‌نگاران را دادید اما هنوز به صورت قطعی زمان بازگشایی انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران مشخص نیست.»

مسایل مربوط به انجمن صنفی روزنامه نگاران در بیشتر روزهای اسفند ماه ۹۲ یکی از خبرساز‌ترین موضوعات رسانه‌های ایران بود. در تاریخ ۲۵ اسفند برخی رسانه‌های اصولگرا نامه‌ای را منتسب به‌ «۱۲۸۰ تن از خبرنگاران و روزنامه نگاران به حسن روحانی» منتشر کردند که در آن خواسته شده بود از بازگشایی این انجمن جلوگیری شود.

در تاریخ ۲۶ اسفند، ماشالله شمس الواعظین از اعضای هیئت مدیره انجمن صنفی و عضو انجمن دفاع از آزادی مطبوعات در واکنش به این نامه گفت: «مطمئن باشید یک روزنامه‌نگار نمی‌نویسد که اتحادیه خود را باز نکنند، مطمئن هستم این افراد روزنامه نگار نیستند.»

در تاریخ ۲۷ اسفند و در آخرین اظهار نظر درباره انجمن صنفی در سال ۱۳۹۲، بدرالسادات مفیدی دبیر انجمن صنفی روزنامه نگاران نیز گفت: «برای برگزاری مجمع انتخاباتی انجمن صنفی روزنامه نگاران منتظر پاسخ مسئولان وزارت کار هستیم.»

همچنین در طول این یک ماه، هم صدا و سیما و هم رسانه‌های اصولگرا مانند فارس، تسنیم، باشگاه خبرنگاران و … اقدام به انتشار گفت‌و‌گوهایی با نمایندگان مجلس و برخی چهره‌های اصولگرا کردند تا مانع از بازگشایی این انجمن شوند و ماجراهای این انجمن را به یکی از پربحث‌ترین موضوعات صنفی تبدیل کنند.

سیطره دولتی بر حرفه روزنامه نگاری

کشمکش برای بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران در سال ۱۳۹۳ همچنان بحث برانگیز باقی ماند. روزنامه نگارانی که عمدتا از حامیان روحانی بودند؛ درحالی انتظار فک پلمپ انجمن را می‌کشیدند که اظهارنظر دیگری از رییس دولت شنیدند؛ آن هم تهیه لایحه‌ای برای صنف خبرنگاران.

درست یک سال پس از آن وعده، روحانی درباره تهیه لایحه‌ای پیرامون صنف خبرنگاران سخن می‌گوید که نشان از نقض استقلال حرفه‌ای روزنامه نگاری و به دنبال تفوق و سیطره دولتی بر حرفه روزنامه نگاری و تشکل صنفی دارد و در میان اظهارنظراتش خبری از بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران دیده نمی‌شود.

انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران نیز اظهار نظر رییس جمهوری واکنش نشان می‌دهد و در نامه‌ای از اظهارات اخیر او درباره ارائه لایحه‌ای برای صنف روزنامه نگاران ابراز تاسف می‌کند:

«انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران، به حکم وظیفه صنفی و دفاع از حق تشکل صنفی روزنامه نگاران ایران از سخنان اخیر رئیس جمهور محترم در این مورد که «دولت لایحه‌ای را در زمینه انجمن مربوط به صنف خبرنگاران تهیه خواهد کرد تا این انجمن بتواند در زمینه کار خبرنگاران فعال باشد» عمیقا ابراز تأسف می‌کند. انجمن لازم می‌داند به استحضار جناب آقای دکترحسن روحانی برساند که صنف روزنامه نگاران و خبرنگاران ایران در حال حاضر دارای تشکل مستقلی است که با سابقه ۱۸ سال فعالیت ونزدیک به ۴۰۰۰ عضو صنفی، بزرگ‌ترین تشکل صنفی این حرفه در تاریخ روزنامه نگاری ایران بوده و به رغم همه تنگنا‌ها و سختی‌ها، منشاءخدمات فراوانی برای حرفه روزنامه نگاری شده است. بنابراین جناب آقای رئیس جمهور گرانقدر، صنف روزنامه نگار هم اکنون تشکل صنفی خود را دارد و آنچه جنابعالی وعده داده‌اید نه فقط تازگی ندارد، بلکه از این جهت هم موجب تعجب و نگرانی است که برخی کسان در دولت تدبیر و امید در پی آنند به جای گردن نهادن به قانون اساسی و قوانین عادی در به رسمیت شناختن استقلال حرفه روزنامه نگاری و تشکل صنفی، تفوق و سیطره دولتی بر این حرفه و تشکل صنفی و نهایتا، نقض استقلال حرفه‌ای روزنامه نگاری‌اند.»

انجمن صنفی روزنامه نگاران به رییس جمهوری یادآوری می‌کند که یک سال پیش، روحانی صریحا در چند مورد به روزنامه نگارانی که به چشم امید در او می‌نگریسته‌اند وعده به بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران داد: «اما متأسفیم که پس از این مدت، نه تنها شاهداقدام عملی مؤثر دولت برای وفای به این وعده نبوده‌ایم، بلکه اینک خبری از سوی جنابعالی می‌خوانیم که قاعدتا مشاوران و کار‌شناسان رسانه‌ای دولت به عرضتان رسانده‌اند و عملا به منزله فراموشی آن وعده تلقی می‌شود.»

توقیف رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران در بند

دولت حسن روحانی با شعار تدبیر و امید کار خود را آغاز کرد و بسیاری از روزنامه نگاران امید آزادی همکاران مطبوعاتی دربند خود را در دل داشتند؛ اما روزنامه نگارانی که در پی حوادث سال ۸۸ زندانی شده بودند آزاد نشدند و اگر روزنامه نگاری هم آزاد شده در واقع دوران محکومیتش را به پایان برده و خبری از آزادی روزنامه نگاران دربند نیست. حتی برخی از روزنامه نگاران حامی دولت نیز در ماههای اخیر بازداشت و روانه زندان شدند.

براساس اعلام گزارشگران بدون مرز، ایران با ۶۴ روزنامه‌نگار و شهروند وب‌نگار زندانی یکی از پنج زندان بزرگ جهان برای فعالان رسانه‌ای است و نیز همچنان با هشت زندانی بزرگ‌ترین زندان جهان برای روزنامه‌نگار و وب‌نگاران زن است.

آزادی رسانه یا محدودیت رسانه؟

در یکسال اخیر در حوزه رسانه‌های مکتوب و سایت‌های خبری اتفاق‌های مختلفی رخ داده تا جایی که محدودیت‌هایی را ایجاد کرده است، اما معاونت مطبوعاتی هیچ گونه موضع گیری، نسبت به این موضوعات نداشته است. این در حالی است که گسترش آزادی رسانه‌ها در چارچوب قانون و حمایت از روزنامه نگاران، دو محور برنامه‌های معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی عنوان شده است اما در بیشتر موردهای توقیف رسانه‌ها، معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ترجیح داده تا سکوت اختیار کند.

نخستین روزنامه‌ای که بعد از روی کار آمدن حسن روحانی به ریاست جمهوری، توقیف شد، روزنامه بهار بود که در آبان سال گذشته (۹۲)، مهر توقیف هیات نظارت بر مطبوعات را بر پیشانی خود دید. در همین دوره زمانی، روزنامه‌های آسمان و قانون نیز به طور مستقیم توسط دستگاه قضایی توقیف شدند.

اما در این مدت رسانه‌هایی مانند «یالثارات» و «۹ دی» که متعلق به جبهه اصولگرایان رادیکال بودند، نیز توقیف شدند، اما آن‌ها توانستند بعد از مدت کوتاهی حکم رفع توقیف رسانه‌های خود را دریافت کنند. روزنامه ابتکار نیز شامل این موضوع شد و تنها چند روز بعد از توقیف، رفع توقیف شد.

در یک سال اخیر غیر از توقیف برخی رسانه‌های مکتوب، برخی از مطبوعات مانند روزنامه‌های خبر، تابناک، تهران امروز به خاطر مشکلات مالی از ادامه فعالیت صرف نظر کردند و روزنامه‌های نشاط و هم میهن نیز به خاطر فشارهای برخی گروه‌ها و ایرادهای حقوقی ترجیح دادند که منتشر نشوند.

همچنین در یک سالی که گذشت شاهد بازداشت تعدادی از روزنامه نگاران بودیم از جمله صبا آذرپیک، سراج الدین میردامادی، مرضیه رسولی، ریحانه طباطبایی، ساجده عرب سرخی و تعدادی دیگر از وبنگاران. هر چند در همین مدت چندین روزنامه نگار دربند نیز آزاد شدند اما آزادی آن‌ها با پایان یافتن دوران محکومیتشان حاصل شد در حالی که بسیاری از اهالی مطبوعات از دولت حسن روحانی انتظار آزادی روزنامه نگاران دربند را داشتند.

مرور کوتاهی به اخبار آزادی‌ها و دستگیری‌ها در یک سال گذشته، وضعیت آزادی مطبوعات و روزنامه نگاری در ایران را نشان می‌دهد.


عکس: امید ایران مهر

منبع: فیس بوک عکاس

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.