13 شهریور 1393

آیا خبر‌ها می‌توانند شخصی شوند

احساسات و عینیت خبرنویسی در مواجهه با رنج انسان‌ها

13 شهریور 1393

نویسنده مطلب: چارلی بکت

ترجمه: مهرک رحیمیان-خبرنگاران ایران

آیا روزنامه‌نگاران در پوشش اخباری که مربوط به رنج انسان‌هاست، اجازه دارند احساسات‌شان را وارد خبر کنند؟

حرف‌های صمیمانه جان اسنو، مجری شبکه ۴ خبری بریتانیا، درباره رنج کودکان غزه برای آن‌ها که در یوتیوب پیش‌تر با تصاویر مرگ و جراحت‌های وحشتناک ساکنان نوار غزه شوکه شده بودند بسیار پربازدید شد. در مقابل اما، برخی دیگر با نقد صحبت‌های اسنو، به دلیل سوگیری‌اش آن را تبلیغ سیاسی (پروپاگاندا) دانستند.

آنچه شخصا برایم جالب بود، فقط خود این «جانبداری» نبود، بلکه احساسات شخصی بود که این غول روزنامه‌نگاری از خودش نشان داد. آیا این کار به موضع موردنظر اسنو کمی می‌کند؟ و سوال مهم‌تر اینکه آیا این کار به نفع روزنامه‌نگاری است؟

ایده «بی‌طرفی» در روزنامه‌نگاری سنتی به این معناست که روزنامه‌نگار در موقع جنگ و رنج تنها باید شاهد ماجرا باشد و قضاوت را به دیگران واگذار کند. خبرنگار بی‌بی‌سی «ماتیو پرایس» به خوبی این ایده بی‌طرفی را در مصاحبه‌ای شرح داد که پس از انتشار گزارشش درباره کشور هائیتی با او شده بود. (او گزارشی درباره یک زن باردار تهیه کرده بود که با رساندن او به بیمارستان، جان او و فرزندش را نجات می‌دهد.) پرایس در این مصاحبه می‌‌گوید وظیفه او این بود که درست و سرراست گزارش کند و فقط امیدوار باشد که مخاطبانش آن گزارش را ببینید. مثلا پولی برای کمک به آن زن بدهند یا در جایگاه یک سیاستمدار برای تغییر وضعیت موجود دست به عمل بزنند.

قطعا هیچ‌وقت چیزی به اسم یگ گزارش صددردصد بی‌طرفانه وجود ندارد، اما پیدا کردن گزارشی که فاقد این ویژگی است، کار سختی هم نیست. گاهی یک روزنامه‌نگار ناخواسته درگیر ماجرایی می‌شود که این موضوع، اتفاقا می‌تواند تاثیر فراوانی هم در گزارشش داشته باشد. مثل وقتی که «اندرو کوپر» روزنامه‌نگار، یک بچه را در هائیتی جلوی دوربین از دست یک شورشی نجات داد؛ ویدئویی که بسیار هم معروف شد.

غیرممکن است که بتوان برای روزنامه نگاری چنین قوانین سفت و سختی گذاشت. روزنامه‌نگاری یک مهارت است، یک هنر، نه یک علم. با این حال شخصا فکر می‌کنم که بهترین مجری و روزنامه‌نگار کسی است که کار خود را به بهترین شکل انجام دهد و بگذارد که تصاویر و صدا‌ها، خودشان حرف بزنند. دغدغه‌های انسانی، قطعا یک روش فوق‌العاده برای متصل کردن مخاطبان با قلب خشونت یا حادثه است، اما وقتی احساسات خود روزنامه‌نگار بخشی از روایت می‌شود، این خطر وجود دارد که اعتماد مخاطب از میان برود.

نشان دادن چنین احساساتی ممکن است مورد سوء استفاده سخنگوی اسرائیلی قرار بگیرد که بعد‌تر با این شبکه مصاحبه خواهد کرد و بینندگان همدل‌تر با اسرائیل شاید بخواهند بدانند، آیا وقتی پای نقد طرف دیگر هم به میان می‌آید، اسنو همان‌طور عمل خواهد کرد یانه.

نگاه دوباره به مقاله

من همیشه از اینکه روزنامه‌نگاران درباره کار‌هایشان آشکارا صحبت کنند، استقبال می‌کنم. ایده خوبی است که روزنامه‌ نگاران درباره اینکه آن‌ها چطور کارشان را انجام می‌دهند یا درباره پشت صحنه کارشان شفاف باشند، اما این ماجراهای می‌تواند بخشی از خود مطلب شود؟

روزنامه‌نگاران هم انسان‌اند و فشار ناشی سرکوب احساسات انسانی‌ (برای رسیدن به عینیت) هنگام ترس یا وحشت جنگ، غیرقابل تحمل است. معمولا خیلی از خبرنگارانی که برای گزارش به مناطق جنگی می‌روند، پس از بازگشت با تعریف کردن وقایعی که شاهدش بودند به نوعی از آن فشار‌ها تخلیه می‌شوند. یک روزنامه‌نگار معروفی را می‌شناختم که فکر می‌کرد تهیه گزارش‌هایی درباره فجایع تاثیری رویش نداشته، اما وقتی بخش‌هایی از گزارشش را در مقابل عده‌ای دانش‌آموز در یک مدرسه دوباره دید، نتوانست دوام بیاورد، واقعا در هم شکست. او تمام این احساساتش را برای مدت‌ها مهار کرده بود. اما این شغل ماست، شغلی که دست برقضا آسان هم نیست. اما این وظیفه شغل روزنامه‌نگاری است که در حد ممکن موضوعات مختلف را در پرمحتوا‌ترین و البته صادقانه‌ترین شکل ممکن، بازگو کند.

مشاجرات پیچیده

هنوز یک چیزی دیگری درباره ویدئوی اسنو است، که من با آن مشکل دارم. از اینکه می‌بینم، بعضی افراد در رسانه‌های اجتماعی این نوع ویدئو را صرفا به این خاطر که با عقایدشان سازگار است تایید می‌کنند و دیگر گزارش‌هایی که اعتقاداتشان را به چالش می‌کشد، بی‌اهمیت می‌دانند. به‌همین دلیل است که معتقدم یک روزنامه‌نگار نباید بگذارد که در چنین مشاجرات دوقطبی و پیچیده‌ای تبدیل به یک مشوق هیجان‌زده شود، حتی وقتی که پای رنج انسان‌ها در میان است. البته معتقدم شبکه ۴ خبری، حق دارد که این ویدئو را در یوتیوب نگه دارد؛ مثل یک یادداشت یا ستون که در حاشیه گزارش اصلی در صفحه روزنامه می‌آید.

گزارش یا برنامه‌ای که قطعا تلاش دارد، به عینیت در روزنامه‌نگاری پایبند بماند. بعضی معتقدند که قواعد و دستورالعمل‌های معمولی که در برنامه‌سازی‌های تلویزیونی وجود دارند، دیگر تاریخ گذشته شده‌اند و این نوع روایت‌های شخصی‌تر باید در برنامه‌های تلویزیونی به کار گرفته شود. اما من فکر نمی‌کنم این برنامه اسنو قوانین «آف‌کام» را شکسته باشد (آف کام یاOFCOM اداره ارتباطات بریتانیا که قواعد مرتبط با پخش تلویزیونی را تنظیم می‌کند) باآنکه اسنو با این حرف مخاطبانش را به یک کنش فراخواند: «ما دیگر نمی‌توانیم بی‌تفاوت باشیم... ما با کمک همدیگر می‌توانیم تغییری ایجاد کنیم.» اما این حرفش مبهم‌تر از آن بود که بتوان معنای مشخصی از آن برداشت کرد. این‌طور نبود که مثلا در پایین صفحه زیرنویس بیاید که بگوید برای ارسال کمک‌های مالیتان به بنیاد مبارزات حماس با این شماره تلفن تماس بگیرید.

بی‌طرفی یک رسانه را باید در یک برنامه یا مجموعه‌ای ازبرنامه‌ها سنجید. شما در یک مصاحبه با یک اسرائیلی خشن باشید، باید در یک مصاحبه با فلسطینی هم همین‌طور رفتار کنید. بله، اسنو تقریبا فقط بر بدبختی کودکان فلسطینی تمرکز کرد و تقریبا بر زمینه گسترده‌تر ماجرا چشم‌پوشی کرد. اما این فقط، اتفاقی بود که در بخشی از یک برنامه رخ داد، نه در تمام برنامه‌های او.

افزایش ناگهانی مخاطبان آن‌لاین

فکر می‌کنم مدیران شبکه ۴ خبری، از تصویری که این فیلم به برنامه‌شان داد، خوشحال باشند - حواستان باشد که این فیلم در خود برنامه پخش نشد- برنامه‌ای که مثل برنامه‌های خبری شبانه رقیب دچار کاهش آمار بیننده‌ شده. این فیلم قطعا تعداد بازدیدکنندگان آن‌لاینشان را به شدت بالا برد.

اما آیا این به این معناست که تغییری در رویکرد اخلاقی آی‌تی‌ان به وجود آمده؟ (آی‌تی‌ان یا اخبار تلویزیونی مستقل که برای شبکه‌های مختلف خبری و از جمله شبکه ۴ خبری محتوا تولید می‌کند) رویه‌ای که این مرکز ملزم به رعایت آنهاست. آیا عصر اینترنت مقررات آف‌کام درباره بی‌طرفی کم اهمیت کرده؟ همان‌طور که جیمز بال در روزنامه گاردین می‌نویسد آیا تلویزیون اجازه دارد برای جذب مخاطبان جوان‌تر جهت‌دار باشد و بی‌وقفه نظر بدهد؟ خوب. این یک تغییر بزرگ در رویکرد این شبکه نیست. شبکه ۴ خبری، قبلا به عنوان یک جایگزین برای بی‌بی‌سی شناخته شده و بنابراین چنین آزمایش‌ها و تجربه‌هایی در ذات این شبکه است. فکر کنم بهتر آن باشد که بپرسیم که آیا یک مدل احساساتی‌تر از روزنامه‌نگاری مبارز، کار می‌کندیا نه؟

آیا شبکه ۴ تصمیم‌گرفته مثل فاکس نیوز به جانبداری از یک کشور یا جمعیت سیاسی معروف شود؟ یا اینکه می‌خواهد مثلا مثل روزنامه گاردین خود را تبدیل به یک نمونه خبری ریبرال کند؟

اینکه شبکه ۴ خبری بخواهد مخاطبان خاص پیدا کند، منطقی است. اما تحقیقات نشان می‌دهد که زمانی که اتفاق مهمی رخ می‌دهد، مردم سراغ رسانه‌هایی مثل بی‌بی‌سی می‌روند که اخبار را در روال معمولش منتشر می‌کنند. در دوره‌ای که مردم در معرض بمباران اطلاعاتی یا تحریفات دیجیتال هستند، می‌خواهند به راهنماهایی قابل اعتماد تکیه کنند، نه فقط اخباری بشنوند که دلشان را ریش کند یا وارد چیزی مثل رقابت‌های انتخاباتی شوند. من فکر می‌کنم تا به حال مردم به این دلیل شبکه ۴ را دوست داشتند که جدی و هوشمندانه یک روزنامه‌نگاری قدرتمند را به نمایش می‌گذاشته، به جای آنکه فقط از یک سوی ماجرا دفاع کرده باشد.

در انتها باید به یک نکته تاکید کنم من هشت سال در شبکه ۴ کار کردم، هشت سال شاد و به یادماندنی و فکر می‌کنم جان اسنو یکی از بهترین روزنامه‌نگارانی است که تا به حال با آن‌ها کار کرده‌ام و برنامه‌هایش به‌‌ همان خوبی است که همیشه بوده.

منبع:

lse

مطالب مرتبط با این یادداشت:

- در غزه القاب آتش می افروزند و استعاره ها پناه می دهند

- رسانه های اصلی جهان، اخبار مربوط به غزه و اسراییل را چگونه پوشش می دهند

- جنگ غزه و اسراییل در رسانه‌های فارسی زبان

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.