18 مرداد 1393

علی اصغر رمضان پور/ درباره روز تلخ خبرنگار در ایران

18 مرداد 1393

خبرنگاران ایران: علی اصغر رمضان پور معاون وزیر ارشاد در دولت خاتمی و روزنامه نگار فعلی ساکن لندن در مطلبی که در فیس بوک خود منتشر کرد درباره روز خبرنگار در ایران گفت: «به یاد دارم که تعیین روز خبرنگار به عنوان روز ملی برای خبرنگاران در فرایندی از تبلیغات و پروپاگاندای دولتی صورت گرفت.»

او همچنین در بخشی دیگری از این یادداشت دلیل ناخرسندی خود از تعیین این روز را توضیح می دهد: «ریشه عمیق ترِ ناخرسندی من بر می گردد به اینکه تاکید بر واژه خبرنگار نوعی تقلیل فعالیت روزنامه نگاری به بخشی از کار اوست که به عنوان کار خبرنگاری شناخته می شود. به این ترتیب از همه آنچه فعالیت یک روزنامه نگار است، بخشی از فعالیت او برجسته می شود که انتقال خبر است.»

رمضان پور معتقد است که حتی در باره همان جنبه انتقال خبر هم دولت هایی مانند دولت ایران به آزادی خبرنگار معتقد نیستند. چنین دولت هایی نه دوست دارند خبرنگاران هر جایی باشند و نه دوست دارند ـ یا به تعبیر دقیق تر اجازه می دهند ـ از هر واقعه ای خبر دهند.

متن کامل این یادداشت به شرح زیر است:

من از بنیاد حس خوبی ندارم در باره آنچه در ایران به عنوان روز خبرنگار مرسوم است. اما این ماجرا هیچ ربطی به خبرنگار جان باخته در زمان کار حرفه ای، یعنی محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، ندارد. محمود را از نزدیک می شناختم و روزهای غمبار جان باختنش به همراه گروهی دیگر از هموطنان در یک حادثه تروریستی را به خوبی به یاد دارم. به یاد آوردن محمود یا هر خبرنگار دیگری نکو و شایسته است. اما همچنین به یاد دارم که تعیین روز خبرنگار به عنوان روز ملی برای خبرنگاران در فرایندی از تبلیغات و پروپاگاندای دولتی صورت گرفت. فرآیندی که در آن به خبرنگاران مستقل و غیر وابسته به دولت، اهمیتی که شایسته است داده نمی شود و کارگزاران دولت فقط می توانند از چنین فرصتی که تامین کننده بخشی از پروپاگاندای دولتی ست، برای تعریف کردن روزی برای خبرنگاران استفاده کنند. فرصتی که مغتنم است و باید قدر آن را دانست مانند بسیاری چیزها در ایران که به این دلیل آن ها را می پذیریم که به هر شکل، بودنش بهتر است از نبودنش. یا بدیِ بودنش کمتر است از از بدیِ نبودنش.

مساله به همین جا ختم نمی شود که این روز یادآور نگاه دولتی به فعالیت خبرنگاری است. ریشه عمیق ترِ ناخرسندی من بر می گردد به اینکه تاکید بر واژه خبرنگار نوعی تقلیل فعالیت روزنامه نگاری به بخشی از کار اوست که به عنوان کار خبرنگاری شناخته می شود. به این ترتیب از همه آنچه فعالیت یک روزنامه نگار است، بخشی از فعالیت او برجسته می شود که انتقال خبر است. بخشی که به تدریج در دهه های اخیر به دلیل پیشرفت و توسعه فناوری ثبت واقعه خبری و انتقال آن به غیر شخصی ترین و گاه غیر انسانی ترین بخش فعالیت روزنامه نگاری تبدیل شده است. شرح این تحول بحثی فنی در باره تحول روزنامه نگاری و نظام اطلاع رسانی در عصر انفجار اطلاعات است که باید در جای خود به آن پرداخت.

واژه خبرنگار در ایران واژه مرکب جدیدی است که در لغت نامه دهخدا چنین تعریف شده است: «آن که کسب خبر می کند و برای روزنامه یا مجله ای می فرستد. فرق خبرگزار با خبرنگار این است که در اطلاعات روزانه خبرگزار بیشتر به کسانی اطلاق میشود که برای مؤسسه یا مؤسساتی که خبر پخش می کنند، چون رادیو، خبر کسب می کند و به آن ها می رساند. ولی خبرنگار به آن هایی اطلاق می شود که برای روزنامه یا مجله ای کسب خبر می کنند و به مجله یا روزنامه می رسانند.» مبنای این تعریف پذیرش ترجمه رسمی مفهوم ریپورتر (Reporter) است که در آغاز با همین تلفظ انگلیسی مرسوم بوده است. معادل دیگری برای همین مفهوم، واژه «گزارشگر» بوده است که با آنچه بعدا در روزنامه نگاری ایران به عنوان نویسنده «گزارش» مرسوم شد متفاوت است. گزارشگر به معنای نزدیک به معنای خبرنگار، فردی است که از محل رخ دادن یک واقعه ، جزئیات آن را بیان می کند.

همان طور که اشاره کردم این معنای خبرنگار بخشی از کاری است که یک روزنامه نگار انجام می دهد. آنچه در همه دنیا و اگر بخواهم اغراق نکرده باشم در دنیای پیشرفته اطلاع رسانی به عنوان کار روزنامه نگاری شناخته می شود، امری بیش از کار انتقال خبر است. دو بخش اساسی کار یک روزنامه نگار یکی فرآیند فهم پذیر کردن خبر و دیگری پخش کردن یا توزیع آن در میان مخاطب است. فهم پذیر کردن خبر به معنای نشان دادن موقعیت رخداد در کلیت فضای رویداد و نشان دادن پیشینه و اهمیت رویداد است. کاری که نیازمند شناخت تخصصی روزنامه نگار از حوزه رخداد یک واقعه است. این جنبه از کار یک روزنامه نگار او را به نوعی متخصص در یک حوزه خاص یا پژوهشگر در حوزه ای خاص تبدیل می کند که مسوولیت های اجتماعی مهم تر از صرف انتقال خبر محسوب می شود. و پخش کردن خبر ( بیش از جنبه های مادی و ابزاری رسانه ای که خبر را پخش می کند) نیاز مند شناخت مخاطب هر خبر و بازگویی خبر به گونه ای ست که توجه مخاطب را برانگیزد و قابلیت گسترش خبری داشته باشد. به این ترتیب فهم و شناخت مخاطب و درک نیاز او بخشی از تخصص روزنامه نگاری است.

همزمان بخش دیگری از آنچه حرفه روزنامه نگاری شناخته می شود ساختار بیانی یک رویداد یا خبر یا گزارش است که نوعی فعالیت ادبی و هنری و کاری خلاقانه است. تمامی این جنبه ها در تقلیل کار یک روزنامه نگار به واژه خبرنگار نادیده گرفته می شود و از قضا این جنبه ها مهم ترین جنبه هایی است که دولت هایی مانند دولت ایران را وا می دارد که فردیت روزنامه نگاران را نادیده بگیرد و آنان را تحت فشار قرار دهد تا ابعاد اجنتاب ناپذیر کار حرفه ای خود را فراموش کنند و در باره آنچه رخ می دهد به شیوه ای که دولت دوست دارد و در چارچوب های یک نظام سانسور رسانه ای بنویسند یا بگویند یا نمایش دهند.

حتی در باره همان جنبه انتقال خبر هم دولت هایی مانند دولت ایران به آزادی خبرنگار معتقد نیستند. چنین دولت هایی نه دوست دارند خبرنگاران هر جایی باشند و نه دوست دارند ـ یا به تعبیر دقیق تر اجازه می دهند ـ از هر واقعه ای خبر دهند. از دید این دولت ها خبرنگاران کارگرانی هستند که باید در مورد وقایعی که دولت ها می خواهند و به شکلی که دولت ها می خواهند خبر تهیه کنند یا بخشی از حقیقت را بگویند و یا به تعبیر باز هم دقیق تر دروغ بنویسند که به درد پروپاگاندای دولت می خورد.

نظام هایی مانند نظام حاکم بر ایران به دلیل همین انتظارات است که از تکریم خبرنگاران سخن می گویند نه به دلیل احترام نهادن به آنچه وظیفه یک روزنامه نگار و یا حتی خبرنگار به معنای تقلیل یافته آن است. نشانه آن هم سرکوب روزنامه نگاران و خبرنگاران و بیکار کردن و به زندان فرستادن آنان و حتی حمله فیزیکی به آنان است. تازه ترین حمله فیزیکی و توهین به خبرنگاران را در اقدام مرتضی طلایی، فرمانده پیشین پلیس ایران و نایب رییس کنونی شورای شهر، دیده ایم که در یک کنفرانس خبری یک زن روزنامه نگار را مورد تعرض قرار داده است. تعرضی که نه فقط توهین به روزنامه نگار، که نمونه ای از تهدید و آزار جنسی یک روزنامه نگار زن است. چنین رویه ای است که از روز خبرنگار برای من به جای روزی خجسته، که شایسته به یاد آوردن کارکردهای خوشایند فعالیت روزنامه نگاری یا خبرنگاری و تلاش صادقانه روزنامه نگاران و خبرنگاران است، روزی تلخ می سازد. روزی که یادآور روزگار تلخ روزنامه نگاران و خبرنگاران در ایران است.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)