31 تیر 1393

گسست نسلی در روزنامه‌نگاری امروز ايران

31 تیر 1393

روزنامه اعتماد- پژمان موسوی

قصه، قصه دو نسل است؛ دو نسل با خاستگاه‌ها و آرمان‌هاي مختلف، دو نسل با تجربه‌ها و چشم‌اندازهاي متفاوت و دو نسل با شرايط زيست و سبك زندگي‌هايي ديگرگونه. صحبت از خوبي آن يا بدي اين نيست، حتي صحبت از اين هم نيست كه چرا نسل امروز، راه نسل ديروز را نمي‌رود كه نبايد هم برود يا اينكه چرا نسل امروز، بزرگانش را قدر نمي‌نهد و ارج نمي‌گذارد. تمام صحبت بر سر اتفاقي است كه اين روزها در جامعه روزنامه‌نگاران ايراني در حال وقوع است و هيچ كس هم به آن توجه نمي‌كند: خطر گسست نسلي و گسست تجربه در روزنامه‌نگاري امروز ايران. خطري كه در صورت عدم توجه به موقع به آن راه بازگشتي باقي نمي‌گذارد و چيزي كه مي‌ماند تنها حسرت است و پشيماني؛ پشيماني براي نسلي كه نسل ديروز را در كنار خود داشت، اما ارجش نگذاشت از تجربه‌اش نياموخت و در كار بازي‌اش نداد.

در واقع مساله امروز روزنامه‌نگاري ما، گسست تجربه و گسست نسلي بين دو يا حتي سه نسل از روزنامه‌نگاران ايران است كه هر كدام مانند جزايري دورافتاده، دور از هم زندگي مي‌كنند و نه تنها راهي به هم ندارند كه حتي از دور هم تلاش نمي‌كنند يكديگر را ببينند و با هم ارتباط داشته باشند. از استثنا‌ها اگر بگذريم، بسياري از روزنامه‌نگاران نسل امروز، حتي نام بسياري از اسلاف‌شان را هم نشنيده‌اند چه رسد به اينكه بخواهند از تجارب آنها بياموزند؛ بزرگاني كه بسياري از آنها در گوشه‌يي از همين شهر شلوغ، روزگار مي‌گذرانند و كوله باري از دانش و تجربه را به اميد اينكه روزي به كار ‌آيد، با خود حمل مي‌كنند.

كافي است پاي صحبت برخي از اين بزرگان بنشينيم؛ نكاتي درباره روزنامه‌نگاري و روزنامه‌‌داري مي‌گويند كه گاه بايد چند سال درس روزنامه‌نگاري خواند تا به آنها رسيد. شوخي نيست چند ده سال در كار حرفه‌يي روزنامه‌نگاري باشي و امروز آن همه تجربه به كارت نيايد و حتي گوشي نباشد كه آنها را بشنود تا شايد روزي به كار ‌آيد. نسل قديم مي‌گويد كه دود چراغ خورده و پله پله بالا آمده است. نسل جديد هم مدعي است كه تئوري‌هاي ارتباطات و روزنامه‌نگاري را به خوبي آموخته است و اكنون نوبت او است كه كار را دست بگيرد و بخت خود را بيازمايد. هر دو گروه درست مي‌گويند؛ درست‌تر از اين دو نكته، هوش و ذكاوتي است كه نسل امروز روزنامه‌نگاران ايراني دارند و برخي از آنان هم كه آبروي روزنامه‌نگاري‌اند و در كار خود بسيار درخشان. با فرض درست بودن اين دو فرضيه، جمع دانش و علم روزنامه‌نگاري با تجربه ساليان، بي‌شك معجوني مسحور‌كننده خواهد شد و راهي براي ارتقاي روزنامه‌نگاري ايران.

البته اين تنها بخشي از ماجراست و بخش مهم‌تر آن، خيل عظيم روزنامه‌نگاراني است، كه تنها نام روزنامه‌نگار را يدك مي‌كشند و نه علم و نه تجربه لازم را براي روزنامه‌نگاري در اختيار دارند. در كنار اين بايد از رواج پديده روزنامه‌نگاري پشت ميزي هم نام برد كه همه‌چيز را تحت تاثير خود قرار داده است. گفته مي‌شود كار امروز روزنامه‌نگاري با وجود دسترسي به شيوه‌هاي متنوع اطلاع‌رساني، سطحي شده و بدل به اقيانوسي به عمق يك سانت شده است. در گذشته خبرنگار با حضور در حوزه خبري، به دنبال خبر و به دست آوردن ابتكار عمل بود اما امروز با پشت ميزنشيني، اخبار خود را به دست مي‌آورد و هيچ كوششي هم براي ارتقاي كار خود انجام نمي‌دهد و اين در حالي است كه بهره‌گيري از تجارب ساليان دور مي‌تواند براي اين گروه از روزنامه‌نگاران هم بسيار مهم و تامل برانگيز باشد.

روزنامه‌نگاراني كه فرصت علم‌آموزي در دانشگاه و در رشته روزنامه‌نگاري را نداشته‌اند و اكنون مي‌توانند با اتكا به تجارب اين بزرگان، در كنار كوشش فراگير، راهي نو براي خود بيابند در روزنامه‌نگاري امروز ايران. يك ايراد هم البته مي‌تواند به بزرگان روزنامه‌نگاري برگردد؛ بزرگاني كه همپا با تكنولوژي و ابزارهاي نوين اطلاع‌رساني به روز نشده‌اند و هنوز در عصر كاغذهاي كاهي و خودكار بيك به سر مي‌برند در سه دهه اخير، جهان آنقدر متحول شده كه حتي روزنامه‌نگاري هم از آن جدا نمانده است. از چاپ سربي و صفحه‌بندي دستي به جايي رسيده‌ايم كه در عرض يك ساعت صفحات بسته مي‌شود و با يك سي دي چاپ مي‌شود. اما هنوز بسياري از روزنامه‌نگاران نسل قديم، هنوز خود را به روز نكرده‌اند. نمي‌دانند ايميل چيست و چه كاربردي دارد.

يا اينكه وسايل جديد ارتباطي چون فيس‌بوك و توييتر چه مزايايي دارد. بنابراين اينكه عده‌يي نخواستند يا نتوانستند به روز شوند، به عدم فهم متقابل و گسست انجاميده است و بي‌شك يكي از موانع در اين گسست، همين عامل به روز نبودن است. نسلي كه در اين صورت نمي‌توانند و نبايد كه توقع جدي گرفته شدن از سوي روزنامه‌نگار نسل جديد را داشته باشند زيرا اساسا راهي براي ارتباط با خود باز نگذاشته‌اند و خيلي سخت است كه تصور كنند روزنامه‌نگاري پيدا شود و پرسان پرسان راهي به آنها بيابد و بعد بخواهد كه از تجارب‌شان بياموزد؛ اتفاقي كه البته اگر بيفتد باز هم تحسين برانگيز است اما به عنوان يك استثنا و نه قاعده.

سخن اين است ضرورت ارتباط و تعامل روزنامه‌نگاران نسل جديد با روزنامه‌نگاران و بزرگان نسل قديم و جلوگيري از تعميق شكاف نسلي اين دو نسل. شكافي كه بين تجارب حرفه‌يي اين دو نسل هم گسستي عميق پديد آورده و ما را امروز با پديده‌يي به نام «گسست تجربه» در روزنامه‌نگاري روبه‌رو كرده است؛ گسستي كه به دنبال آن، هيچ دود چراغ خورده‌يي در تحريريه‌ها جاي ندارد و هيچ مسيري براي آموختن از بزرگان، در رسانه‌هاي ما ترسيم نشده است. اما در ارتباط و تعامل ايده‌آل، نه قرار است نسل جديد مثل نسل ديروز شود كه در اين صورت خسراني بزرگ به روزنامه‌نگاري ما وارد شده و نه نسل ديروز به دنبال تحميل ساز و كارهاي نسل خود به نسل امروز است؛ مطلوبِ دو طرف بهره‌گيري يك نسل از تجاربي است كه نه يك شبه، كه چند ده ساله به دست آمده‌اند و امروز ضرورت دارد روزنامه‌نگاران نسل جديد، با هر شيوه و سازوكاري كه مي‌شود، آنها را بشنوند، بياموزند و با شكلي مدرن در كارشان از آن بهره برند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • رزیتا لطفی رئیس بی‌بی‌سی فارسی شد

    22 دی 1394
    بی بی سی فارسی رزیتا لطفی، سردبیر خبر تلویزیون و رادیوی بی‌بی‌سی فارسی به عنوان رئیس جدید بخش فارسی بی‌بی‌سی انتخاب شده است و به زودی جای صادق صبا را می‌گیرد. خانم لطفی از سردبیرانی بود که در سال ۲۰۰۹ در راه اندازی شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی فارسی نقش داشت. او از روز بیست و پنجم ژانویه مسئولیت بخش فارسی را به عهده خواهد گرفت و جایگزین صادق صبا می‌شود که پس از بیش از بیست و پنج سال فعالیت در بی‌بی‌سی تصمیم گرفته از سمت خود کناره‌گیری کند و در پی چالش‌های دیگری برود. آقای صبا گفت: "ترک کردن سازمانی که از صمیم قلب به اهدافش اعتقاد دارم کار آسانی نیست، ولی وقت (...)
  • فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول، نوشته ای از مینو بدیعی

    22 دی 1394
    مینو بدیعی، روزنامه نگاری که سالها در روزنامه های مختلف قلم زده است، در یک پست فیس بوکی به ذکر ویژگی های فریدون صدیقی روزنامه نگار قدیمی پرداخته است. به گزارش خبرنگاران ایران، متن کامل این یادداشت فیس بوکی به شرح زیراست: فریدون صدیقی روزنامه نگاری برای تمامی فصول ساعت 5و 20 دقیقه بامداد است و حسی گنگ مرا از خواب پرانده تا از روزنامه نگار ، انسانی شریف ، مردی لایق و شرافتمند و صاحب روحی بزرگ و...همچون فریدون صدیقی بنویسم . این حرفها درمورد او اغراق نیست زیرا سالهای طولانی با او همکار بوده ام واز نزدیک دقایق روح او را لمس کرده ام . من حتی گاهی به این انسان (...)
  • هک شدن رمز آیفون در کمتر از ۱۷ ساعت

    9 دی 1394
    وب سایت الف :شرکت اپل همواره ادعا کرده است که آیفون یکی از قوی‌ترین و بهترین سیستم‌های ایمنی در جهان را دارد. ولی گزارش‌های جدی نشان می‌دهد که سیستم امنیتی این گوشی هوشمند هم به راحتی هک می‌شود. یک شهروند آمریکایی این هفته به دادگاه نیویورک شکایت کرد و در پرونده قضایی خود توضیح داد گوشی هوشمند‌ آیفون به راحتی هک می‌شود و اطلاعات او را به خطر می‌اندازد. او درخواست کرد که اپل می‌بایست هرچه سریع‌تر اقداماتی را در این زمینه انجام دهد. «دیوید بایوئر» پس از طرح این پرونده قضایی روشی را برای هک کردن آیفون بیان کرد که تا قبل از آن هیچ کس مطلع نبود. او گفت دستگاهی (...)