25 تیر 1393

گفت و گو با یک روزنامه نگار در شیراز

در شیراز، تیتر یک را هم می فروشند

25 تیر 1393

خبرنگاران ایران-صبا اعتماد: زمانی گفته می شد شیراز حرف اول مطبوعات ایران را می زند ؛ این موضوع اکنون چقدر واقعیت دارد؟ روزنامه نگارانی که برای مطبوعات این شهر می نویسند چقدر توانسته اند مخاطبانشان را حفظ کنند؟ چقدر بر اساس معیار های حرفه ای روزنامه نگاری عمل می کنند؟ مسائلی که مطبوعاتی های شیراز با آن مواجه اند؛کدام است؟ این سوال ها را محمدرضا عبداللهی نسب،روزنامه نگار فعال در مطبوعات شیراز پاسخ می گوید و از دل حرفهایش به این می رسد که این روزها حال و هوای روزنامه نگاری در شیراز سرد است: «روزنامه و روزنامه‌نگاری در شیراز یعنی اینکه تا می‌توانی خبرنگار را به منبع جذب آگهی و درآمد تبدیل کن و اگر هم فرصتی پیش آمد تیتر یک را هم بفروش.»

این روزنامه نگار به مشکلات مطبوعات شیراز اشاره می کند:حقوق و دستمزدهای پایین روزنامه نگاران، افزایش تمایل روزنامه نگاران برای گرفتن آگهی های تبلیغاتی به جای نوشتن حقیقت، از بین رفتن مرز میان تحریریه و کادر اداری و کمرنگ شدن نقش سردبیران روزنامه های این شهر و در نهایت اینکه مدیران رسانه های این شهر شناختی از مخاطبان و خواسته های آنها ندارند.

در شیراز پنج روزنامه به نام‌های خبر جنوب، نیم نگاه، عصر مردم، افسانه و سبحان منتشر می‌شود. در کنار این روزنامه‌ها، تعدادی ماهنامه و هفته‌نامه نیز فعالیت می‌کنند. محمدرضا نسب عبداللهی در این گفتگوی کوتاه بخشی از چهره ی مطبوعاتی شهرش را توصیف می کند:

حال و هوای روزنامه و روزنامه نگاری در شیراز چگونه است؟

اینجا هوای روزنامه‌نگاری سرد است. روزنامه‌نگاری در شیراز شبیه حرکت‌های سینوسی است که گاهی و فقط گاهی، کارهای شگرف و خوبی در آن دیده می‌شود و دوباره به حال نزار خود بر می‌گردد.

خیلی جمع و جور اگر بخواهم بگویم، روزنامه و روزنامه‌نگاری در شیراز یعنی اینکه تا می‌توانی خبرنگار را به منبع جذب آگهی و درآمد تبدیل کن و اگر هم فرصتی پیش آمد تیتر یک را هم بفروش. این که دیگر نامش روزنامه‌نگاری نیست، بولتن‌نامه است. روزنامه تحلیل روز هم چند سال پیش در شیراز منتشر می‌شد که این‌گونه نبود و خیلی سریع به روزنامه دوم مخاطبان پس از خبر جنوب تبدیل شد اما نتوانستند تحملش کنند و توقیف شد.

همین وضعیت نامناسب در روزنامه‌های شیراز باعث شد که استان فارس با اینکه بعد از تهران بیشترین تعداد نشریه را دارد و در بیستمین جشنواره مطبوعات با ۵۶۱ اثر (۲۳۲ روزنامه‌نگار و خبرنگار) شرکت کرده بود، هیچ مقامی به دست نیاورد.

شنیده ام که بیشترین حوزه ای که روزنامه نگاران شیراز برای کار در آن علاقه نشان می دهند ؛ حوزه ی شهری است. چه دلیلی پشت این تمایل وجود دارد؟

بله چون با میزان درآمد و جذب آگهی‌شان ارتباط نزدیکی دارد و همانطور که گفتم روزنامه نگاری در اینجا یعنی منبعی برای جذب آگهی و درآمد و نه چیز دیگر. البته استثنائاتی هم وجود دارد اما فقط استثنائاتی.

می خواهم بدانم چقدر روزنامه نگارانی که برای مطبوعات محلی شیراز می نویسند؛بر اساس معیارهای حرفه ای روزنامه نگاری عمل می کنند؟

با کمال تاسف باید بگویم خبرنگاران زیادی در روزنامه‌های شیراز دیده می‌شوند که برای گرفتن هدیه از نهادها و سازمان‌ها حاضرند تن به هر خفتی بدهند و گاه یکدیگر را هم دور می‌زنند. البته روزنامه‌نگارانی هم وجود دارند که اینگونه نیستند اما شمارشان خیلی کم است. خبرنگاران در چنین فضایی مشکلات خود را با زیرپاگذاشتن اصول روزنامه‌نگاری و دوستی مفرط با منابع خبری و گرفتن هدایا و آگهی سعی می‌کنند حل کنند که هیچگاه هم حل نمی‌شود.

به نظر شما دوستی روزنامه نگار با منبع خبری اش به قصد گرفتن امتیاز اقتصادی ناشی از چیست؟

دستمزدهای پایین و نیز پرداخت دیرهنگام و هر از گاهی است. این سیستم معیوب، خبرنگاران را به آگهی‌گیرنده تبدیل کرده تا بتوانند هزینه‌های زندگی‌شان را تامین کنند. مثلا در روزنامه خبر که پرتیراژترین روزنامه فارس و یکی از روزنامه‌های پرمخاطب است، خبرنگاران باید از ساعت هشت، نه صبح تا عصر در روزنامه باشند یا به نشست‌های خبری بروند اما حقوقی که به آن‌ها تعلق می‌گیرد بر اساس حداقل‌ حقوق تعیین‌شده کارگری است. در سایر روزنامه‌ها که همین حقوق حداقلی هم پرداخت نمی‌شود.

یک مساله نگران‌کننده دیگر در مطبوعات شیراز این است که مرز بین تحریریه، کادر اداری و صفحه‌بندی کمرنگ شده است. مثلا یک صفحه‌بند خبرنگار می‌شود، یک ویراستار صفحه‌بند می‌شود یا یک مسئول توزیع روزنامه تعیین می‌کند که فلان خبر در مورد فلان اداره چگونه کار شود یا نشود.

آیا برای حل شدن این مشکلات صنفی تا کنون اقدامی شده یا نه؟

چون این مشکل در همه این روزنامه‌ها به طور کم و زیاد وجود دارد، خبرنگاران ترجیح داده‌اند که چشم ببندند و بگذرند وبه جای پیگیری این معضلات، برای حل مشکلات مالی شان ، سراغ جذب آگهی و رپرتاژ بروند.

در شیراز پنج روزنامه منتشر می شود. می خواهم بدانم این روزنامه های محلی هر کدام،چه شیوه ای برای جذب مخاطب دارند؟

خبر جنوب، نیم نگاه، عصر مردم، افسانه و سبحان روزنامه هایی هشتند که در شیراز منتشر می‌شوند. در کنار این روزنامه‌ها، تعدادی ماهنامه و هفته‌نامه نیز فعالیت می‌کنند. خبرجنوب سال‌هاست که انتخاب اول مخاطبان است و به سادگی‌ هم نمی‌شود این جایگاه را از این روزنامه گرفت. چون خبر جنوب در نزدیک به ۴۰ صفحه منتشر می‌شود و همه چیز در آن یافت می‌شود. از انواع خبرها گرفته تا انواع آگهی‌ها. مدیرمسئول خبرجنوب به خبرنگارانش یاد داده که در روزنامه‌های دیگر فارس نباید خبری چاپ شود که در روزنامه او وجود نداشته باشد. تا چند سال قبل، مردم برای خرید خبر جنوب صف می‌کشیدند و ساعات اولیه صبح این روزنامه تمام می‌شد. اغلب هم برای صفحه نیازمندی‌ها و فرصت‌های شغلی این روزنامه را می‌خریدند. البته یکی دو سال است که دیگر نه تنها از آن‌ صف‌ها برای خرید جنوب خبری نیست، بلکه روزنامه‌ای که چند سال قبل خیلی سریع اوایل صبح تمام می‌شد، اکنون عصرها هم می‌شود آن را روی دکه‌ها دید.

بقیه روزنامه ها به فاصله زیادی از خبر جنوب قرار دارند که تلاش کرده‌اند روش خبرجنوب را تکرار کنند اما هیچ یک موفق نبودند. روزنامه نیم‌نگاه از جمله روزنامه‌هایی است که در سال‌های گذشته، یک روز اصلاح‌طلب بوده و یک روز اصولگرا. یعنی روزنامه‌ ای است که تحت تاثیر فضای سیاسی کشور، رنگ و بوی جدیدی می‌گیرد.

روزنامه عصر مردم هم سعی می‌کند مخاطب خود را بین اهل فرهنگ و هنر پیدا کند، روزنامه سبحان نیز تنها روزنامه‌ای است که با تابلوی اصولگرایی در شیراز منتشر می‌شود. در این میان روزنامه افسانه هم از نظر شکلی و هم از نظر محتوایی تلاش کرده که حرفه‌‌ای عمل کند اما به دلیل ضعف بنیه مالی نتوانسته نیروهای خوب خود را حفظ کند و به همین دلیل هنوز بعد از گذشت حدود ۱۰ سال از زمان انتشارش، روزنامه کمترشناخته‌شده‌ای در شیراز است.

به این نکته اشاره کردید که برخی از روزنامه نگاران این شهر معیارهای حرفه ای روزنامه نگاری را رعایت نمی کنند. آیا این دسته از روزنامه نگاران آموزش روزنامه نگاری دیده اند؟ وضعیت آموزش روزنامه نگاری در شیراز چگونه است؟

تا چند سال قبل که به ندرت کارگاه‌های آموزشی روزنامه‌نگاری در شیراز برگزار می‌شد اما بعد از راه‌اندازی شعبه‌ای از دانشکده خبر در شیراز، بسیاری از خبرنگاران در دوره‌های آموزشی این دانشکده ثبت‌نام کرده و آموزش دیده‌اند.

سردبیران چطور؟ چقدر سردبیران حرفه ای عمل می کنند؟

سردبیری به آن معنا که می شناسیم در شیراز وجود ندارد. سردبیری در برخی روزنامه‌های شیراز صرفا در اختیار مدیران روزنامه‌هاست و در برخی دیگر هم سردبیرانی اگر وجود دارند، حرفه‌ای عمل نمی‌کنند.

مثلا روزنامه‌ای در شیراز وجود دارد که دارای شورای سردبیری است اما این شورا صرفا به صورت اسمی وجود دارد و رسما مدیر مسئول تعیین‌کننده است و عملا شورای سردبیری اختیاری ندارد. یا سردبیری در روزنامه دیگر حاضر می‌شود مبلغی را از شخص یا ارگان خاصی دریافت کند و خبر خاصی را تیتر یک کند. با این اوضاع نمی‌توان درباره حرفه‌ای بودن سخنی گفت.

رابطه روزنامه نگاران آنجا با قدرت چگونه است؟ منظور قدرت سیاسی و حزبی و اقتصادی است که قبلا شما فقط به بخش قدرت اقتصادی یا آگهی اش پرداخته اید.

رابطه تنگاتنگ و نزدیکی بین روزنامه‌نگاران در شیراز و قدرت سیاسی و اقتصادی وجود دارد. اکثر خبرنگاران در شیراز به این نکته توجه ندارند که باید فاصله خود را با قدرت سیاسی حفظ کنند. این دوستی‌ها و ارتباط‌های تنگاتنگ باعث شده که بسیاری از خبرنگاران در شیراز در برابر قدرت سیاسی به جای اینکه واقعا خبرنگار و پرسشگر باشند، صرفا نقش یک ضبط صوت را ایفا کنند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.