18 خرداد 1393

تهدید توقیف برای مجلات و نشریات نوپا

هیاهوی رسانه ای علیه مجله های تازه

18 خرداد 1393

خبرنگاران ایران- صبا اعتماد: خرداد ماه امسال دو مجله "زنان امروز" و "ایران فردا" فعالیت رسانه ای خود را شروع کردند. در مدت کمتر از یک ماه فعالیت علنی و رسمی این مجلات نوپا، رسانه های اصولگرایان تندرو و نیز صدا و سیما تهدید ها و هیاهوهای رسانه ای شان را علیه آنها آغاز کردند. هیاهوهایی که به نظر می رسد مقدمه ای برای توقیف این نشریات تازه باشد و به قول علی اصغر رمضانپور،روزنامه نگار، نشریات را سر زا می بندند تا مجبور نباشند آنها را به صورت فله ای توقیف کنند.

ایران فردا، زنان امروز و تهدیدهای رسانه ای

مجله ایران فردا، ۱۴ سال پیش در جریان توقیف گسترده مطبوعات ایران، توقیف شده بود. این مجله به مدیریت عزت الله سحابی از مهمترین نشریات روشنفکری دهه ۱۳۷۰ بود که با گرایش ملی مذهبی و مشی انتقادی نسبت به دولت، منتشر می شد. اینک این مجله پس از ۱۴ سال و پایان یافتن دوره محکومیت، در سالگرد درگذشت مدیرش، انتشار خود را در حالی از سرگرفته که با تهدیدهای رسانه ای مواجه است.

بعد از انتشار مجله ایران فردا برنامه بیست و سی صدا و سیما که برنامه ای منتسب به جریان های امنیتی در ایران است، در گزارشی از معاون وزیر ارشاد پرسید که چرا مجله ای که ۱۴ سال از توقیف آن می گذرد دوباره منتشر می شود آن هم در سالی که باید بیشتر به فرهنگ توجه شود در همین گزارش خبرنگار صدا و سیما از مسوولان پرسید آیا دادن مجوز به نشریه ای که تحرکات ساختار شکنانه داشته در جهت ترویج فرهنگ اسلامی و ملی است ؟

همچنین یک شماره از انتشار ماهنامه "زنان امروز" می گذرد. در اوایل یکی از روزهای خرداد، "زنان امروز" به دکه های روزنامه فروشی راه یافت. از همان زمان، مطالبی علیه این نشریه در صدا و سیما،روزنامه کیهان و سایت های اصولگرایان تندرو منتشر شد. لقب هایی نظیر :"تازه وارد بد سابقه"،"ماهنامه غرب گرا و فمنیستی" ، "نشریه ای با اسم تازه اما با رسمی قدیمی" به این ماهنامه داده شد. بسیج خواهران نیز خواستار لغو مجوز این نشریه شد. در تهدیدهایی که تا کنون علیه مجله "زنان امروز" منتشر شده است؛ به غیر از مجله و موضوع زنان، مدیر مسئول آن شهلا شرکت نیز مورد حمله رسانه ای قرار گرفته است.

مجوز انتشار “زنان امروز”، نزدیک به شش سال پس از درخواست مدیرمسوول آن،شهلا شرکت در آذرماه سال گذشته صادر شد و نخستین شماره‌ی این نشریه، روز چهارشنبه (۷ خرداد-۲۸ می) روی دکه‌ ی روزنامه‌ فروشی‌ها قرار گرفت. شهلا شرکت مجوز این نشریه را از دولت یازدهم گرفته است. او بعد از گرفتن مجوز در مصاحبه ای اعلام کرد که "دولت جدید بعد از سال‌ها بارقه‌های امیدی را در دل مردم روشن‌ کرده. در همین مدت کوتاه هم آثار روی کار آمدن این دولت دیده می‌شود. طبیعتاً ما هم به دوباره فعال شدن جنبش زنان امیدواریم." همین یک جمله کافی بود که شهلا شرکت مورد حمله رسانه های تندرو از جمله فرهنگ نیوز قرار بگیرد و این اقدام وزارت ارشاد دولت روحانی را به پوست اندازی دوباره فمینیست ها تعبیر کند.

تا پیش از این شهلا شرکت مسئولیت ماهنامه زنان را بر عهده داشت. مجله ای که هفت سال پیش توقیف شد و حالا برخی آغاز به کار این مجله را مساوی با بازگشت ماهنامه قبلی او می دانند.

نشریاتی که نیامده حذف می شوند

علی اصغر رمضانپور، روزنامه نگار درباره اینگونه تهاجم های رسانه ای علیه یک نشریه نوپا می گوید:" در ماه های گذشته سیاست قوه قضاییه این بوده است که به جای دادن اجازه انتشار و پا گیری رسانه های مستقل در همان ابتدا یعنی پیش از انتشار یا در نخستین شماره ها با آن برخورد کنند تا پیش از این که این نشریات مخاطبان خود را پیدا کنند؛ آن ها را از صحنه حذف کنند."

به گفته او این تهاجم های رسانه ای مقدمه و نشانه ای از توقیف است.سال گذشته هم برای انتشار دوباره روزنامه های هم میهن و نشاط سر و صداهایی برپا شد. البته بیشتر سروصداها از سوی سخنگوی قویه قضاییه و مسئولان این نهاد شنیده می شد. تهدیدها به رسانه ها هم کشیده شد و آنها مطرح می کردند که این دو روزنامه مشکل حقوقی دارند. در نهایت هم مسئولان این دو روزنامه ترجیح دادند تا خود تحریریه را تعطیل کنند. اما ماجرای این دو روزنامه با مجله زنان امروز متفاوت است. چون آن دو نشریه قبلا زیر تیغ توقیف بودند و مسائل حقوقی درباره این موضوع مطرح بود که آیا رفع توقیف صورت گرفته است یا نه و البته استدلال های دو گروه باهم تفاوت داشت. اما مجله زنان امروز یک مجوز مستقل از مجله توقیف شده زنان دارد.

یکی از روزنامه نگارانی که نمی خواهد نامی از او در این گزارش ذکر شود در این باره که آیا هیاهوهای رسانه ای می تواند مقدمه ای برای توقیف باشد؛ می گوید: "هم می تواند مقدمه توقیف باشد و هم نمی تواند. از نظر قانونی نمی تواند مقدمه توقیف باشد چون این مجلات نوپا تمام مراحل قانونی گرفتن مجوز را طی کرده اند. زنان امروز مجوزش را در جلسه هیات نظارت بر مطبوعات گرفته است. این هیات هفت عضو دارد. حتی یکی از نمایندگان شورای عالی حوزه علمیه قم و یا شورایعالی انقلاب فرهنگی در هیات نظارت بر مطبوعات حضور دارند. دو نماینده از دو وزارتخانه دولت، یک نماینده از مجلس، یک نماینده از قویه قضاییه و یک نماینده از مدیران مسئول مطبوعات از دیگر اعضای این هیات هستند. بنابراین رای اکثریت مجوز انتشار به این مجله داده است نه اینکه عنوان شود وزارت ارشاد به تنهایی به آن ها مجوز داده باشد."

او در ادامه می افزاید: "شخص خانم شهلا شرکت هم سالیان سال در رسانه های کشور در حوزه زنان فعالیت کرده است. سابقه فعالیت ایشان هم روشن است. تا کنون هم هیچ محکومیت قضایی نداشته است. بنابراین از نظر قانونی هیچ مشکلی برای انتشار مجله ندارد اما چطور می تواند مقدمه توقیف شود؟ شاید مجله به طور بسیار دقیق زیر ذره بین گروه هیاهو گر قرار گیرد و هر آنچه که خوشایند این گروه نباشد بهانه ای برای توقیف شود. "

به گفته این روزنامه نگار بنابراین اگر واقع بینانه بخواهیم ماجرا را ببینم حتما چماق توقیف بالای سر این مجلات قرار می گیرد که این موضوع می تواند روی فعالیت تحریریه تاثیر بگذارد. گرچه روزنامه نگاری در ایران در برخی رسانه ها همیشه همین حکایت را داشته اند. اما این را می دانم که گردانندگان این مجلات این هیاهو ها را پیش بینی می کردند و با وجود دانستن این حاشیه ها خواستند این نشریات را دوباره منتشر کنند."

جناح های تندرو تمایلی به حضور زنان در صحنه های اجتماعی و رسانه ای ندارند

علی اصغر رمضانپور، حمله روزهای اخیر رسانه های وابسته به سپاه پاسداران و دستگاه های امنیتی را نشانی از حساسیت ویژه جناح های تندرو به انتشار نشریه زنان می داند و واکنش ها را از سه جهت گیری متفاوت، اما مکمل بررسی می کند: "نخستین جهت گیری حمله به شخص خانم شهلا شرکت و در درجه بعد به نویسندگان و روزنامه نگاران همکار اوست که از فعالان حقوق زنان در ایران بوده اند و هستند. جناح های تندرو تمایلی به حضور دیگر این چهره ها در صحنه های اجتماعی و رسانه ای ندارند. چهره هایی که از پیوند سیاسی با نیروهای اصلاح طلب و میانه رو برخوردار هستند و هم در سال های پس از انقلاب چهره های شناخته شده ای به حساب می آیند و دارای پایگاه اجتماعی قابل توجهی هستند."

فرهنگ نیوز، پایگاه خبری فرهنگ انقلاب اسلامی از جمله سایت هایی است که علیه زنان امروز و مدیر مسئولش مطالبی را منتشر کرده است. این سایت در مطلبی با این عنوان که" فمنیست ها پوست می اندازند" از وزارت ارشاد دولت روحانی انتقاد می کند و پرونده شهلا شرکت را از دیدگاه خود اینگونه برررسی می کند:" شهلا شرکت، کار خبرنگاری خود را با زهرا رهنورد آغاز کرد و پس از آن در سال ۱۳۶۰ و با حضور سید محمد خاتمی در روزنامه کیهان به این روزنامه رفت. شرکت که سال ها پیش مجله «زنان» را منتشر می کرد، در سال 1388 این مجله پس از 16 سال انتشار توقیف شد. این ماهنامه از جمله معروف ترین مجلات اختصاصی و روشنفکری زنان در ایران بود و مدت ۱۶ سال از بهمن ۱۳۷۰ تا دی ماه ۱۳۸۶ با ۱۵۲ شماره در ایران منتشر شد. شهلا شرکت علی رغم سکولار بودن در تمام این سال ها سعی کرد در ماهنامه زنان، به ترویج روایت دینی مطلوب خودش از فمینیسم بپردازد و در چارچوب آنچه فقه پویا ـ که تحصیلاتی هم در این زمینه ندارد ـ می خواند، با نزدیکی به تفکر غرب به دفاع از حقوق زنان بپردازد."

این سایت در ادامه می افزاید:"متاسفانه مجوز این حرکت خزنده در پوشش انتشار "ماهنامه زنان امروز" چندی قبل از سوی وزارت ارشاد دولت تدبیر و امید به "شهلا شرکت" چهره شناخته شده در عرصه تبلیغ و ترویج افکار منسوخ فمینیستی داده شد. این جنبش مقلد غرب در آرزوی آن است تا از طریق "ماهنامه زنان امروز" به تدریج جامعه زنان را به شکلی هدفمند هدایت نموده تا بتواند قوانین کشور را به قوانین غربی و شکست خورده فمینیسم تغییر دهد."

این سایت سوالی را نیز از وزارت ارشاد دولت روحانی پرسیده است:"اما برداشت انحرافی برخی از دولتمردان درباره آزادی مطبوعات و یا آزادی عقاید تا جایی پیش رفته است که با باز کردن و آماده کردن فضای انتشار انواع افکار ضد دینی و منحرف سعی در اثبات روشنفکری خود دارند. اما این سوال باقی است که پس وظیفه نظارت بر این مطبوعات با چه کسی است و مگر غیر از این است که دیدگاه های فمینیستی در مخالفت صریح با قرآن کریم است؟"

همچنین رمضانپور باور دارد که تهاجم های علیه زنان امروز، نگرانی از شکل گیری یک نهاد رسانه ای به عنوان یک نهاد هسته یک حرکت مدنی در باره امور زنان است:" در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد یکی از سیاست هایی که به طور مشترک توسط دولت و نیروهای امنیتی و قوه قضاییه دنبال شد این بود که از فعالیت همه نهاد های مدنی و رسانه ای که مسایل مربوط به زنان را دنبال می کنند جلوگیری شود که تا حدود زیادی هم با موفقیت همراه بود. در این دوره شمار زیادی از فعالان حقوق زنان ناگزیر به ترک کشور شدند."

جهت گیری بعدی از دیدگاه این روزنامه نگار،نگرانی از انتشار مطالبی است که بیانگر دیدگاه های حامیان حقوق زنان است. همچنین نگرانی از نقد سیاست های اجتماعی که در سال های اخیر علیه منافع و خواست زنان دنبال شده است. این سیاست های اجتماعی بر برکنار کردن زنان از صحنه های مهم کسب و کار، بازگرداندن آنان به خانه و محدود کردن امکان ادامه تحصیلات عالی و تکمیلی متمرکز بوده است. برخی جداسازی های فضای زنان از مردان که عمدتا به دلیل محدودیت منابع به ضرر زنان تمام شده است. یکی از اهداف این برنامه های اجتماعی محدود کردن بخشی از خدمات بهداشت خانواده برای زنان است که به آنان امکان فاصله گذاری در بارداری می دهد. امری که از نظر تندرو ها در مخالفت با سیاست افزایش جمعیت کشور به نظر می رسد.

حملات اخیر نشانه ای از نگرانی اخبار و گزارش هایی است که نقد این برنامه های فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی را به همراه داشته باشد.

مسائل زنان خط قرمز حکومت

روزنامه نگاری که نامش در این گزارش ذکر نشده؛ هم در همین باره می گوید:"البته همیشه مسائل زنان خط قرمز بوده است. شاید گروه هیاهوگر می ترسد که این موضوع مقدمه ای برای مطالبات بیشتر زنان باشد. چون آنها زنان را در نقش های دیگری ترجیح می دهد ببیند و خوشایند آنها نیست که زنان نشریه ای با تفکری مترقی داشته باشند. با تفکری متفاوت از آنها داشته باشند. حتی بسیجیان زن وقتی به این موضوع اعتراض می کنند یعنی نمی خواهند صدای دیگری از جامعه زنان ایران بشنود. "

به گفته او دلیل همه ی هیاهوهای رسانه ای علیه مجله زنان امروز مشخص است:" گروهی که هیاهو می کند، عقیده دارد اگر چیزی از خودشان نباشد پس کلا نباید باشد. چون همین گروه معتقد است اگر روزنامه نگاری همراه با آنها نباشد پس حقش بازداشت است. آنها هیچ گاه به این موضوع حتی مراجعه نمی کند که واقعا قانون چه می گوید؟ هیاهو می کند تا صداهای دیگر خفه شوند. تا تک صدایی حاکم باشد و آن صدا ، صدای آنها باشد."

یک شماره از انتشار ماهنامه زنان امروز و نشریه ایران فردا می گذرد و اعضای تحریریه این ماهنامه ها برای انتشار شماره های بعدی آن تلاش می کنند هر چند چماق توقیف را هر لحظه بالای سر خود را حس کنند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • آفتهای روزنامه نگاری محلی و زن بودن

    5 آبان 1394

    خبرنگاران ایران -دلم می‌خواست بگویم باید از زن یا مرد بودن عبور کرد، ولی واقعیت جامعه ما چیز دیگری است و هنوز زن یا مرد بودن مهم است. گاهی فقط به خاطر زن بودن نادیده گرفته می‌شوی. در عرصه خبری هم همین‌گونه است گاهی به خاطر پوشش که مسئله‌ای کاملاً شخصی و خصوصی است، بین خبرنگاران تبعیض قائل می‌شوند؛ اما خب در عرصه رسانه همه مشکل‌دارند و نمی‌توان این نکته را هم نادیده گرفت. مشکلات اصلی برای همه یکسان است، نبود تشکیلات قوی صنفی برای مواقعی که با مشکل مواجه می‌شویم، معضل همیشگی نبود بیمه. اغلب صاحبان رسانه‌ها میل زیادی به بیمه کردن خبرنگارانشان ندارند، دستمزدهای کم در مقابل کار سخت خبر... ازجمله مشکلاتی است که همه ما با آن مواجه هستیم و زن و مرد هم نمی‌شناسد. گاهی بخاطر نوع پوشش و نداشتن چادر که موضوعی کاملا شخصی است. نسبت به من تبعیض قائل شده اند.مثلا در نشست خبری رییس جمهور که در دی ماه 93 به بوشهر آمده بودند، جای مرا با خانمی که چادر پوشیده بود عوض کردند . هرچند تیم حفاظت از من عذر خواهی کردند اما این نوع رفتار ها دردی عمیق به جای می گذارد.

  • ما می‌گفتیم «بزرگ دبیر»شما می‌گویید؛ «سردبیر»

    21 مهر 1394

    خبرنگاران ایران -نکته جالبی که در این کتاب دیدم واژه "بزرگ دبیر "بود. آیا می‌دانید این اصطلاح قدیم ندیم‌ها در برخی نشریات به‌جای عنوان سردبیر به‌کاربرده می‌شد.برگشتی‌ها هم هست، همان نشریاتی که به فروش نرسیده و بازگشت داده‌شده‌اند. صفحه بستن هم که کلی در روزنامه‌ها واژه متداولی هست در این لغت‌نامه دیده می‌شود: «آماده‌سازی صفحه به لحاظ فنی.»

    چه تصوری از وا‍ژه پاچلاقی دارید؟ اگر روزنامه‌نگارید فکر نمی‌کنم تصویرتان از این لغت چندان درست باشد اما اگر صفحه آرائید بیشتر به این لغت آشنایی دارید: «نامتقارن شدن یک ستون در صفحه یا خارج شدن فرم صفحه به دلیل وجود عکس و آگهی پاچلاقی نامیده می‌شود.» پوشش خبری که حسابی معروف است و برای اعزام یک خبرنگار برای منتشر کردن محتوای یک رویداد به کار می‌رود. پیش خبر و پی گیری خبر هم که خیلی معنایش معلوم است در این کتاب ذکرشده است.اگر واژه" تومنی نگار" را نشنیده‌اید هم بدانید که این لغت هم درگذشته‌ها در روزنامه‌نگاری رایج بوده و معنایش این بوده که خبرنگاری که فقط در ازای دریافت پول کار می‌کند. خبرنگاری که بر اساس تأمین منافع مالی خود و یا دریافت هدیه، حجم خبر را کم‌وزیاد می‌کند. همان‌ها که این روزها به رپرتا‍ژ-آگهی بگیر معروف‌اند. حاشیه و حاشیه‌نویسی هم حسابی در روزنامه‌ها کلمه معروفی است یعنی اتفاقات جالب یک خبر و مصاحبه. معمولاً خبرنگارانی که حاشیه را می‌بینند خبرنگاران بهتری در روزنامه‌ها هستند.

  • اجرای خودکار ویدئوها در فیس‌بوک؛ آیا اخلاق رسانه‌ای رعایت می شود

    24 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-به‌رغم منتقدانش اجرای خودکار ویدیو (اوتوپلَی) در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت فراگیر شده است. توئیتر اخیراً اعلام کرده است که تمام ویدیوهایی که بر این شبکه اجتماعی بارگذاری می‌شوند، به زودی به صورت خودکار اجرا خواهند شد. این کار درپی اقدام فیس‌بوک صورت می‌گیرد که از دسامبر ۲۰۱۳ اوتوپلی را روی دسک‌تاپ و موبایل اعمال کرده است.اما درحالی‌که اوتوپلی ممکن است برای جلب نظر مخاطب و دیده‌شدن ویدیوها مناسب باشد، مسائلی را هم برای رسانه‌های خبری که گزارش‌های دارای محتوای تصویری ناراحت کننده منتشر می‌کنند، پیش آورده است. کالینز می گوید: «ما بازخورد فوری از کاربران دریافت کردیم. یکی از آنان می گفت چطور می توانم اوتوپلَی را غیرفعال کنم. من دیگر نمی خواهم این صحنه‌ها را ببینم. افراد دیگری ما را به دلیل نمایش این ویدیو به صورت اوتوپلی مورد انتقاد قرار دادند.» هرجا کاربران فیسبوک به یک خط وای فای وصل شوند ویدیوها خودبه خود اجرا می شوند، اگرچه آنان می توانند گزینه‌ی اوتوپلی را در تنظیمات اکانت خود غیرفعال کنند.

    کالینز اشاره کرد که «در طول یک یا دو ساعت بعد از قرار گرفتن این ویدیو در صفحه ی فیسبوک «ده‌ها» کامنت دریافت کردیم. همه ی این کامنت ها درباره‌ی اجرای خودکار این ویدیو نبودند.