15 شهریور 1390

مروري بر قانون مطبوعات

«روزگار» و «شهروند امروز» چرا توقیف شدند؟

15 شهریور 1390

خبرنگاران ايران -سارا محسنی: روز گذشته بعد از جلسه هفتگی هیات نظارت بر مطبوعات «خبر» پیچید که هفته نامه «شهروند امروز» توقیف موقت شد. واژه آشنایی که بیش از یک دهه اهالی رسانه مرتب آن را می شنوند.

چند ساعتی از خبر نخستین توقیف نگذشته بود که اعلام شد روزنامه «روزگار» این بار نه توسط هیات نظارت بر مطبوعات که توسط دادستانی به مدت دو ماه تا برگزاری دادگاه توقیف شد.

اما سوالی که در تحریریه این دو نشریه بلافاصله بعد از اعلام خبر توقیف پرسیده شد دلیل این حرکت بود. خبرنگاران و کارکنان این نشریه از سردبیران و مسئولان نشریه خود می پرسیدند: چرا؟ اما جواب ها بسیار متفاوت و مبهم بود و هنوز دلیل اصلی توقیف این دو نشریه مشخص نشده است.

«شهروند امروز»؛ عکس روی جلد یا یک گفت و گو ؟

هفته نامه «شهروند امروز» در اسفند ۱۳۸۵ تا آبان ۱۳۸۷ منتشر می شد. اما هیأت نظارت بر مطبوعات در ۱۵ آبان سال ۱۳۸۷ این هفته‌نامه را به دلیل غیر واقعی جلوه دادن برخی اقدامات دولت محمود احمدی نژاد توقیف کرد.

این هفته نامه از تاریخ ۱۱ تیرماه سال جاری بار دیگر فعالیت خود را ازسر گرفت و اکنون در کمتر از سه ماه از آغاز انتشار مجدد، بار دیگر توقیف شده است. تنها 10 شماره از این نشریه بر روی پیشخوان مطبوعات کشور در دوره جدید انتشار قرار گرفت.

«شهروند امروز» با تصمیم هیات نظارت بر مطبوعات که هر دوشنبه جلسه دارد با استناد به ماده 6 قانون مطبوعات توقیف شد.

ماده 6 قانون مطبوعات بخش های زیادی را شامل می شود و در واقع مصادیق آنچه را که نباید نشریه ها انتشار دهند را مشخص می کند. این قانون می گوید: «نشريات جز درمورد اخلال به مباني و احكام اسلام و حقوق عمومي و خصوصي كه دراين فصل مشخص مي شوند آزادند.»

سپس موارد اخلال به مبانی و احکام اسلام و حقوق عمومی و خصوصی را بر می شمرد که شامل نشر مطالب الحادي و مخالف موازين اسلامي و ترويج مطالبي كه به اساس جمهوري اسلامي لطمه وارد كند، اشاعه فحشا ومنكرات و انتشار عكس ها و تصاوير و مطالب خلاف عفت عمومي، تبليغ و ترويج اسراف و تبذير، ايجاد اختلاف مابين اقشار جامعه، به ويژه ازطريق طرح مسائل نژادي و قومي، تحريص و تشويق افراد و گروهها به ارتكاب اعمالي عليه امنيت، حيثيت و منافع جمهوري اسلامي ايران در داخل يا خارج، فاش نمودن وانتشار اسناد و دستورها و مسايل محرمانه، اسرار نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي، نقشه و استحكامات نظامي، انتشار مذاكرات غيرعلني مجلس شوراي اسلامي ومحاكم غيرعلني دادگستري و تحقيقات مراجع قضايي بدون مجوز قانوني، اهانت به دين مبين اسلام و مقدسات آن و همچنين اهانت به مقام معظم رهبري و مراجع مسلم تقليد، افترابه مقامات، نهادها، ارگانها و هريك از افراد كشور و توهين به اشخاص حقيقي و حقوقي كه حرمت شرعي دارند، اگر چه از طريق انتشار عكس يا كاريكاتور باشد، سرقتهاي ادبي و همچنين نقل مطالب از مطبوعات و احزاب و گروههاي منحرف و مخالف اسلام( داخلي و خارجي) بنحوي كه تبليغ از آنها باشد، استفاده ابزاري از افراد (اعم از زن و مرد) درتصاوير ومحتوا، تحقير و توهين به جنس زن، تبليغ تشريفات وتجملات نامشروع و غيرقانوني، طرح مطالب موجب تضاد ميان زن و مرد از طريق دفاع غير شرعي از حقوق آنان، پخش شايعات و مطالب خلاف واقع ويا تحريف مطالب ديگران و انتشار مطلب عليه اصول قانون اساسي می شود.

اما روز گذشته در تحریریه این نشریه این سوال مطرح شد که کدام بخش این ماده شامل حال توقیف «شهروند امروز» شده است.

هیئت نظارت بر مطبوعات جزئیات بیشتری درمورد علت توقیف این نشریه منتشر نکرد اما یکی از خبرنگاران این نشریه می گوید: « در بین بچه ها عنوان شده است که عکس شماره 81 هفته نامه شهروند برای این مجله دردسر ساز شده است.»

عکس شماره 81 این نشریه احمدی نژاد و یاران نزدیکش را نشان می دهد که در قالب یک مینیاتور که یادآور تابلوي نقاشي دوران صفويه بود منتشر شد. تیتر روی جلد این شماره «چگونه می توان مملکت را با خواب اداره کرد» بود.

پس از انتشار شماره 81 ، غلامحسين محسني‌اژه‌يي، سخنگوي قوه قضاييه اعلام كرده بود كه پرونده‌يي براي هفته‌نامه شهروند امروز به دليل انتشار تصوير روي جلد تشكيل شده است. اما شاید تصور نمی شد که به این زودی حکم بر توقف انتشار داده شود.

از سوی دیگر روز گذشته سایت آینده نیوز اعلام کرد: «گفته می شود علت توقیف این نشریه انتشار مصاحبه داماد امام موسی صدر مهندس فیروزان بوده است.»

در بخشی از قسمت های این مصاحبه آمده بود: «در دولت آقای هاشمی امیدواری مان را به دولت های ایران رها کردیم و تصمیم گرفتیم آن چه که از خودمان بر می آید پیگیری کنیم و آن هم راه حل حقوقی بود/آقای خاتمی هم کمیته ای تشکیل دادند. قرار بر این شد که مذاکرات سیاسی شروع شود، اما این مذاکرات در حالی شروع شد که برخی از تصمیم سازن کشور آن را به مصلحت کشود نمی دانستند./جلال الدین فارسی به شهادت کتابش «زوایای تاریک» از یاران قذافی است که از چگونگی ربودن امام صدر خبردار می شود و با افتخار از این که تنها ایرانی این قدر محرم به حاکمیت لیبی است، یاد می کند.»

ماجرای متفاوت «روزگار»

نشریه «شهروند امروز» توسط هیات نظارت بر مطبوعات توقیف و پرونده آن به دادگاه ارسال شد. طبق ماده 10 قانون مطبوعات اعضای هیئت نظارت بر مطبوعات را 7 نفر متشکل از وزیر ارشاد یا نماینده تام الاختیار وی، یکی از قضات دادگستری به پیشنهاد وزیر دادگستری، یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس، یکی از اساتید دانشگاهها به انتخاب وزیر علوم، یکی از اساتید حوزه علمیه، یکی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی و یکی از مدیران مسئول مطبوعات تشکیل می دهند که برای مدت 2 سال عضو این هیئت می شوند.

آخرین انتخاب ها و انتصاب های هیات نظارت بر مطبوعات آبان ماه سال گذشته برگزار شد که «حسین انتظامی» نماینده مدیران مسئول، «علی مطهری» به عنوان یکی از نمایندگان مجلس، «غلامرضا خواجه‌سروي» به عنوان نماینده وزیر علوم، «ناصر سراج» نماینده قویه قضاییه معرفی شدند. نام بقیه افراد تا کنون رسانه ای نشده است.

اما دیروز فقط از جلسه این هیات خبر توقیف «شهروند امروز» بیرون آمد و توقیف روزنامه «روزگار» توسط دادستانی تهران صورت گرفت.

پیش از این هیئت نظارت بر مطبوعات روزنامه روزگار را اول آبان ماه 1385 پس از سه شماره انتشار به دلیل شباهت با روزنامه توقیف شده «شرق» توقیف کرده بود و در فروردین سال ۸۷ از این روزنامه رفع توقیف شده بود.روزگار بار دیگر در زمان دولت محمود احمدی‌نژاد مدتی توقیف و بهمن سال ۸۹ بار دیگر منتشر شد.

اقدام نادر روز گذشته دادستانی در توقیف این روزنامه مشخص نیست بر اساس چه بند قانونی ای صورت می گیرد. پیش از این هم در حوادث بعد از انتخابات دادستانی در توقیف برخی از نشریات به مانند روزنامه «کلمه سبز» نقش اصلی را داشت اما در آخرین نمونه پیش از توقیف روزنامه «روزگار» این نهاد حکم توقیف مجله تندروی «همت» را نیز صادر کرده بود.

یک کارشناس حقوقی در این زمینه می گوید: « با این اقدام فلسفه وجودی هیأت نظارت بر مطبوعات زیر سوال می رود.»

وی ادامه می دهد:« اگر قرار باشد دادستانی این کار را بکند بنابراین نه ضرورتی به معاونت مطبوعاتی خواهد بود و نه هیات نظارت و خود دادستانی است که می تواند هم مجوز بدهد و یا اینکه لغو کند.»

دادستانی پیش از این در اطلاعیه هایی اعلام کرده بود سیاست دادستانی در قبال جرایم مطبوعاتی طبق مقررات آیین دادرسی كیفری و قانون مطبوعات است و دستگاه قضایی مخالفتی با انتقاد، روشنگری و تنویر افكار عمومی ندارد و این مهم بارها مورد تاكید مقامات قضایی هم قرار گرفته است؛ از همین رو مبارزه با جرایم مطبوعاتی از جمله وظایف دادسراست و اجرای قانون، دیكتاتوری تلقی نمی‌شود.

روز گذشته هم طبق نامه ای که به روزنامه «روزگار» ارسال شد، آمده بود که روزنامه «روزگار» از دوشنبه 14 شهریور به مدت دو ماه تا ارسال پرونده آن به دادگاه توقیف شد. دستور توقیف این روزنامه در شعبه نهم بازپرسی دادسری فرهنگ و رسانه صادر شده است. این حکم پس از اعلام جرم دادستان عمومی و انقلاب تهران به اتهام «تبليغ عليه نظام و انتشار مسايل محرمانه کشور» با استناد به تبصره ۲ ماده ۵ قانون مطبوعات توقيف شد. در تبصره ۲ ماده ۵ قانون مطبوعات آمده است: «مصوبات شورای عالی امنیت ملی برای مطبوعات لازم الاتباع است . درصورت تخلف، دادگاه می تواند نشریه متخلف را موقتا تا دوماه توقیف و پرونده را خارج از نوبت رسیدگی نماید.»

با مرور این بند قانونی بار دیگر اعضای تحریریه این روزنامه از خود و همکارانشان این سوال را مطرح کردند که کدام مطلب شامل حال این ماده قانونی شده است.

بار دیگر گمانه زنی ها در این زمینه شکل گرفته است. روزنامه روزگار در صفحه نخست شماره روز دوشنبه ۱۴ شهریور(آخرین شماره قبل از توقیف) با انتشار عکسی از اسفندیار رحیم مشایی، رئیس دفتر محمود احمدی‌نژاد، از «ناگفته‌های مشاور سابق احمدی‌نژاد درمورد نقش مشایی در دولت» نوشت.

این روزنامه در شماره روز یک‌شنبه ۱۳ اردیبهشت نیز در مصاحبه با یکی از مربیان فوتبال، به نقل از او از «آزارجنسی نوجوانان و خانواده‌ها در مدرسه‌های فوتبال کشور» نوشته بود. برخی این موضوع را علت توقیف می دانند.

یکی از خبرنگاران این روزنامه اما در نظر دیگری می گوید: « گویا پوشش سخنان سید محمد خاتمی رییس جمهور سابق کشور را مصداق بی‌توجهی به مصوبه‌ی شورای عالی امنیتی ملی می دانند.»

اما خبرنگار دیگر این روزنامه این فرضیه را رد می کند و می گوید: « چند ماه پیش سخنان خاتمی تیتر یک روزنامه شد بنابراین نمی توان گفت که اینقدر دیر به فکر توقیف روزنامه افتاده اند.»

از سوی دیگر گفته می شود یادداشت «سید علی میرفتاح» در شماره روز گذشته دلیل توقیف است. یادداشتی که بخش هایی از آن درباره «میر حسین موسوی» چهره در حصر این روزهای کشور است. سال گذشته اعلام شد شورای عالی امنیت ملی ایران به روزنامه‌ها و خبرگزاری‌های کشور دستور داده‌است اخبار میرحسین موسوی، مهدی کروبی و گزارش‌های مربوط به انتخابات ریاست جمهوری را منتشر نکنند.

در بخشی از یادداشت میرفتاح آمده بود: « داشتم با دوستي درباره دولت ميرحسين موسوي صحبت مي‌كردم. حين صحبت به اينجا رسيديم كه اين دولت هيچ وقت آنچنان كه سزاست زير تيغ نقد نرفته. اما حال كه هر كس هرچه دلش مي‌خواهد به او نسبت مي‌دهد و توي سايت‌ها و رسانه‌هاي رسمي، رسماً او را ماسوني و حقوق‌بگير سيا معرفي مي‌كنند و او هم اجازه دفاع از خودش را ندارد آيا منصفانه است كه روزگار صفحه نقد دولت زمان جنگ را منتشر كند؟ از زمان آن دولت تا دو سال پيش نه كسي قلم به نقد گرداند و نه چيزي گفت اما همين كه شرايط بعد از انتخابات پيش آمد، هر كس هرچه دلش خواست گفت؛ يكي ترور مرحوم آيت را به او نسبت داد و يكي ديگر او را متهم به خيانت در جنگ كرد و ديگري او را دشمن امام(ره) معرفي كرد.»

با این همه نظر متفاوت یکی از اعضای تحریریه این روزنامه می گوید: «حداقل مشخص می کردند به خاطر چی و به چه جرمی توقیف شدیم.»

او با ناراحتی ادامه می دهد: «وقتی در تحریریه مرتب این سوال را مطرح می شود که چرا توقیف شدیم؟ کجا پا روی دم بعضی ها گذاشتیم یاد این حرف مدرس می افتم که وقتی رضاخان با واسطه به او پیغام داد که پا روی دمش نگذارد و مدرس گفت: «بهتر است حضرت والا درازاي دمشان را معلوم كنند؛ چون ما هر جا كه پا مي گذاريم، دم ايشان زير پاي ماست. » حال از آقایان می خواهیم که در این شرایط سخت کار رسانه ای درازای دم خود را و حد و حدود را شفاف روشن کنند تا ما پا روی دمشان نگذاریم بتوانیم کارمان را انجام دهیم گرچه بعید است.»

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.