3 فروردین 1393

سال امید و یأس برای روزنامه نگاران

رویدادها و تیترهای مهم رسانه ها در سال ۱۳۹۲

3 فروردین 1393

خبرنگاران ایران- سارا محسنی: سال ۱۳۹۲، سال انتخابات ریاست جمهوری ایران بود اما سهم روزنامه نگاران و رسانه ها از تغییرها و عوض شدن فضا برای فعالیت اندک بود. فیلتر سایت ها با شدت در سه ماهه نخست سال ادامه پیدا کرد. بازداشت روزنامه نگاران و وبلاگ نویس ها و فعالان اینترنتی در طول سال اتفاق افتاد. توقیف روزنامه ها به مانند سال های قبل رخ داد. اما از سوی دیگر تلاش ها برای بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران با وجود مخالفت های برخی از مسئولان قویه قضاییه پیگیری شد.

در این گزارش سعی شده است برخی از اتفاق‌های مهم سال گذشته به صورت فصل به فصل بررسی شود. همچنین تیترهای مهم رویدادهای مربوط به رسانه ها در این سال ارائه شده است.

بهار ۱۳۹۲؛ فیلتر سایت‌ها، بازداشت روزنامه نگاران در فضای داغ انتخاباتی

بهار سال ۱۳۹۲، برای رسانه‌ها و اهالی رسانه در فضای داغ انتخاباتی پرماجرا بود. سایت‌های خبری یکی پس از دیگری فیلتر شدند، چند روزنامه نگار بازداشت شدند، برخی از روزنامه نگاران و وبلاگ نویس‌هایی که در مرخصی از زندان به سر می‌بردند به زندان برگشتند و فشار بر خانواده‌های برخی از روزنامه نگاران مهاجر نیز افزوده شد.

در این فصل که فصل انتخابات ریاست جمهوری بود، بسیاری از سایت‌ها فیلتر شدند. سایت‌های معیارنیوز، روشنایی، بهارانا و بهارآنلاین، نزدیک به دولت احمدی‌نژاد، سایت‌های آفتاب و آینده نیوز نزدیک به اکبر هاشمی رفسنجانی، سایت سلام خاتمی، سایت روزنامه مردمسالاری از سوی کارگروه تشخیص مصادیق محتوای مجرمانه، مسدود شد. سایت روزنامه بهار نیز در روزهای آخر اردیبهشت به جمع سایت‌های فیلتر شده پیوست. سایت بازتاب نیز با انتشار خبری درباره انتخابات گذشته به طور کلی از دسترس خارج شد و «علی غزالی» و «فواد صادقی» از مسئولان این سایت بازداشت شدند.

همچنین چندین وب نگار و روزنامه نگار شهرستانی و تهرانی در این فصل بازداشت شدند و به زندان افتادند.

از سوی دیگر، با نزدیک شدن به انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، برخی روزنامه نگاران و وب نگارانی که در مرخصی از زندان به سر می‌بردند به زندان فرا خوانده شدند. «بهمن احمدی امویی»، «مسعود باستانی»، «احمد زیدآبادی»، «شیوا نظرآهاری» و «حسین رونقی ملکی» از روزنامه نگاران و وب نگاران کشور خود را به زندان معرفی کردند.

در خرداد ۹۲، با اوج گیری رقابت‌های انتخاباتی، سازمان گزارش‌گران بدون مرز در نامه‌ای سرگشاده به کاندیداهای ریاست جمهوری ایران، از آنان خواست تا نظر خود را در خصوص‌ «تعهد به آزادی اطلاع رسانی» ابراز کنند.

این سازمان مدافع آزادی بیان، همچنین خاطرنشان کرده است که این موضوع از مطالبات مردم ایران است، که در تظاهرات‌های میلیونی آنرا درخواست، و شرط اجتناب‌ناپذیر پایان انزوای جهانی ایران است.

در اردیبهشت ۹۲ نیز، طبق گزارش خانه آزادی، ایران از نظر آزادی مطبوعات در رتبه ۱۹۱ جهان یعنی در نزدیک قعر جدول قرار گرفت.

به مانند سال گذشته نیز، فشار بر خانواده برخی روزنامه نگاران مهاجر افزوده شد. رادیو آزادی با انتشار بیانیه‌ای در خرداد ماه ۹۲ اعلام کرد همزمان با نزدیک شدن به زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ایران، فشار‌ها بر خانواده کارکنان رادیو فردا افزایش یافته است. به گفته آرمان مستوفی رئیس رادیو فردا، مسولان امنیتی، دست کم در ۹ مورد، بستگان و نزدیکان کارمندان رادیو فردا را احضار کرده و از آن‌ها درباره فعالیت‌های کارمندان رادیو فردا بازجویی کرده‌اند.

از سوی دیگر هم «سیامک قادری» روزنامه نگار منتقد دولت که به حکم دادگاه انقلاب به تحمل ۴ سال زندان به دلیل شرکت در تظاهرات اعتراضی در حوادث پس از انتخابات و تبلیغ علیه نظام از طریق انتشار گزارش برخوردهای خشونت بار با تظاهرکنندگان و معترضان شده بود، در دادگاه تخلفات اداری نیز با طرح همین اتهامات با وجود ۱۹ سال سابقه کار در خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، اخراج و از تمامی حقوق قانونی خود محروم شد.

همچنین در آخرین روزهای بهار، با انتخاب «حسن روحانی» به عنوان یازدهمین رئیس دولت، نامه نگاری و درخواست روزنامه نگاران و نهادهای مدنی برای بازگشایی فضا و مخصوصا بازگشایی نهادهایی مانند انجمن صنفی روزنامه نگاران شدت گرفت.

تابستان ۹۲؛ حکم‌های سنگین و انتصاب‌های جدید در وزارت ارشاد

روند بازداشت‌ها و صدور حکم‌های سنگین با وجود تغییر دولت در تابستان ۹۲ ادامه پیدا کرد. از سوی دیگر موضوع بازگشایی «انجمن صنفی روزنامه نگاران» سرزبان‌ها افتاد. انتصاب «حسین انتظامی» که از افراد نزدیک به «علی لاریجانی» رئیس مجلس است به عنوان معاون جدید مطبوعاتی نیز برخی امید‌ها را نا‌امید کرد.

در تیر ماه ۹۲، جمعی از روزنامه نگاران ایران در نامه‌ای به حسن روحانی رییس جمهوری منتخب از وی خواستند بر اساس تعهد خود به اجرای قانون اساسی از آزادی رسانه‌ها دفاع کند و در جهت رفع فضای امنیتی از فعالیت روزنامه نگاران بکوشد.

٢٢ تیرماه اعلام شد که شعبه ١۵ دادگاه انقلاب اسلامی، هفت همکار سایت مجذوبان نور را با اتهاماتی چون «تبلیغ علیه نظام، توهین به رهبری و معاونت در اخلال در نظم عمومی» به حبس‌هایی از هفت تا ده سال زندان محکوم کرده است. حمیدرضا مرادی به ۱۰ سال و شش ماه زندان، رضا انتصاری به ۸ سال و شش ماه زندان و مصطفی دانشجو، فرشید یداللهی فارسی، امیر اسلامی، امید بهروزی، افشین کرم‌پور را هر کدام به ۷ سال و شش ماه زندان قطعی محکوم کرده است. علاوه بر حکم زندان، این وب‌نگاران به مدت پنج سال از هر گونه فعالیت سیاسی و رسانه‌ای نیز محروم شده‌اند.

از سوی دیگر، فریبا پژوه روزنامه نگار، برای دومین بار در سال‌های اخیر در تیر ماه ۹۲ بازداشت و مرداد ماه آزاد شد.

موفقیت‌های «مجید سعیدی» عکاس خبری، در خارج از مرزهای ایران نیز در تابستان ۹۲ ادامه پیدا کرد.

در ‌‌نهایت نیز در شهریور ۹۲، حسین انتظامی به سمت معاونت مطبوعاتی ارشاد منصوب شد. بسیاری از منتقدان و روزنامه نگاران، عملکرد انتظامی در روزنامه‌های جام جم، همشهری و سایت خبرآنلاین را جای بحث و گفت‌و‌گو و نقد می‌دانند و از این انتصاب راضی نبودند.

پاییز ۹۲؛ توقیف روزنامه‌های بهار و خاموشی هم میهن و نشاط و فوت روزنامه نگاران جوان و پیشکسوت

پاییز ۹۲، برای اهالی رسانه‌ها در حوزه مربوط به رسانه‌ها و روزنامه نگاران فصلی پر خبر بود. مهر ۹۲ با درگذشت، ابراهیم سلامی بای خبرنگار جوان حوزه مجلس آغاز شد و همچنین درگذشت «کاظم معتمدنژاد» که به پدر ارتباطات ایران معروف بود در آذر ۹۲ برای اهالی رسانه لحظه‌های غم انگیزی را رقم زد.

اما توقیف روزنامه بهار به خاطر انتشار یک مقاله به قلم «علی اصغر غروی» و بازداشت مدیر مسئول و نویسنده مقاله نخستین توقیف یک روزنامه را در دولت جدید رقم زد. از سوی دیگر روزنامه‌های «هم میهن» و «نشاط» که وعده‌های مربوط به انتشار دوباره آن بعد از ایام توقیف شنیده می‌شود، امید‌ها را در دل بسیاری از روزنامه نگاران زنده کرد اما مخالفت در انتشار آن‌ها گرد یاس را بر تحریریه‌های این دو رسانه که در آستانه انتشار قرار گرفته بودند پاشید.

در مهرماه ۹۲، سازمان گزارشگران بدون مرز با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که به‌رغم برخی «اقدام‌های راه گشایانه»، حسن روحانی، رئیس‌جمهور جدید ایران، سرکوب و تهدید روزنامه‌نگاران متوقف نشده است.

این سازمان مدافع حقوق روزنامه‌نگاران جهان و آزادی بیان دو نمونه رفتار حکومت ایران با مسیح علی‌نژاد، روزنامه‌نگار مستقل در لندن و آرش سیگارچی، خبرنگار صدای آمریکا را در بیانیه خود ذکر کرد که یکی توسط مسئولان صدا و سیما تهدید شد و دیگری خانواده‌اش در گیلان مورد آزار و اذیت ماموران امنیتی قرار گرفت.

همچنین این سازمان در آبان ۹۲ در بیانیه‌ای با یاد آوری وعده‌های حسن روحانی رئیس جمهوری ایران در دوره مبارزات انتخاباتی، به بیان شرایط پس از انتخابات پرداخته و نوشته است که دولت در صد روز نخست فعالیت خود، بیلانی نا‌امید کننده از اقدام‌هایش در عرصه اطلاع رسانی ترسیم کرده است.

در آبان ۹۲ همچنین اعلام شد که دستورالعمل پرداخت یارانه مطبوعات توسط معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب و اعلام شده است که نظام پرداخت یارانه را طبق گزارش وزارت ارشاد روشمند می‌کند. بعد از تصویب این دستور العمل، در دو نوبت تا پایان سال به مطبوعات یارانه تعلق گرفت.

در آذر ۹۲ نیز موج بازداشت وب نگاران و فعالان اینترنتی به اوج خود رسید به طوری شش نفر از مسئولان سایت نارنجی و در مجموع ۲۴ فعال اینترنتی در کرمان بازداشت شدند.

یکی از سنگین‌ترین حکم‌های قضایی نیز برای برادران کردپور در پاییز این سال رقم خورد. دادگاه انقلاب مهاباد دو روزنامه نگار کرد را مجموعا به تحمل ۹ سال و شش ماه حبس تعزیری همراه با تبعید محکوم کرد.

در این فصل همچنین «مهناز محمدی» مستند ساز و سینماگر و پگاه اهنگرانی، بازیگر وبلاگ‌نویس از سوی شعبه ٢٨ دادگاه انقلاب تهران به ترتیب به پنج سال و ۱۸ ماه زندان محکوم شدند.

زمستان ۹۲؛ انجمن صنفی روزنامه نگاران و نامه‌های اعتراضی

بیشترین حرف و حدیث‌ها درباره بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران در زمستان ۹۲ رخ داد جایی که سخن از بازگشایی این انجمن در دو تاریخ آخر دی و آخر اسفند ۹۲ شد اما هیچ کدام تحقق پیدا نکرد چرا که واکنش‌های قویه قضاییه و سخنگوی این قوه از یک طرف و جوسازی برخی رسانه‌ها علیه این انجمن از طرف دیگر و البته واکنش‌های متناقض وزارت ارشاد باعث شد تا درهای این انجمن همچنان بسته باقی بماند.

همچنین در بهمن ماه ۹۲، جمعی از روزنامه نگاران کشور در نامه‌ای خطاب به حسن روحانی خواستار بازگشایی انجمن صنفی روزنامه نگاران شده‌اند.

روزنامه نگاران در نامه سرگشاده خطاب به رییس جمهوری با تاکید بر این نکته که توقع داشتند بازگشایی این انجمن در صد روز ابتدایی دولت یازدهم صورت بگیرد از روحانی خواسته‌اند به وعده خود مبنی بر بازگشایی نهاد صنفی روزنامه نگاران در صد روز دوم دولت عمل کند.

در دی ماه ۹۲ هفته نامه اصولگرای «یالثارات» و در اسفند این سال هم هفته نامه اصولگرای دیگر «نه دی» توقیف شدند تا سایه توقیف همچنان بر سر رسانه‌ها باقی بماند.

در بهمن ماه نیز اعلام شد که فائزه هاشمی به ریاست انجمن دفاع از آزادی مطبوعات منصوب شد. در این ماه همچنین گزارشگران بدون مرز، در جریان انتشار رده‌بندی جهانی آزادی رسانه‌ها در سال ۲۰۱۴ اعلام کرد که طبق مستندات و گزارش‌ها، ایران در میان ۱۸۰ کشور جهان، رتبه ۱۷۳ را کسب کرده است.

اما در اسفند ۹۲، روزنامه آسمان تنها با انتشار شش شماره به خاطر انتشار یک جمله درباره حکم قصاص توقیف شد و مدیرمسئول این روزنامه برای چند روز در بازداشت به سر برد. همچنین در این ماه ۴۰۱ روزنامه نگار در نامه‌ای به علی جنتی از سیاست‌های معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتقاد کردند.

در این نامه پروانه خبرنگاری و تاسیس نهادهای صنفی «دولت ساخته» مورد انتقاد روزنامه نگاران قرار گرفته است که در روزهای آخر سال موضوع پروانه خبرنگاری از سوی معاون مطبوعاتی ارشاد منتفی اعلام شد.

جایزه های بین المللی برای عکاسان و روزنامه نگاران

«مجید سعیدی» در سال ۹۲ به طور قطع موفق ترین عکاس ایرانی در عرصه های بین المللی بود. طبق آنچه در رسانه ها منتشر شد، سعیدی در این سال چهار جایزه بین المللی را کسب کرد.

«مسیح علی نژاد» از دیگر روزنامه نگارانی بود که به خاطر مستند رادیویی «قربانیان 88» از سوی انجمن رسانه های بین المللی مورد تقدیر قرار گرفت.

همچنین در مرداد ماه این سال ، جایزه ایلاریا آلپی به «سوسن محمدخانی غیاثوند»، خبرنگار کرد ایرانی از خانواده کردهای تبعید شده به منطقه قزوین اهداء شد.

از سوی دیگر امیر پورمند، عکاس خبرگزاری ایسنا، با تک عکسی مربوط به اعدام دو جوان زورگیر موفق به کسب جایزه سوم بخش "تک عکس در گرایش موضوعی اخبار عمومی"( Genral News) ورد پرس شد.

در اواخر سال نیز عنوان «قهرمان آزادی مطبوعات» از سوی بنیاد بین‌المللی مطبوعات به «ماشالله شمس الواعظین» تعلق گرفت.

روزنامه نگارانی که در سال ۹۲ درگذشتند

سال ۹۲ برای اهالی رسانه ها، سال درگذشت روزنامه نگاران جوان و پیشکسوت در غربت و در وطن بود.

اسامی برخی از درگذشته ها در این سال به شرح زیر است:

این روزها در حالی سال ۱۳۹۳ را آغاز می کنیم که گرچه روزنامه نگاران هنوز با امید به آینده می نگرند اما محدودیت ها و زندان ها پابرجاست. شاید امسال اگر ماجرای بازگشایی انجمن صنفی به سرانجام برسد بتواند سنگ محکی برای وعده های بعدی روحانی در حوزه رسانه و مطبوعات و آزادی بیان باشد.

گزارش های مرتبط در سالهای گذشته:

- سال ۱۳۹۱؛ زمستان سخت روزنامه نگاران ایران

- مروری بر مهمترین اتفاقات جامعه خبری ایران در سال ۹۰

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.