2 مهر 1390

حوزه های خبری متعدد و غیر مرتبط برای خبرنگاران

2 مهر 1390

خبرنگاران ایران -بابک موحدی:

این روزها صحبت از خبرنگاران بی تخصص و غیر متبحر در حوزه های خبری شان در روزنامه های ایران زیاد می شنویم. خبرنگارانی که در حوزه های خبری شان تخصص اندکی دارند و گزارش هایی که می نویسند معمولا بسیار سطحی وبا اطلاعات اندک و به قول امروزی ها کاملا"ا اینترنتی" است .

گزارش ها و مطالبی که کل اطلاعات و داده هایشان از چند گزارش قدیمی جمع آوری شده و گاه با جمله ای نوسازی شده و حتی زمانی تنها با همان اطلاعات قدیمی و فقط با ادبیاتی نو به خواننده ارایه می شود .این گونه می شود که مطالب این خبرنگاران بدون هیچ اطلاعاتی تازه و با روایتی ضعیف همراه می شود، بدون اینکه به چند وچون دقیق ماجرای خبری یا سوژه مورد نظر بپردازد .

این موضوع درباره مصاحبه های خبری خبرنگاران بدون تخصص هم کاملا مشهود است و زمانی که خبرنگار اطلاعات و دانش کافی در حوزه خبری اش نداشته باشدهنگام مصاحبه نیز مسوول مربوطه را نمی تواند به چالش بکشد و مسوولان هم از این موقعیت استفاده کرده و با توضیحات سطحی به خبرنگار پاسخ می دهند و این گونه خبرنگاری که می تواند روشنگر بخش هایی از واقعیت باشد نقش موثرش را از دست می دهد . اما چرا در برخی روزنامه های کشور روزنامه نگارانی این گونه بی تخصص وبدون علاقه به حوزه خبری شان کار می کنند ، خبرنگارانی که گاهی خبرنگار اقتصادی اند، زمانی اجتماعی و زمانی دیگر خبرنگار حوزه فناوری و اطلاعات .

من با توجه به تجربه های خودم در روزنامه های مختلف و حوزه های خبری و همچنین فضای فعلی حاکم بر مطبوعات ایران سعی می کنم تا حدی به این سوالات پاسخ دهم و دلایل آنچه چنین خبرنگارانی را در روزنامه ها به وجود می آورند بررسی کنم .

به روزهای ابتدایی انتشار یک روزنامه برمی گردم روزی که دبیر سرویس با خبرنگارانش جلسه ای تشکیل می دهد و حرف از تقسیم حوزه های خبری می زند . البته همه می دانیم که تعداد خبرنگاران هر سرویس خبری در ایران به نسبت حوزه های خبری به شدت اندک است و هر سرویس معمولا حق دارد بین دو یا سه خبرنگار ثابت داشته باشد.

این وضعیت در روزنامه های دولتی و خبرگزاری ها تا حدودی متفاوت است وهر سرویس با پنج یا شش خبرنگار می تواند کارش را شروع کند . اینکه چقدر خبرنگاران برای شروع کار در سرویس خبری مربوطه بر اساس تجربه های قبلی انتخاب شده باشند خودش سوالی اساسی است و بسیاری اوقات دبیر سرویس اصلا نمی تواند خبرنگاری متخصص در سرویس خبری اش را انتخاب کند و مجبور است با خبرنگارانی که فقط سابقه روزنامه نگاری دارند کار صفحه اش را آغاز کند و این گونه گاه خبرنگاری کاملا خالی الذهن نسبت به مسایل حوزه خبری ی وارد کار می شود .

اما آنچه موضوع را حادتر و حتی بغرنج تر می کند زمانی است که این خبرنگاران بی تجربه مجبورند چندین حوزه خبری غیر مرتبط با هم را پوشش خبری دهند .من خودم در روزنامه ای کار کرده ام که همزمان مجبور شده ام حوزه های آموزش، بهداشت و درمان ، مسایل شهری، میراث فرهنگی و پناهندگان را هم زمان با یکدیگر پوشش دهم . حوزه هایی کاملا غیر مرتبط با یکدیگر که عمیق و آشنا شدن شدن با موضوعات هر کدام نیازمند زمانی طولانی و مطالعه ژرف است. اما زمانی که سرویس خبری یک روزنامه فقط حق دارد دو خبرنگار ثابت داشته باشد و خبرنگاران حق التحریر هم با توجه به پرداختهای نامنظم و مشکلات صنفی دیگر معمولا به همکاری مستمر با روزنامه ها علاقه ای نشان نمی دهند و خود قصه ای جدا گانه دارد .

مسوول صفحه چاره ای جز تقسیم حوزه بین خبرنگاران اندکش ندارد و همین می شود که بیش از ده حوزه خبری بین دو روزنامه نگار تقسیم و و صفحه ای پر از گزارش های مطبوعاتی طولانی و خسته کننده و گاه گزارش هایی که بدون عمق نوشته شده اند منتشر می شود .این موضوع شامل حال مصاحبه ها هم می شود گفتگوهایی که بدون اطلاعات کافی و چالش با مسوولان حوزه مربوطه به خواننده ارایه و عملا اطلاعات جدیدی را در اختیار او قرار نمی دهند .مصاحبه هایی که بیشتر شباهت به تبلیغ برای مسوولان حوزه خبری دارند که از بی اطلاعاتی خبرنگار بهره جسته و هر پاسخی خواسته اند به خبرنگار داده اند و خبرنگار هم فقط به منظور پر کردن صفحه روزنامه اش هر آنچه او گفته را نقل قول کرده است .

اما باید بگویم تجربه کار در روزنامه هایی را هم داشته ام که یک یا دو حوزه خبری را در اختیارم گذاشتند و با مطالعه عمیق و اطلاعات کافی بر حوزه های خبری ام متمرکز می شدم. البته در بسیاری از روزنامه هایی که کار کرده ام شاهد آن بوده ام که گاه خبرنگاران برای داشتن حوزه های خبری بیشتر با یکدیگر می جنگند وبخشی ازاین موضوع به نگاه خبرنگاران هم باز می گردد که تصور می کنند با داشتن تعداد بیشتر حوزه های خبری می توانند گزارش های بهتر و بیشتری برای روزنامه شان بیاورند و به نوعی دستشان برای نوشتن باز می شود. این در حالی است که این تصور کاملا اشتباه است و در چنین شرایطی خبرنگار فقط گیج می شود و نمی تواند بر موضوع ها ،سوژه ها و حوادث مهم حوزه خبری اش متمرکز شود.

بی‌حوصلگی، خستگی روحی، بی علاقگی، دستمزد اندک و بی ثباتی کار روزنامه نگاری در ایران هم از دیگر مواردی است که خبرنگاران بی تخصص را در روزنامه ها به وجود می آورد .

روزنامه نگارهم باید مانند همه مردم کارش را دوست داشته باشد و با عشق و علاقه به آن نگاه کند و بداند که کار یک روزنامه نگار با یک کارمند متفاوت است و او در همه روز باید با کارش زندگی کند و مدام به سراغ موضوع ها و منابع خبری اش برود و بحثها و نگاه های تازه را در نوشته هایش وارد کند و به قول خودمان جریان سازی کند. البته همه اینها زمانی رخ می دهد که خبرنگار ترس از دادن شغل نداشته باشد و به کارش به عنوان یک شغل دایمی نگاه کند و سالیان دراز بتواند در حوزه خبری اش تخصص لازم را به دست بیاورد .

دستمزدهای اندک و توقیف روزنامه ها در ایران در بی تخصص شدن روزنامه نگارها بی تاثیر نیست .روزنامه نگارانی که با فکر کار کردن در روزنامه ای که تنها چند ماه منتشر می شود نمی توانند توان لازم را برای کارشان به کار بگیرند و شوق و ذوق کافی را برای ورود به مباحث حوزه شان ندارد .همچنین روزنامه نگارانی با دستمزد اندک نمی توانند انگیزه کافی برای کار داشته باشند و حتی برخی مجبورند در کنار کار روزنامه نگاری شغل دیگری را نیز برای تامین معاش شان انجام دهند و آن موقع است که به روزنامه و صفحه خبری شان به شکل صفحه ای نگاه می کنند که هر روز باید با کلمات و جملاتی بی محتوا پر شوند .این مشکلات تنها بخشی از مشکلات کار در روزنامه هاست که روزنامه نگاران را گاه به تولید مطالبی بی محتوا سوق می دهد . هر چند تجزیه و تحلیل همه مواردی که بر این موضوع تاثیر دارند در این مقاله نمی گنجد .اما تخصصی شدن در روزنامه نگاری نیز مانند هر حرفه دیگری باید مورد توجه همه روزنامه نگاران قرار گیرد .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • آفتهای روزنامه نگاری محلی و زن بودن

    5 آبان 1394

    خبرنگاران ایران -دلم می‌خواست بگویم باید از زن یا مرد بودن عبور کرد، ولی واقعیت جامعه ما چیز دیگری است و هنوز زن یا مرد بودن مهم است. گاهی فقط به خاطر زن بودن نادیده گرفته می‌شوی. در عرصه خبری هم همین‌گونه است گاهی به خاطر پوشش که مسئله‌ای کاملاً شخصی و خصوصی است، بین خبرنگاران تبعیض قائل می‌شوند؛ اما خب در عرصه رسانه همه مشکل‌دارند و نمی‌توان این نکته را هم نادیده گرفت. مشکلات اصلی برای همه یکسان است، نبود تشکیلات قوی صنفی برای مواقعی که با مشکل مواجه می‌شویم، معضل همیشگی نبود بیمه. اغلب صاحبان رسانه‌ها میل زیادی به بیمه کردن خبرنگارانشان ندارند، دستمزدهای کم در مقابل کار سخت خبر... ازجمله مشکلاتی است که همه ما با آن مواجه هستیم و زن و مرد هم نمی‌شناسد. گاهی بخاطر نوع پوشش و نداشتن چادر که موضوعی کاملا شخصی است. نسبت به من تبعیض قائل شده اند.مثلا در نشست خبری رییس جمهور که در دی ماه 93 به بوشهر آمده بودند، جای مرا با خانمی که چادر پوشیده بود عوض کردند . هرچند تیم حفاظت از من عذر خواهی کردند اما این نوع رفتار ها دردی عمیق به جای می گذارد.

  • ما می‌گفتیم «بزرگ دبیر»شما می‌گویید؛ «سردبیر»

    21 مهر 1394

    خبرنگاران ایران -نکته جالبی که در این کتاب دیدم واژه "بزرگ دبیر "بود. آیا می‌دانید این اصطلاح قدیم ندیم‌ها در برخی نشریات به‌جای عنوان سردبیر به‌کاربرده می‌شد.برگشتی‌ها هم هست، همان نشریاتی که به فروش نرسیده و بازگشت داده‌شده‌اند. صفحه بستن هم که کلی در روزنامه‌ها واژه متداولی هست در این لغت‌نامه دیده می‌شود: «آماده‌سازی صفحه به لحاظ فنی.»

    چه تصوری از وا‍ژه پاچلاقی دارید؟ اگر روزنامه‌نگارید فکر نمی‌کنم تصویرتان از این لغت چندان درست باشد اما اگر صفحه آرائید بیشتر به این لغت آشنایی دارید: «نامتقارن شدن یک ستون در صفحه یا خارج شدن فرم صفحه به دلیل وجود عکس و آگهی پاچلاقی نامیده می‌شود.» پوشش خبری که حسابی معروف است و برای اعزام یک خبرنگار برای منتشر کردن محتوای یک رویداد به کار می‌رود. پیش خبر و پی گیری خبر هم که خیلی معنایش معلوم است در این کتاب ذکرشده است.اگر واژه" تومنی نگار" را نشنیده‌اید هم بدانید که این لغت هم درگذشته‌ها در روزنامه‌نگاری رایج بوده و معنایش این بوده که خبرنگاری که فقط در ازای دریافت پول کار می‌کند. خبرنگاری که بر اساس تأمین منافع مالی خود و یا دریافت هدیه، حجم خبر را کم‌وزیاد می‌کند. همان‌ها که این روزها به رپرتا‍ژ-آگهی بگیر معروف‌اند. حاشیه و حاشیه‌نویسی هم حسابی در روزنامه‌ها کلمه معروفی است یعنی اتفاقات جالب یک خبر و مصاحبه. معمولاً خبرنگارانی که حاشیه را می‌بینند خبرنگاران بهتری در روزنامه‌ها هستند.

  • اجرای خودکار ویدئوها در فیس‌بوک؛ آیا اخلاق رسانه‌ای رعایت می شود

    24 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-به‌رغم منتقدانش اجرای خودکار ویدیو (اوتوپلَی) در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت فراگیر شده است. توئیتر اخیراً اعلام کرده است که تمام ویدیوهایی که بر این شبکه اجتماعی بارگذاری می‌شوند، به زودی به صورت خودکار اجرا خواهند شد. این کار درپی اقدام فیس‌بوک صورت می‌گیرد که از دسامبر ۲۰۱۳ اوتوپلی را روی دسک‌تاپ و موبایل اعمال کرده است.اما درحالی‌که اوتوپلی ممکن است برای جلب نظر مخاطب و دیده‌شدن ویدیوها مناسب باشد، مسائلی را هم برای رسانه‌های خبری که گزارش‌های دارای محتوای تصویری ناراحت کننده منتشر می‌کنند، پیش آورده است. کالینز می گوید: «ما بازخورد فوری از کاربران دریافت کردیم. یکی از آنان می گفت چطور می توانم اوتوپلَی را غیرفعال کنم. من دیگر نمی خواهم این صحنه‌ها را ببینم. افراد دیگری ما را به دلیل نمایش این ویدیو به صورت اوتوپلی مورد انتقاد قرار دادند.» هرجا کاربران فیسبوک به یک خط وای فای وصل شوند ویدیوها خودبه خود اجرا می شوند، اگرچه آنان می توانند گزینه‌ی اوتوپلی را در تنظیمات اکانت خود غیرفعال کنند.

    کالینز اشاره کرد که «در طول یک یا دو ساعت بعد از قرار گرفتن این ویدیو در صفحه ی فیسبوک «ده‌ها» کامنت دریافت کردیم. همه ی این کامنت ها درباره‌ی اجرای خودکار این ویدیو نبودند.