3 مرداد 1390

آزادی و امنیت رسانه ها گمشده ای در قانون

خواب تازه مجلس برای قانون مطبوعات ایران

3 مرداد 1390

خبرنگاران ایران-سارا محسنی:

وقتی «کنت دومونت فرت» اتریشی یکصد و سی و سه سال پیش از جانب حکومت ایران و دربار ناصری مامور نوشتن نظامنامه نظمیه شد، قوانینی را هم برای مطبوعات در آن گنجاند که تحدیدی برای رسانه های آن زمان شد؛ حال با گذشت بیش از یک قرن از آن تاریخ و تغییر چند باره قانون مطبوعات، نداهایی مبنی بر تدوین قانون جدید شنیده می شود که به گفته کارشناسان محدودیت های بیشتری را هم شامل حال مطبوعات، هم خبرگزاری ها و سایت ها و هم خبرنگاران می کند.

دو ماه پیش زمزمه های تدوین قانون جدید مطبوعات از راهروهای مجلس و کمیسیون فرهنگی شنیده شد و به نظر می رسد به زودی این قانون جدید که هنوز جزئیات آن مشخص نیست در دستور کار مجلس قرار گیرد.

اظهارات نمایندگان مجلس اینطور نشان می دهد که قانون جدید محدودیت هایی را برای سایت ها و خبرگزاری ها ایجاد می کند ضمن اینکه تغییراتی هم در برخی از بخش های مربوط به قوانین مطبوعات داده می شود.

«ستار هدایتخواه» مخبر کمیسیون فرهنگی و اجتماعی نخستین فردی بود که از تدوین چنین قانونی پرده برداشت و درباره آن به خبرگزاری مهر گفت: با توجه به تعدد سايت ها و جوابگو نبودن رسانه ها، قانون كنوني مطبوعات جوابگو نيست و تدوين قانون جديد در اين زمينه ضروري به نظر مي رسد.

وی این ادعا را مطرح کرد که تدوين قانون جديد مطبوعات از دو سال پيش در حال بررسي است و به زودی به صحن علنی مجلس می آید. از سوی دیگر «غلامعلی حداد عادل» رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس هم اعلام کرده بود چون دولت در این زمینه لایحه ای را آماده نکرد مجلس دست به کار شد.

در عین حال طبق آنچه از جلسات کمیسیون فرهنگی مجلس منتشر شده در جلسات بررسی قانون جدید مطبوعات مباحث رسالت رسانه‌ها و اصول اخلاق حرفه‌اي و سازمان نظام رسانه‌اي، شوراي عالي نظام رسانه‌اي، چگونگي نظارت، حمايت و هدايت رسانه‌ها و چگونگي تاسيس رسانه‌ها، حقوق و تكاليف رسانه‌ها، هم‌چنين مسئوليت‌هاي مدني، كيفري و انتظامي مورد توجه قرار گرفته است که به نظر می رسد مباحث نظارتی، کیفری و انتظامی نقش پررنگ تری را در این بین بازی می کنند.

یک کارشناس حقوقی که با «خبرنگاران ایران» سخن گفته خوشبینانه به این قانون نگاه نمی کند و می گوید: قانون دمکراتیک در شرایط دمکراتیک یا شبیه آن شکل می گیرد.

وی دو شرط را برای یک قانونگذاری مناسب برمی شمرد و می گوید: یا قانونگذار باید در شرایط دمکراتیک باشد یا فشارهای اجتماعی مناسبی اعمال شود در غیر اینصورت از قانون چیز مناسبی در نمی آید .

با توجه به اینکه در سال های اخیر محدودیت ها نسبت به رسانه ها شدت گرفته و سانسور و خودسانسوری جزیی از تحریریه های کشور شده است شاید این نگاه بدبینانه به طرح قانون جدید دور از انتظار نباشد.

این حقوقدان همچنین معتقد است: قانون مطبوعات فعلی با همه نقایصی که دارد اگر در شرایط حاضر بخواهد تغییر کند ایرادهایش قطعا دوبرابر خواهد شد.

قانونی که در حال حاضر به عنوان آخرین قانون مطبوعات کشور شناخته می شود در فروردین 1379 در مجلس به تصویب رسید که این قانون هم نقایص زیادی دارد.

به طور مثال طبق تبصره ماده 12 این قانون، هیات نظارت بر مطبوعات اجازه‌ی توقیف نشریه را دارد و به راحتی می‌تواند آن را لغو مجوز کند؛ در بند «ب» ماده 35 نیز دادگاه می‌تواند به عنوان مجازات، روزنامه‌ را به مدت شش ماه و سایر نشریات را، به مدت یک سال تعطیل کند؛ بر این اساس، برای توقیف و تعطیلی نشریه امکانات گسترده‌ای وجود دارد و عملا جایی برای کار نمی‌گذارد؛ چراکه با یک تصمیم اداری ساده، نشریه توقیف می‌شود.

از سوی دیگر در ماده‌ی چهار قانون مطبوعات، حق سانسور و کنترل مطبوعات ممنوع شده است؛ همچنین در تبصره یک ماده پنج نیز تخلف از مواد چهار و پنج جرم دانسته شده و برای آن‌ها مجازات تعیین شده است، اما مساله اینجاست که امکان کسب خبر برای خبرنگار و روزنامه‌نگار در ایران بسیار محدود بوده و آزادی عمل چندانی در این زمینه وجود ندارد.

قانون اساسی کشور در اصل 24 خود می گوید نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزاد هستند. بنابراین اصل بر آزادی مطبوعات است اما به نظر می رسد قوانینی که برای مطبوعات کشور تا کنون تدوین شده اند از زمان «کنت دومونت فرت» تاکنون دو مفهوم آزادی و امنیت رسانه و خبرنگاران در آن ها دیده نشده است .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.