29 تیر 1390

روش های کهنه آموزش روزنامه نگاری در قدیمی ترین دانشکده ارتباطات کشور

نفس های خسته نخستین دانشکده ارتباطات کشور

29 تیر 1390

خبرنگاران ایران -سارا محسنی: با وجود اینکه 45 سال قدمت پشت سر دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی قرار گرفته است اما این دانشکده به عنوان یکی از معتبر ترین دانشکده های ارتباطات کشور با کوهی از مشکلات ریز و درشت روبرو است. مشکلاتی که بخشی از آن به سیستم آموزشی کشور برمی گردد.

آنچه امروز به نام دانشگاه علامه طباطبايي خوانده مي‌شود، تا سال 1363 وجود خارجي نداشت. بدين ترتيب كه با وقوع انقلاب و تجميع و تمركز مدارس آموزش عالي و دانشكده‌هاي پراكنده در سطح تهران، 25 دانشكده و مدرسه عالي با هم ادغام شدند و در دو تجميع دانشگاهي به نام‌هاي ادبيات و علوم انساني و علوم اداري و بازرگاني ساماندهي شدند. در سال 1363همين دو مجتمع نيز در هم ادغام شدند و دانشگاه علامه طباطبايي شكل گرفت.

دانشکده ارتباطات به نام دانشكده علوم ارتباطات اجتماعي در سال 1345 تاسيس و در سال 1360 پس از شكل‌گيري مجتمع دانشگاهي ادبيات و علوم انساني به نام دانشكده علوم سياسي، اقتصادي و ارتباطات اجتماعي تغيير نام داد. در سال 1363 و با تاسيس دانشگاه علامه با نام دانشكده علوم اجتماعي، فعاليت مجدد خود را آغاز کرد تا اینکه در اسفند 1383 دانشکده علوم ارتباطات در دانشگاه علامه طباطبایی با سه رشته روزنامه نگاری، روابط عمومی، مطالعات ارتباطی و فناوری اطلاعات در مقطع کارشناسی و یک رشه علوم ارتباطی در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری شکل گرفت.

به این ترتیب دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی، نخستین دانشکده علوم ارتباطات کشور پس از انقلاب است که از شورای گسترش آموزش عالی مجوز گرفته است اما همه این‌ها باعث نشده آنچه که گریبان‌گیر سیستم آموزشی کشور است شامل حال این دانشکده نشود.

متد قدیمی در قدیمی ترین دانشکده ارتباطات کشور

حسینعلی افخمی از اساتید برجسته ارتباطات دانشکده ارتباطات علامه طباطبایی که خود فارغ التحصیل این دانشگاه است دو ماه پیش در نشستی که در نمایشگاه کتاب برگزار شد با بیان اینکه دانشگاه‌های ما در حوزه ارتباطات کمترین کارکرد را دارند، گفت: هر چند من عضو هیئت علمی دانشگاه هستم اما باید بگویم که ما با گذشت 30 سال در زمینه روزنامه‌نگاری چهار کتاب مرتبط بیشتر نداریم، چهار کتاب دیگر ترجمه است و بقیه غذای روز جمعه.

مشکلی که یکی از دانشجویان این دانشگاه هم با آن روبرو است. او به «خبرنگاران ایران» می گوید: سال هاست که کتابی مانند روزنامه نگاری نوین استاد قندی و استاد بدیعی با آنکه بسیار جامع است به عنوان یکی از منابع تدریس در این دانشگاه شناخته می شود در حالیکه بسیاری از مفاهیم باید به روز شود. گویی هیچ کتاب رقیبی در ده سال اخیر برای این کتاب پیدا نشده است.

او اضافه می کند: البته باید این موضوع را در نظر داشت که این مشکل تمام دانشکده های مربوط به ارتباطات و روزنامه نگاری است.

قبل از انقلاب منابع رشته ارتباطات منحصر به دو سه کتاب بود که توسط دانشکده علوم ارتباطات آن زمان منتشر شده بود. وقتی در دهه اول انقلاب دانشکده ارتباطات تعطیل شد و تنها به عنوان یکی از گرایش‏های علوم اجتماعی وجود داشت بیشتر استادان ارتباطات ایران را ترک کردند. اوایل دهه هفتاد با استقلال رشته علوم ارتباطات و راه اندازی دو گرایش روزنامه‏ نگاری و روابط عمومی و شروع دوره کارشناسی ارشد در سال ۶۵ و به دنبال آن آغاز دوره دکترا در سال ۱۳۷۵ در زمینه تولید منابع علمی هنوز کمبودهای فراوانی مشاهده می شود.

محمدمهدی فرقانی از دیگر اساتید دانشکده ارتباطات علامه به پایگاه اطلاع رسانی علوم ارتباطات ایران در این زمینه می گوید: ما در این دهه با دوران‏گذار روبرو بودیم. پیشینه قوی برای تولید منابع نداشتیم و کتاب‏های آن دوره، مبتنی بر اصول علمی نبود، در حالی که بشدت به منابع فارسی نیاز داشتیم. در دهه هفتاد و اوایل هشتاد، تلاش‏های زیادی برای نگارش کتاب‏های ارتباطات بویژه در شاخه روزنامه نگاری شد.

چه بخشی از سرفصل های علوم ارتباطات تغییر می کند؟

اما موضوع دیگری که ذهن بسیاری از دانشجویان این دانشکده را به خود مشغول کرده است تغییر سرفصل های رشته های علوم انسانی است.

یکی از رشته هایی که مسئولان وزارت علوم در تدارک برای تغییر سر فصل های آن در راستای آنچه اسلامی کردن علوم انسانی نامیده می شود هستند رشته ارتباطات و روزنامه نگاری است. وقتی از دانشجویان دانشکده ارتباطات علامه طباطبایی در این باره سوال می کنیم اظهار بی اطلاعی می کنند.

یکی از این دانشجویان به خبرنگار ما می گوید: متوجه نمی شوم که چه بخش مربوط به رشته ارتباطات باید اسلامی شود.

او پیشنهاد می کند تا وزارت علوم به روز رسانی کتب و منابع این رشته را در دستور کار قرار دهد و با عناوینی مانند اسلامی کردن علوم انسانی باعث سردرگمی دانشجویان را فراهم نشود. وی معتقد است علوم ارتباطات یعنی همراه شدن با تحولات دنیا و اگر این همراهی را نداشته باشیم جا می مانیم.

اساتید بازنشسته شده ارتباطات در علامه طباطبایی

از سوی دیگر این روزها صحبت بازنشسته کردن اساتید قدیمی دانشگاه ها مخصوصا در دانشگاه علامه طباطبایی زیاد شنیده می شود. اما اگر کمی صفحات تاریخ را ورق بزنیم و زیاد هم دور نرویم به محرومیت از تدریس استاد حسن نمک دوست می رسیم. او شاید جزو نخستین افرادی بود که در سال 1384 و در حالی که تازه دولت نهم سر کار آمده بود توسط صدرالدین شریعتی رئیس روحانی دانشکده علامه طباطبایی به سرنوشتی روبرو شد که در سال های بعد گریبان بسیاری از اساتید خبره را گرفت.

دستور اين اقدام را در حالی صدر الدين شريعتی به امضای خود صادر کرد که نمک دوست طی دوران تدريس وتحصيل تنها دانشگاه علوم ارتباطات علامه طباطبایی را می شناخت و از ابتدای دوران کارشناسی تا پايان دوره دکترا و سپس تدريس با اين دانشکده همراه بود.

در واقع می توان گفت پروژه اخراج اساتيد صاحب نظر از دانشگاه با محرومیت از تدریس نمک دوست کلید خورد.

اما چه افراد دیگری در این مدت به نوعی کنار گذاشته شده اند؟

ثمین. م یکی دیگر از دانشجویان دانشکده ارتباطات علامه طباطبایی می گوید: «جو فعلی دانشگاه، جو چندان جالبی نیست. به این خاطر که بازنشستگی و تعلیق اساتید بیش از گذشته و با سرعت در حال انجام است. در ترم گذشته دکتر شیرین احمدنیا و دکتر ابراهیم توفیق، از اساتید جامعه‌شناسی (که اساتید مشترک ارتباطات و روزنامه نگاری هم بودند) تعلیق شدند.»

وی به شایعه هایی مبنی بر بازنشسته کردن دو نفر از استادان برجسته این دانشگاه هم اشاره می کند اما می گوید: بهتر است نام این افراد به میان نیاید تا ما خودمان هم به شایعات دامن نزنیم.

البته این شایعات زمانی شدت بیشتری به خود گرفت که ماه گذشته اعلام شد صدرالدین شریعتی رئیس این دانشگاه با نزدیک شدن به پایان سال تحصیلی ۱۳۹۰-۱۳۸۹ و آغاز تعطیلی تابستانی دانشگاهها،پرونده نزدیک به ۱۵۰ استاد علوم انسانی که برخی از آنها از استادان برجسته و عالی رتبه در رشته های مدیریت، جامعه شناسی، ارتباطات، اقتصاد، حقوق و علوم سیاسی هستند را برای اخراج یا بازنشستگی اجباری آماده کرده است.

با این وجود به نظر می رسد شاید با نزدیک شدن به زمان انتخابات مجلس تا حدودی این اقدامات به تعلیق درآید اما مشخص نیست خالی شدن دانشگاه ها از اساتید با تجربه به کجا می رسد.

دانشجویان تعلیقی و اخراجی

از سوی دیگر در چند سال اخیر تعداد دانشجویان ارتباطات که در دانشگاه علامه طباطبایی تعلیق یا اخراج شده اند افزایش یافته است.

سایت اصولگرای فرارو در گزارشی اعلام کرده بود از زمان حضور حجت الاسلام شریعتی در دانشگاه علامه برخورد با دانشجویان به شدت افزایش یافته است. گفته می‌شود طی دو سال اخیر قریب به 100دانشجو با حکم تعلیق از تحصیل رو به رو شدند.

با مرور نام های دانشجویان تعلیقی می توان متوجه شد که سهم دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات از دانشکده های دیگر در تعداد دانشجویان تعلیقی بیشتر است.

ثمین. م در این باره به خبرنگار ما می گوید: دانشجوهای زیادی طی دو سال اخیر در رشته های روزنامه نگاری تعلیق شده‌اند. ۵-۶ نفر از بچه‌ها اصلا به دلیل تعلیق، سنوات خورده‌اند و از دانشگاه اخراج شده‌اند و کاری نمی‌توانند بکنند.

یکی از این افراد سلیمان محمدی است که هم اکنون در روزنامه های اصلاح طلب کشور در حال فعالیت است.

او که دبیر سابق شورای صنفی دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی بود از سوی وزارت علوم به 11 ترم محرومیت از تحصیل محکوم شد که صدور چنین حکمی در تاریخ دانشگاهی ایران بی سابقه است. این فعال دانشجویی کرد، در حالی از سال ۸۶ تا کنون از تحصیل محروم و به دانشگاه ممنوع الورود است که تنها شش واحد از دوره کارشناسی اش باقی مانده است.

دانشکده ارتباطات بدون نشریه منتقد

در افکار عمومی دانشگاه آغازی برای فعالیت های اجتماعی است و بدون شک از دانشکده ای که نام ارتباطات و روزنامه نگاری را یدک می کشد انتظاری فراتر از این ها می رود اما در دانشکده ارتباطات علامه طباطبایی داستانی متفاوت دارد.

ثمین م. در این باره می گوید: در دانشکده ما وضعیت فعالیت دانشجویی تقریبا راکد است.

او به نشریات دانشجویی که منتشر می شوند هم اشاره می کند و می گوید : تنها یک نشریه متعلق به انجمن علمی ارتباطات منتشر می شود و دیگر نشریات عمدتا متعلق به بسیج دانشجویی است. انجمن اسلامی دانشکده، مدت‌هاست تعطیل است و فعالیت خاصی ندارد. گاهی عده‌ای در دفتر انجمن هستند اما عمدتا بچه‌هایی هستند که در بسیج دیده می‌شوند! کانون‌های فیلم و تئاتر هم گاهی کلاس‌های آموزشی مختلف برگزار می‌کنند. اما وضعیت گرفتن مجوز برای برگزاری نشست‌های مستقل دانشجویی و چاپ نشریات منتقد تقریبا محال است!

دانشکده ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی به سرنوشت محیط های دانشگاهی کشور مبتلا شده است . نبود نشریات مخالف و منتقد، ترس استادان از تعدیل و تعلیق ، ترس دانشجوها از برخورد و اخراج ، جو سنگین و سردی را بر دانشکده حاکم کرده که علم آموزی را هم با وجود همه کمبودها با مشکل روبرو کرده است.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.