1 مهر 1392

خبرنگار جنگ به دنبال معنای شجاعت

شجاعت در روزنامه نگاری یعنی چه

1 مهر 1392

نوشته: آلکسیس سیندوجی (۱)

ترجمه: انوشه جاوید

-توضیح: «آلکسیس سیندوجی» موسس و مدیر شبکه رادیویی Radio Republique Africane است. وی در سال ۲۰۰۴ میلادی موفق به کسب جایزه ‌ی بین ‌المللی آزادی رسانه ‌ها از کمیته ‌ی حمایت از خبرنگاران شد. وی این یادداشت را برای فصلنامه بنیاد روزنامه نگاری نیمن در پرونده «شجاعت در روزنامه نگاری» نوشته است.

«امانوئل نام‌ وو مونه ‌زا » (۲) اخبار جنگ را برای ایستگاه رادیویی ما پوشش می ‌دهد. یک روز، وقتی خبرنگار دیگری در دسترس نبود، امانوئل برای پوشش یک گزارش بهداشت و سلامت فرستاده شد. شنیده بودیم که در اتاق ‌های اورژانس بیمارستان برونئی، وقتی بیماری توانایی پرداخت هزینه‌ های درمان را ندارد، اصلاً پذیرش نمی ‌شود. می‌ خواستیم گزارش مداومی از این وضعیت در(Radio Publique Africane RPA) که یک ایستگاه رادیویی مستقل است، داشته باشیم با این اقدام هم می توانستیم از صحت این خبر مطمئن شویم و هم در صورت امکان، این قانون ناعادلانه را از بین ببریم.

وقتی امانوئل نام ‌وو که گزارشگری درشت هیکل، قوی و شجاع است، زن بارداری را مشاهده کرد که دچار درد زایمان شده اما به دلیل توانایی نداشتن در پرداخت هزینه ‌های بیمارستان پذیرش نمی‌ شود، به جای صدای بلند همیشگی‌ اش، زبانش بند آمد. این زن جوان که فریادهایش هیچ کسی را به سوی خود نمی‌ خواند، مرکز گزارش او شد. امانوئل کمی پول همراه داشت، ولی نه آن قدر که برای پرداخت هزینه ‌های بیمارستان کافی باشد. خوشبختانه کمی بعد مردی قدم پیش گذاشت. او که هزینه ‌ی تغذیه ‌ی خانواده ‌اش را به همراه داشت، حاضر شد آن را بابت نجات جان آن زن و کودکی هنوز زاده نشده بود، به بیمارستان بپردازد. احساسات امانوئل ترکیبی از خوشحالی و خشم بود. او می‌ گوید: «خوشحال بودم که در این کشور هنوز انسان پیدا می‌ شود؛ کسانی که بدون فکر به خودشان، فقط به دیگران کمک می‌ کنند.»

امانوئل در گزارش رادیویی خود از انسانیت حرف زد، کلمه ‌ای که ما در داستان ‌های خود مربوط به خشونت ‌های جنگ، هرگز از آن استفاده نمی‌ کنیم.

امانوئل در کارهای خود همواره به دنبال جواب این سوال بود که یک فرد چطور می‌ تواند شجاعت به خرج دهد. او این سوال را بارها از تک ‌تک ما در اتاق خبر پرسیده بود و می‌ خواست بداند یک فرد چطور شجاعت لازم برای انجام کار صحیح در شرایط غلط را پیدا می‌ کند. متاسفانه تمام جوابی که از ما می‌ گرفت، کلمات مبهم و نامشخص بود. همه ‌ی ما می‌ دانستیم که امانوئل خیلی شجاع است و زندگی ‌اش را بابت ارسال گزارش از جنگ به خطر می‌ اندازد. ولی تعداد اندکی از ما بودند که کمی مکث کرده و ببینند شجاعت واقعاً به چه معناست. هیچ‌ وقت فکرش را نمی‌ کردم که روزی از من خواسته شود پشت کامپیوترم بنشینم و در مورد شجاعت بنویسم؛ بنابراین وقتی این اتفاق افتاد، فکرم بلافاصله سراغ امانوئل رفت.

فکر در مورد شجاعت به تفکر در مورد انسانیت انجامید. در کشور من- برونئی- جدا از قوانین وحشیانه ‌ی بیمارستان‌ ها، بی‌ عدالتی و خشونت هایی هم هست که دولت علیه شهروندان بی‌ گناهش به کار می‌ برد. بیشتر اوقات افراد فقط بابت همان چیزی که هستند کشته می‌ شوند: «هوتوها می‌ روند توتسی ‌ها را می‌ کشند و توتسی ‌ها هم در مقابل هوتوها را می‌ کشند.» وقتی بچه‌ ها، سالمندان و زنان به قتل می‌ رسند، انسانیت دیگر معنایی ندارد. در این کشور که جز فقیرترین ‌های دنیا محسوب می‌ شود، رشد ناچیز اقتصادی از سوی سیاستمداران قدرتمند تصاحب می‌ شود که تنها خواسته ‌شان، سرقت ثروت اندک و حقیرانه ‌ی کشور است.

ارزش‌ های رادیو RPA در این باور ریشه دارند که باید اطلاعاتی صحیح و مستقل در اختیار مردم برونئی قرار بگیرد تا چرخه‌ ی خشونت شکسته شود، رهبری مسئولانه به وجود آید و زندگی افراد بهبود پیدا کند. در میانه ‌ی جنگ قومی کشور ما بین هوتوها و توتسی ها، ما خبرنگاران هوتو و توتسی را در کنار هم جمع می‌ کنیم تا خبر تهیه کنند. انجام این کار بسیار سخت و خطرناک است، چرا که ما سربازان جنگ را به میان خود می‌ آوریم. ما با انجام این کار خود را نسبت به گروه ‌های شورشی هوتوها و ارتش توتسی‌ ها بیگانه می‌ سازیم. ما باید این سربازان را قانع کنیم که به جای جنگیدن با یکدیگر، به گزارش دادن بپردازند.

آموزش تکنیک‌ های خبرنگاری به آن ‌ها فقط یکی از چالش ‌های بسیار است؛ سخت‌ ترین قسمت برای ما این است که به آن‌ ها نشان دهیم می‌ توانند کنار هم کار کنند و با استفاده از میکروفن به جای اسلحه، برای حق مردم بجنگند. ما امانوئل را از همین طریق پیدا کردیم؛ او و چند نفر دیگر خیلی زود بهترین خبرنگاران ما شدند. کم‌کم و از طریق گزارشگری صحیح، آن ‌ها توانستند سوء استفاده از حقوق بشر را نشان دهند، پرده از فساد دولتی بردارند، جنایات دولتی را مورد تحقیق قرار دهند و جنگ را مورد پوشش خبری خود قرار دهند.

آن ‌ها برای انجام این کار زندگی خود را به خطر می‌ اندازند، ولی به خاطر تلاش‌ های آن ‌هاست که بسیاری از جنایات دولتی کشور بروئنی امروز نزد مردم شناخته شده است. به خاطر اخبار آن ‌ها، بسیاری از مردم توانستند زمین ‌هایی را که دولت به زور از آن‌ ها گرفته بود، بازپس بگیرند. با شکستن سکوت وحشت زده‌ ی هر دو طرف جنگ، این خبرنگاران جوان و پرانرژی توانستند تبدیل به صدای بی‌ صداها شوند. اخیراً آن ‌ها چنان شجاعتی پیدا کرده ‌اند که به رییس جمهور جدید بروئنی یادآوری کردند مردم این کشور شهروندان او هستند، نه رعایای او؛ این اتفاق زمانی افتاد که رییس جمهور نیروی پلیس را بسیج ساخت جلوی برگزاری یک کنفرانس خبری را بگیرد که قرار بود یک نماینده ‌ی پارلمان در آن از سوء استفاده‌ های دولتی صحبت کند.

شجاعت از خشم سرچشمه می‌ گیرد، خشمی که حاضر به پذیرش بی‌ عدالتی نیست. در هر جامعه وقتی قدرتمندان از دروغ برای حکم راندن ظالمانه ‌ی خود استفاده می‌ کنند، همواره افراد شجاعی هستند که برای مخالفت به پا می‌ خیزند. مردی که برای پذیرش آن زن باردار حاضر شد هزینه‌ ی بیمارستان را بپردازد، این کار را از سر خشم از بی ‌عدالتی انجام داد. یک روز وقتی امانوئل برای ارسال گزارش از یک کشتار دسته ‌جمعی رفته بود، از او پرسیدم از قاتلین نمی‌ ترسد؟ او جواب داد: «من از این بابت آن قدر عصبانی ‌ام که فکر کنم دیگر جایی برای ترس باقی نمانده است. این آدم‌ هایی که کشته شده ‌اند... شاید من هم یکی از آن ‌ها بودم. پس باید به هر قیمتی که شده حقیقت را پیدا کنم.»

منبع:آلکسیس سیندوجی، فصلنامه بنیاد روزنامه نگاری نیمن


پی نوشت:

۱ Alexis Sinduhije

۲ Emmanuel Ndamwumvaneza

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.