23 تیر 1392

نظام جامع رسانه ای در انتظار نظر کارشناسان

افزایش سخت گیریها و مجازاتها در لایحه جدید رسانه ها

23 تیر 1392

خبرنگاران ایران -پیش نویس لایحه نظام جامع رسانه ها در حالی روز گذشته در رسانه های عمومی ایران منتشر شد که در بخش هایی از این لایحه پیشنهادی تبصره ها و ماده های سخت گیرانه تری نسبت به قانون فعلی مطبوعات دیده می شود. این در حالی است که این قانون هنوز نهایی نشده و نماینده مدیران مسئول در هیئت نظارت بر مطبوعات از اهالی رسانه‌ها خواسته است تا نظرات خود را تا سه هفته آینده درباره این پیش نویس اعلام کنند. با توجه به اهمیت موضوع، سایت خبرنگاران ایران در نظر دارد با مقایسه و بررسی بند بند این پیش نویس با قانون فعلی که در حال اجراست و ارائه نظرات کارشناسان به تحلیل بیشتر این موضوع بپردازد .

از جمله مواردی که در پیش نویس قانون رسانه ها عنوان شده و مقایسه آنها با قانون فعلی نشان از تغییراتی دارد که تصویب آنها برای رسانه ها می تواند تبعاتی را به دنبال داشته باشد. از جمله می توان به تغییر مجازاتها، توجه ویژه به مصوبات شورای عالی امنیت ملی ، سنگین تر شدن افزایش مجازات، توقیف مطبوعات و همچنین باید و نبایدهای تبلیغات رسانه ای و ابهام در موضوع حذف مجازات حبس روزنامه نگاران و ... اشاره کرد .مواردی که هر یک جای بحث و بررسی را برای اصحاب رسانه تا نهایی شدن این قانون باز می گذارد. البته برخی ماده های این پیش نویس ابهام های قانون قبلی را نیز تا حدودی برطرف کرده است که مزایا و معایب آن نیازمند نظرات کارشناسی است.

«نظام جامع رسانه ها» طبق برنامه چهارم توسعه باید ۷ سال پیش تدوین می شد اما به دلیل تدوین نشدن آن، در برنامه پنجم توسعه نیز به آن اشاره شد و هم اکنون در روزهای آخر دولت احمدی نژاد در حالیکه لایحه دولت در کمیسیون فرهنگی دولت تصویب شده است ، «حسین انتظامی» نماینده مدیران مسئول در هیئت نظارت بر مطبوعات با انتشار پیش نویس آن از اهالی رسانه‌ها خواسته است تا نظرات خود را در این باره ارائه کنند.

انتظامی، نماینده مدیران مسئول در هیئت نظارت بر مطبوعات در این باره در یادداشتی که سایت خبرآنلاین آن را منتشر کرده است می گوید: «مزید استحضار، این لایحه، اواخر سال گذشته در کمیسیون فرهنگی دولت جمع بندی شد اما آقای رئیس جمهور به هر دلیلی آن را برای مجلس ارسال نکردند. بنابراین همچنان در حد یک پیش نویس است که ممکن است در دولت آینده به بحث مجدد گذاشته شود و لذا فراخوان و بحث جدید کارشناسی به مجلس و دولت آینده نیز یاری می رساند.»

انتظامی البته درباره طرحی که با همین نام توسط مجلس شورای اسلامی تهیه شده است توضیحی نمی دهد. طرحی که سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در گفت و گو با ایسنا اعلام کرده بود در سال ۱۳۹۲ در مجلس نهایی خواهد شد.

کمیسیون فرهنگی مجلس هم در دوره نهم در ادامه فعالیت های اولیه مجلس هشتم به سراغ نظام جامع رسانه ای رفت و سرانجام این طرح در زمستان سال گذشته به تصویب کمیسیون فرهنگی مجلس رسید اما هیچ گاه جزئیات طرح کمیسیون فرهنگی مجلس اعلام نشد.

از سوی دیگر با توجه به اینکه «حسن روحانی» نسبت به بسیاری از اقدامات دولت فعلی نگاه کاملا متفاوت و انتقادی دارد مشخص نیست مفاد نظام جامع رسانه ای چه در طرح مجلس چه در لایحه دولت احمدی نژاد مورد حمایت دولت آینده نیز است یا نه؟

حذف مجازات حبس روزنامه نگاران و اتهام اقدام علیه امنیت ملی

در مدتی که وزارت ارشاد دولت احمدی نژاد در حال تهیه این لایحه بود، هیچگاه مفاد آن منتشر نشد و در چند نوبت معاونان و مسئولان وزارت ارشاد به برخی از بخش‌های آن به طور گذرا اشاره کردند.

مهمترین موضوعی که مسئولان وزارت ارشاد به آن از مفاد این لایحه اشاره کردند موضوع حذف مجازات حبس روزنامه نگاران در نظام جامع رسانه‌ها بود به طوریکه «احمدعلی محسن‌زاده» مدیرکل دفتر حقوقی وزارت ارشاد در گفت‌و‌گویی که با خبرگزاری مهر داشت، اعلام کرد: «در آخرین چکش‌کاری‌های لایحه جدید نظام جامع رسانه‌ای در کمیسیون لوایح هیئت دولت، مجازات حبس برای روزنامه‌نگاران حذف شده است.»

این سخن در حالی بیان شد که در تبصره ماه ۵۲ این پیش نویس آمده است: «جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی تابع قوانین و مقررات مربوط می‌باشد.» این موضوع نشان دهنده ادامه روند فعلی است چرا که تمام روزنامه نگارانی که این روزها در زندان حکم‌های خود را می گذرانند گرچه به خاطر نوشته‌هایشان بازداشت شده اند اما اتهام آنها اقدام علیه امنیت ملی ثبت شده است و قانون قبلی مطبوعات و یا قانونی که در آینده با این شرایط نهایی شود هیچ مصونیتی برای آنها ایجاد نمی کند.

گرچه این لایحه نام «نظام جامع رسانه‌های همگانی» را بر خود نهاده است اما طبق ماده هفتم این پیش نویس شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی سازمان صدا و سیمای جمهوری ا‌سلامی ایران از شمول این قانون مستثنا هستند.

ماده ۱۰ این پیش نویس اعلام می کند: « کنترل و اجبار رسانه‌ها به وسیله مقامات و اشخاص حقیقی و حقوقی برای انتشار یا عدم انتشار تمام یا بخشی از محتوای رسانه‌ای ممنوع و جرم است.»

این موضوع در آخرین قانون مطبوعات مصوبه ۱۳۷۹ نیز آمده است اما نکته قابل توجه این است که یکی از مسئولان وزارت ارشاد این موضوع را نقطه قوت لایحه دولت احمدی نژاد عنوان کرده بود. مدیرکل دفتر حقوقی وزارت فرهنگ و ارشاد چند ماه پیش به خبرگزاری مهر گفته بود: «بر اساس یکی از بندهای تصویب شده در جریان بررسی لایحه جامع رسانه‌ای، هیچ مقام دولتی یا غیردولتی برای انتشار یا عدم انتشار مطلبی در رسانه‌ها، حق ندارد در صدد اِعمال فشار به آنها برآید.»

این لایحه به طور مفصل تر نسبت به آخرین قانون مطبوعات به موضوع جوابیه‌ها به رسانه‌ها پرداخته است و حتی با وجود قانون‌های انتخاباتی در ارتباط با انتخابات ریاست جمهوری بخشی را به نامزدهای ریاست جمهوری و جوابیه‌های آنها به رسانه‌ها اختصاص داده است: « پاسخ نامزدهای انتخاباتی در جریان انتخابات باید در اولین شماره رسانه چاپی درج گردد، به شرط آنکه حداقل شش ساعت بیش از زیر چاپ رفتن رسانه، پاسخ به دفتر رسانه تسلیم و رسید دریافت شده باشد. رسانه‌‌های غیرچاپی مکلفند دو ساعت پس از وصول نسبت به درج پاسخ نامزدها اقدام کنند.»

یکی از اقدام‌های ممنوع رسانه‌های شامل این قانون چنین بیان شده است: « تبلیغ پایگاه‌های اطلاع‌رسانی غیرمجاز و یا آموزش چگونگی دسترسی به آنها.»

تخلفات، جرائم و مجازات‌ها و مصوبات شورای عالی امنیت ملی

در این پیش نویس به طور مفصل به باید‌ها و نباید‌های تبلیغات رسانه‌ای پرداخته شده است. موضوعی که در آخرین قانون مطبوعات که در حال حاضر اجرا می شود وجود ندارد.

فصل هفتم این پیش نویس به موضوع «تخلفات، جرائم و مجازات‌ها» اختصاص دارد که مقایسه اجمالی آن با قانون آخر مطبوعات نشان می دهد در این بخش تغییرات اساسی شکل گرفته است. بخشی که می تواند برای رسانه‌ها بسیار مهم باشد. جرایم نقدی بسیاری در این بخش در نظر گرفته شده است که نسبت به قانون قبلی شاید بیشتر از دو برابر باشد.

اما در لایحه جدید به مصوبات شورای عالی امنیت ملی توجه ویژه شده است و مجازات تخلف از این مصوبات از سوی رسانه‌ها شش برابر سنگین تر از آخرین قانون است. در قانونی که هم اکنون اجرا می شود در تبصره ۲ ماده ۵ آمده است: « مصوبات شوراي عالي امنيت ملي براي مطبوعات لازم الاتباع است . درصورت تخلف، دادگاه مي تواند نشريه متخلف را موقتا تادوماه توقيف و پرونده راخارج از نوبت رسيدگي نمايد.»

اما پیش نویس لایحه جدید در ماده ۶۱ اعلام می کند: « در صورت عدم رعایت مصوبات شورای عالی امنیت ملی توسط رسانه‌ها، دادگاه می‌تواند نشریه متخلف را موقتاً تا یک سال توقیف یا امتیاز آن را لغو نماید.»

مقایسه این مورد نشان می دهد در پیش نویس پیشنهاد شده مجازات توقیف رسانه از دو ماه به یک سال افزایش پیدا کرده است و از سوی دیگر به این نکته تاکید شده است که دادگاه می تواند امتیاز رسانه را لغو کند در صورتیکه این موضوع در قانون فعلی موجود نیست.

هر بخش پیش نویس لایحه جدید می تواند قابل بحث و بررسی باشد اما مهمترین سوالی که می تواند مطرح شود این است که آیا دولت آینده با کلیات این لایحه موافق است و آیا قرار است پیش از پایان دولت احمدی نژاد این لایحه به مجلس ارسال شود؟ از سوی دیگر مجلس نسبت به طرح کمیسیون فرهنگی در این موضوع چه موضعی خواهد داشت؟ شاید پاسخ به این سوالات بتواند در بررسی‌های بعدی این پیش نویس به صورت کارشناسی تر کمک رسان باشد.

مطالب مرتبط:

- دلسردی از قانون مطبوعات؛ برخوردی فراتر از قانون با خبرنگاران

- چه کسانی سرنوشت مطبوعات ایران را رقم می زنند

- تردیدها درباره نظام جامع رسانه ای ؛ جایگزینی برای قانون مطبوعات

- آیا روزنامه نگاران دیگر به زندان نمی روند؟

- چه کسانی برای بقای روزنامه ها در ایران تصمیم می گیرند

- موضوعی که سوژه دو نامه شد؛هیات منصفه مطبوعات در ایران

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • از گشت ارشاد تا تبلیغات زیاد یک روزنامه دولتی و نبود نشریات محافظه کار

    23 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- آنچه نمایشگاه مطبوعات امسال را از سالهای گذشته متمایز می‌کند، انصراف تعدادی از مطبوعات و خبرگزاری‌های جناح راست یا مخالف دولت است که پیش از برگزاری نمایشگاه مطبوعات اعلام کردند در آن حضور نخواهند یافت. وقتی در نمایشگاه مطبوعات امسال راه می‌روی خیلی زود نبود این نشریات را متوجه می‌شوی، خیلی‌ها معتقدند این رسانه‌ها و خبرنگارانشان وابسته به نهادهای امنیتی ایران هستند. آنها معمولاً با حضور در نمایشگاه و برگزاری نشستهای انتقادی و شعارهایی علیه دولت و یا در سال های ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد علیه آنچه" فتنه گران "می‌خوانند، فضایی متفاوت را در نمایشگاه به وجود می‌آوردند، فضایی رادیکال که معمولاً به ایجاد تنش بین گروه‌ها و رسانه های منتقد آنان نیز منجر می‌شد.

  • یک بررسی آماری: ایرانی‌ها از کجا خبر می‌گیرند

    11 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-با همه‌گیر شدن اینترنت و مخصوصا اینترنت‌های همراه در ایران، دسترسی به منابع خبری آن‌لاین برای گرفتن اطلاعات سریع‌تر شده و آنها در صدر منابع خبری آن دسته از ایرانیانی قرار گرفته‌اند که فعالانه پیگیر اخبار و رویدادها هستند. قطعا در این میان، بعضی منابع خبری از منابع دیگر مراجعان بیشتری دارند و در اصطلاح پرترافیک‌تر هستند. در این گزارش سعی شده‌است براساس اطلاعاتی که سایت الکسا فراهم می‌کند، پرمراجع‌ترین سایت‌های خبری ایرانی معرفی شده و باهم مقایسه شوند.

  • برنده نوبل ادبیات تحصیلکرده مدرسه روزنامه نگاری است

    23 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-می‌خواهید برنده نوبل ادبیات شوید؟ به مدرسه روزنامه‌نگاری مینسک در بلاروس بروید. شاهد از غیب رسید: سوتلانا الکسیویچ، برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2015 است. مارتا باسلز از گاردین او را این‌طور معرفی می‌کند: «یک نویسنده بلاروس و کسی که کتاب‌های تاریخ شفاهی او صدای هزاران نفر را که موجب انفجار درونی اتحاد جماهیر شوروی شدند را ثبت کرده است.»کتاب‌هایش که به گفته خودش 10 سال طول کشید تا نوشته شوند، بر اساس گفتگوهایی است که با مردم انجام داده است. بیشتر این مردم زن و کودک هستند. کسانی که در بحران‌های دردناکی چون حمله اتحاد شوروی به افغانستان و نشت اورانیوم از نیروگاه اتمی چرنوبیل، زندگی می‌کردند.