14 تیر 1390

روزنامه نگاران پس از زندان چگونه به حرفه شان نگاه مي كنند

روزنامه‌نگاری پس از زندان

14 تیر 1390

خبرنگاران ایران -نیکی رهجو:زنداني شدن روزنامه نگارها در ايران در سالهاي اخير پديده نادري نبوده است و هر از چند گاهي اخباري مبني بر زنداني شدن روزنامه نگارها به گوش مي رسيد .

اخباري كه در دوسال گذشته بر شدت انتشارشان افزوده شده، چرا كه پس از انتخابات پر مناقشه رياست جمهوري 88 ديگر زنداني شدن روزنامه نگاران پديده اي معمول شده و حتي روزنامه نگاران بيش از سياستمداران راهي زندان مي شوند ؟

آيا هيچگاه از خود پرسيده ايم كه اين روزنامه نگاران بعد از آزادي از زندان چه حسي به حرفه شان دارند و تجربه روزنامه نگاري بعد از زندان چگونه است ؟ آيا اين روزنامه نگاران همان نگاه قبلي رابه روزنامه نگاري دارند ؟ و يا اين كه از زاويه اي متفاوت به شغل شان مي نگرند ؟ آيا زندان رفتن روزنامه نگارن را در انجام وظايف حرفه اي شان مصر تر مي كند؟يا آنها را براي هميشه از اين شغل و حرفه دور مي كند . اين سوالات را با تعدادي از روزنامه نگاراني كه تجربه زندان رفتن دارند در ميان گذاشتيم .

روزنامه نگاراني كه اغالب به خاطر وضعيت دشوار ي كه اين روزها مي گذرانند ترجيح دادند بدون گفتن اسم شان سخن بگويند و برخي بي پرده از تجربيات پس از زندان شان گفتند .

با تعدادی از روزنامه نگاران زندان رفته در باره همین موضوع گفت و گو کرده ام که حاصل آن را در زیر می خوانید.نام این روزنامه نگاران به درخواست خودشان ذکر نشده است.

براي روزنامه نگار ماندن مصرتر شدم

يكي از روزنامه نگاراني كه به طور موقت از زندان آزاد شده مي گويد : "هر چند بعد از اينكه با قيد وثيقه از زندان آزاد شده ام و در محدوديتهاي شديدي قرار دارم اما در زندان و بازجويي ها فهميدم كه چقدر نقش ما و اطلاع رساني مان براي آنها مهم است . فهميدم چه شغل مهمي دارم و هرگز از آن نمي گذرم ."

من اين روزها هر كاري از دستم بر آيد در جهت حرفه ام انجام مي دهم حتي شده زير زميني براي كارم فعاليت مي كنم مي توانم بگويم كه زندان فقط من را مصر تر كرد ، مصرتر براي حرفه ام و محكم تر براي كارم .

ترجيح دادم وارد تحريريه هيچ روزنامه اي نشوم

يكي ديگر از روزنامه نگاراني كه تجربه زندان در دو سال گذشته را از سر گذرانده هم در اين باره توضيح مي دهد :« من دوست دارم باز هم روزنامه نگار باقی بمانم به ويژه در شرايط امنيتي و سخت جامعه ، اما در يك فضاي باز و آزادتر رسانه اي »

او مكثي مي كند و ادامه مي دهد :« راستش با اين شرايط كار كردن در تحريريه روزنامه ها كه سانسور شديدي برقلم و نگاه روزنامه نگاران حاكم است راه براي فعايت آزادانه تا حدي دشوار است و اين براي من نااميد كننده است .براي همين ترجيح دادم در اين شرايط بي ثبات وارد تحريريه هيچ روزنامه اي نشوم و دنبال کارهای عمیق تر رسانه ای بروم که فعلا خطر بازداشت ندارتد ، كارهايي چون تحقیق یا مصاحبه های عمقی درباره موضوعات مورد علاقه ام .»

او همچنين از تجربه زندان و بازجويي هايش حرف مي زند :«در دوران زندان این دیدگاه را هم پیدا کردم که ما خبرنگاران چقدر مي توانيم برای دستگاه امنیتی و اطلاعاتی دردسر آفرين باشيم و آنها را به چالش بكشيم ،دوست داشتم اگر شرايط بازگشت به تحريريه روزنامه ها فراهم بود اين بار به جاي حوزه هاي ديگر در حوزه سیاسی- قضایی فعالیت می کردم. تجربه زندان به من نشان داد كه در اين بخش ها نياز است كه ما دولتمردان را به چالش بيشتري بكشيم و مورد نقد و انتقاد قرار دهيم .»

او تاكيد مي كند:« كه بعد از بازگشت از زندان و به خاطر فشارهاي مختلف بارها به ذهنش آمده كه اين كار را براي هميشه كنار بگذارد اما آنقدر كار روزنامه نگاري وسوسه كننده است كه فكر نمي كند هيچ وقت به اين كار رضايت دهد او همچنين معتقد است آنقدر در ايران تعداد بازداشت روزنامه نگاران بالاست كه اين موضوع كمتر مي تواند ديدگاه روزنامه نگاري را به كارش كاملا تغيير دهد .»

روزنامه نگاراني كه در زندان هم مي نويسند

يكي از روزنامه نگاراني كه به تازگي از زندان آزاد شده مي گويد يك روزنامه نگار واقعي براي هميشه در شغلش باقي مي ماند هنوز تعداد زيادي روزنامه نگار در زندان داريم كه از درون زندان هم همچنان روزنامه نگار هستند. روزنامه نگاراني كه وضعيت زندانها را گزارش مي كنند و اطلاع رساني و آگاهي سازي براي مردم را هر گز فراموش نكرده اند .

به گفته اين روزنامه نگار اين روزنامه نگاران هميشه روزنامه نگار مي مانند و هميشه و در هر شرايطي گزارش مي كنند . آنها حتي در زندان اخبار را مي نويسند و در انتشارش مي كوشند. آنها حتي روايتهاي زندگي زندانيان گمنام را نيز منتشر كرده اند يكي از اين روايتها روايت زندگي اكبر اميني ، قهرمان جرثقيل است كه توسط همين روزنامه نگاران زنداني به بيرون انتقال يافت .يا مهدي محموديان كه گزارشگري بي طرف از زندان رجايي شهر بوده است و وضعيت اين زندان را براي همه كساني كه تصوري از اين زندان ندارند نوشته است .اين روزنامه نگاران مسلم است كه بعد از رهايي از زندان نيز نمي توانند نسبت به شغل و حرفه شان بي توجه بمانند و هميشه مي كوشند روزنامه نگار بمانند حتي اگر تحريريه اي براي كارشان فراهم نباشد.

براي هميشه اين شغل را كنار گذاشتم

اما روزنامه نگار ديگري در اين باره عقيده متفاوتي دارد :« هر كسي شرايط و ويژگي هاي زندگي خود را دارد من وقتي از زندان آزاد شدم نه شغلي داشتم و نه كسي حاضر بود شغلي به من بدهد پس تصميم گرفتم در يك آژانس اتومبيل كار كنم .»

اين روزنامه نگار معتقد است:« اين دوري از حرفه به هيچ وجه بي علاقگي به حرفه اش را نشان نمي دهد ، بلكه شرايط زندگي او را به اين سمت و سو سوق داده است .او فرزندي بيمار دارد كه بايد از او مراقبت كند و نمي تواند همه اينها را فداي حرفه اي كند كه در ايران جز زندان و تهديد برايش هيچ چيزي ديگري نداشته است .»

او همچنين از عدم حمايت از روزنامه نگاران مستقل گلايه مي كند و مي گويد وقتي از زندان آزاد مي شويم هيچكس عملا كاري به كارمان ندارد و خودمان هستيم و هزاران مشكل كه بايد با آنها دست و پنجه نرم كنيم آيا بايد باز هم توقع ادامه كار از ما داشت ؟

و ديگري كه با همكارش هم عقيده است مي گويد « من بعد از آزادي از زندان دوست داشتم كه به حرفه ام ادامه دهم اما عملا ممنوع کار شدم و به نوعي همين تعداد روزنامه به نسبت مستقل نيز از پذيرفتن ام سر بازدند ، من براي گذراندن زندگي روزمره ام چه مي توانستم بكنم و هر چند روزنامه نگاري با من عجين شده است، اما در يك مغازه فروشنده شدم روز به روز هم از اين فضا دورتر مي شوم ،من حالا يك سابقه دار با حكم زندانم كه بايد گذران عمر كنم و تجربه زنداني شدن ام به من نشان داد كه بايد براي هميشه حرفه ام را ترك كنم چون چاره ديگري ندارم .»

روزنامه نگاراني كه تجربه زندان در دو سال اخير را پشت سر گذاشته اند روز به روز بر تعدادشان افزوده مي شود و همچنان روزنامه نگاران زيادي هم پشت ديوارهاي بلند دوران حبس شان را مي گذرانند، روزنامه نگاراني كه سرانجام آزاد خواهند شد و آنچه را بر آنها گذشته روايت خواهند كرد ؟ آيا اين روزنامه نگاران هم نگاه متفاوتي به حرفه شان پيدا خواهند كرد ؟

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اصول رفتاری روزنامه‌نگاران در اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران-در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران(IFJ) درباره اصول رفتاری روزنامه‌نگاران به عنوان یک استاندارد حرفه‌ای برای روزنامه‌نگارانی شناخته می‌شود که در فرایند جمع‌آوری، انتقال، انتشار و اظهارنظر درباره اخبار و اطلاعات در رویدادهای توصیفی نقش دارند.

  • جنگ با دوربین؛ مروری کوتاه بر زندگی رابرت کاپا، عکاس خبری

    15 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- «اگر عکس‌تان خیلی خوب نشده، به این خاطر است که خیلی نزدیک نشده‌اید.» اگر عکاس خبری باشید، احتمالا این جمله را شنیده‌اید. جمله‌ای از «رابرت کاپا» یکی از مهم‌ترین عکاسان خبری جهان که شهرتش را بیشتر از هرچیز مدیون عکس‌هایی است که از پنج جنگ بزرگ قرن بیستم ثبت کرد؛ جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، جنگ جهانی دوم (بخش اروپایی جنگ)، جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و همین‌طور جنگ اول هندوچین (جنگ استقلال ویتنام از فرانسه). دوستش «جان اشتاین‌بک» ـ نویسنده آمریکایی ـ درباره‌اش نوشته است: « نمی‌توانید جنگ را تصویر کنید،چون جنگ نوعی احساسات است. اما او می‌توانست هول جنگ را در چهره یک کودک به تصویر بکشد.» ۲۲ اکتبر، ۳۰ مهر سالروز تولد رابرت کاپا بود که در ۴۱ سالگی در یکی از آخرین جنگ‌هایی که به‌تصویر کشید، کشته شد.

  • روزنامه‌نگاری که عامدانه و آشکار «بی‌طرفی» را کنار گذاشت

    7 مهر 1394

    خبرنگاران ایران- پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان هفته گذشته برای نخستین بار به آمریکا سفر کرد و یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌هایش را در این سفر در مقابل کنگره انجام داد. او در این سخنرانی از چهار شخصیت تاریخی ایالت متحده نام برد که برای دنیای ناامن امروزی می‌توانند منبع الهام باشند؛ «آبراهام لینکلن»، «مارتین لوتر کینگ»، «دورتی دِی» و «توماس مرتن». شیوه‌ای که او در روزنامه‌نگاری آمریکا دنبال کرد، نمونه‌ای مناسب از روزنامه‌نگاری «مدافعه‌گر» محسوب می‌شود؛ سبکی از روزنامه‌نگاری که با کنار گذاشتن عامدانه و آشکار «بی‌طرفی»، عملگرایی و دفاع از اندیشه و عقیده‌ای خاص را سرلوحه خود قرار می‌دهد.