27 خرداد 1392

بررسی دیدگاه های حسن روحانی در حوزه رسانه و آزادی بیان

رئیس جمهور منتخب ایران و همه وعده های رسانه ای اش

27 خرداد 1392

خبرنگاران ایران- سارا محسنی:با توجه به برگزاری اولین نشست مطبوعاتی خبرنگاران با حسن روحانی سعی داریم همه برنامه ها و وعده های انتخاباتی او را در حوزه رسانه مورد بررسی قرار دهیم . اینکه مواضع وی و دولت آینده اش نسبت به آزادی بیان، رسانه ها، روزنامه نگاران زندانی چیست و آیا وی برای رفع محدودیت بر مطبوعات، فضای مجازی و فیلترینگ سایت‌های اینترنتی برنامه ای دارد ؟

احیای انجمن صنفی روزنامه نگاران محور سوال رسانه های اصلاح طلب

خبرنگار روزنامه اعتماد پشت تریبون قرار گرفت و رییس جمهور منتخب را مورد خطاب قرار داد و گفت: « شما که امید را به مردم ایران باز گردانده اید، این امید را هم به جامعه روزنامه نگاران می دهید که فعالیت انجمن صنفی روزنامه نگاران از سر گرفته خواهد شد؟»

این سوال در نخستین نشست خبری «حسن روحانی» در بعد از ظهر آخرین روزهای بهار در سالن مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام پرسیده شد. سوالی که جوابش از سوی روحانی چنین بود: «امید را نه اینکه من بلکه مردم با مشارکت خود زنده کردند. بنده نه تنها آن انجمن(انجمن صنفی روزنامه نگاران) بلکه همه انجمن‌ها را طبق قانون فعال خواهم کرد، چرا که انجمن‌های صنفی بهترین راه برای حل مسائل جامعه است، لذا بنده تلاشم را در این مسیر انجام خواهم داد.»

انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران، انجمن سراسری روزنامه‌نگاران در ایران بود، که در مهرماه سال ۱۳۷۶ پس از روی کار آمدن «سید محمد خاتمی» به ریاست جمهوری تأسیس شد اما در ۴ تیر ۱۳۸۷ این انجمن توسط دیوان عدالت اداری به علت آنچه «سست بودن پایه‌های تاسیس» عنوان شده بود، منحل شد.

این پاسخ روحانی درباره انجمن صنفی روزنامه نگاران(و البته سایر انجمن‌های صنفی) در نشست خبری امروز یکی از مهمترین خبرها برای خبرنگاران ایرانی بود .

رویکرد و برنامه های رئیس جمهور منتخب ایران

اما رویکرد و برنامه‌های «حسن روحانی» نسبت به آزادی بیان، رسانه ها، روزنامه نگاران زندانی، محدودیت برای مطبوعات، فضای مجازی و فیلترسایت‌های اطلاع رسانی و ... چیست؟

روز دوم خرداد ۹۲ بعد از اعلام صلاحیت‌های کاندیداهای ریاست جمهوری ، سازمان گزارشگران بدون مرز این سوال را از ۸ کاندیدای تایید صلاحیت شده پرسید: « گزارش‌گران بدون مرز از شما می‌خواهد، نظر خود را در باره‌ تعهد به آزادی اطلاع رسانی، مبارزه علیه مصونیت از مجازات که آغاز تبدیل ایران به کشوری قانون مدار است، به روشنی و به شکل علنی، ابراز کنند. این همه مطالبات مردم ایران است، که در تظاهرات‌های میلیونی آنرا درخواست، و شرط اجتناب‌ناپذیر پایان انزوای جهانی ایران است.»

این سازمان درخواست‌های خود را هم در عین حال مطرح کرد: «متعهد شوید قانون رسانه‌ها را به شکل بنيادين اصلاح کند. اين اصلاحات به ويژه در عرصه‌های چون غير جزايی کردن جرايم مطبوعاتی که تضمین عدم دستگیری وزنامه‌نگاران است و تضمين آزادی بيان بدون تبعيض در زبان، مذهب و عقايد سياسی ضروری است. دسترسی به اینترنت آزاد، بدون فیلترینگ و کنترل را برای مردم ایران تضمین کنید. اجرای طرح اینترنت حلال (ملی) که تحمیل «تبعیض دیجیتالی‌» به مردم این کشور و خطرناک است، لغو کنید.متعهد شوید که به چیره‌گی مصونیت از مجازات در کشور پایان می‌دهید. »

ورق زدن کتاب برنامه‌های دولت تدبیر و امید ، ما را به صفحه ۴۹ می رساند که در آنجا سه سیاست تحت عنوان «سیاست فرهنگ رسانه‌ای و رسانه فرهنگی» مطرح شده است.

طبق این کتاب «تامین جایگاه مستقل برای توسعه ارتباطات در برنامه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی» ، «تغییر قانون مطبوعات و ایجاد نظام جامع رسانه ای» و «تقویت سواد رسانه‌ای و آموزش‌های خبرنگاری شهروندی» از سیاست‌های روحانی در حوزه رسانه برشمرده شده است که در پی آن برنامه هایی مانند «ارائه لایحه حمایت از آزادی بیان و خلاقیت فرهنگی و ایجاد شفافیت ضوابط» ، «ارائه لایحه نظام جامع رسانه ای» ، «اجرای کامل قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات» و ... آمده است.

این کتاب فاقد برنامه در حوزه اینترنت و فضاهای مجازی و ... است.

از سوی دیگر بررسی سخنان روحانی در سه ماه منتهی به انتخابات می توانند تا حدودی دیدگاه‌های وی در حوزه آزادی بیان، مطبوعات، اینترنت و ... را روشن کند.

بررسی سخنان روحانی نشان می دهد که وی بارها این جمله را که « آزادی بیان و مطبوعات و سایر رسانه‌ها عامل مهمی برای جلوگیری از فساد است» تکرار و از «بیان نقد» استقبال کرده است.

وی در حوزه‌های رسانه(به طور عام)، مطبوعات، اینترنت، ماهواره، صدا و سیما و آزادی بیان،در این سه ماه سخنانی بیان کرده است اما درباره توقیف رسانه‌ها وفیلترینگ، زندانی کردن خبرنگاران سخنی بیان نکرده است.

این گزارش سخنان «حسن روحانی» در این حوزه‌ها را به طور مجزا منتشر می کند. بیشتر این سخنان در زمان رسمی تبلیغات در شبکه های تلویزیونی مطرح شده است:

**

۶ خرداد ۱۳۹۲، گفت و گوی ویژه خبری

ای کاش در صدا و سیما هم عدالت برقرار می‌شد و اگر نقد سازنده‌ای بود آن را بیان می‌کرد و اگر تهمت بود به دنبال تهمت نرود چرا که در رسانه‌ها به بسیاری از مسئولان ما ظلم شده است و‌ای کاش آنها می‌آمدند و از خودشان دفاع می‌کردند؛ چرا که بسیاری از آنهایی که در زندان شاه شلاق خوردند و یار امام بودند، به آنها توهین شده است.

**

۶ خرداد ۱۳۹۲، نشست با دانشجویان دانشگاه‌های تهران

برای حفظ حقوق انسان‌ها باید مطبوعات را در چارچوب قانون گسترش داد.

**

۱۰ خرداد ۱۳۹۲، شبکه جام جم

مجری: بخش بعدی هم به صورت ایمیل است سئوالات آقای شاهین از کانادا عنوان کردند تا چه حد به تفکرات و احزاب مخالف اجازه فعالیت و آزادی بیان می دهید و آقای علی از انگلیس هم عنوان کردند برنامه شما برای توسعه و مشارکت سیاسی در داخل کشور چیست ؟

روحانی : هر دو مسئله، مسئله بسیار مهمی هست که هموطنان عزیز ما مطرح کردند مسئله آزادی بیان ،‌آزادی نقد ، فعالیت آنهایی که نظر مخالف دارند اساسا امکان پذیر نیست کشوری به رشد و توسعه خودش دست پیدا کند بدون اینکه در آن کشور آزادی بیان و نقد باشد به یک معنا توسعه اقتصادی بدون توسعه سیاسی امکان پذیر نیست نقد می تواند موجب تصحیح بسیاری از مواردی باشد که دولت یا هر برنامه‌ای دچار خطا و اشتباه شده نقد حق مردم هست و بالاتر از لحاظ دینی وظیفه مردم هست که انتقاد کنند نقد کنند و همه دولت‌ها و منجمله دولت تدبیر و امید از نقد استقبال می کند دعوت می کند مردم را به اینکه نقد سازنده از فعالیت‌ها داشته باشند و این آزادی نقد ادامه خواهد داشت عملکرد خود من هم همین را نشان می دهد در دوره‌ای که من مسئول پرونده هسته‌ای بودم نقدهایی می شد فراتر از نقد سازنده حتی گاهی نقد تخریبی که متاسفانه بعد هم بعضی از بد اخلاقی‌ها و بد اخلاقان آن را ادامه دادند اما در عین حال ما از هیچکس از هیچ روزنامه از هیچ سایتی شکایت نکردیم و تنها به دادن پاسخ در موارد ضروری اکتفا کردیم .

آزادی رسانه‌ها بعنوان عاملی است برای اینکه جلوی فساد گرفته بشود اعم از مطبوعات، سایت‌ها و رسانه ملی .

**

۱۱ خرداد ۱۳۹۲ ، نشست خبری

متاسفانه رسانه ما میلی شده است. من خیلی دوست دارم که رسانه ما ملی شود. همه مردم باید احساس کنند که رسانه برای آن‌ها است. عده‌ای در صدد هستند انتخابات و کاندیداها را مهندسی کنند. ما با معماری رسانه‌ها مشکلی نداریم اما باید قواعد کلی را مدنظر قرار دهیم تا این هشت نفر بتوانند در فضای باز با یکدیگر رقابت کنند و مردم هم بتوانند نامزد مورد نظر خود را با احساس آرامش انتخاب نمایند.

صدا و سیما نتوانست یک رقابت سالم را سامان دهد در حالیکه توان رسانه‌ای ایران به اندازه توان هسته‌ای ایران مهم است و توان رسانه‌ای ایران باید افکار عمومی را اقناع کند. برنامه دیروز صدا و سیما (نخستین مناظره) تبدیل به جوک و اس‌ام اس شد، آیا هدف رسانه ملی این بود؟

**

۱۴ خرداد ۱۳۹۲ ،گفت و گو با شبکه خبر

در زمنیه ماهواره دو کار باید بکنیم، اول اینکه باید مردم واکسینه و آماده شوند. دنیای امروز دنیای اطلاعات آزاد است و خیلی کار سختی است ایجاد محدودیت. نه اینکه نباشد در همه جای دنیا حتی دنیای آزاد هم فیلتر وجود دارد. من معتقد به ناتوی فرهنگی و بالاتر هم هستم.

**

۱۵ خرداد ۱۳۹۲، مناظره دوم تلویزیونی

مساله مذهب و قومیت و نژاد نمی‌تواند در حقوق شهروندی تاثیرگذار باشد. مساله مهم‌تر مساله حریم خصوصی است. حریم خصوصی بسیار مهم است. من تعجب می‌کنم، نیروی انتظامی شنیدم در یک رسانه‌ای گفته بود که با راپل می‌توانیم روی پشت بام برویم، چون خصوصی نیست و مجموعه ۱۰ آپارتمان است. من واقعا دچار حیرت شدم، زیرا اگر پشت بام فضای مشاع است، برای صاحبان آپارتمان است نه بین آنها.

کسانی که تحقیق کرده‌اند، گفته‌اند که جمع‌آوری دیش‌های ماهواره هیچ نتیجه‌ای نداشته است. آمارها نشان می‌دهد که ۵۰ درصد مردم از رسانه‌های خارجی استفاده می‌کنند، بنابراین ورود به حریم خصوصی ممنوع است.

در مطبوعات، رسانه‌ها و صداوسیما نیز همین‌طور است. وقتی فردی نسبت به آبرو و شخصیت فردی توهین می‌کند باید به او حق دفاع بدهیم، در غیر اینصورت حریم خصوصی و حق شهروندی وی نقض شده است.

**

۱۶ خرداد ۱۳۹۲، شبکه چهار

اطلاعات مربوط به دولت باید به صورت شفاف در اختیار مردم قرار گیرد که این مساله بسیار مهمی است؛ مقررات و قوانین باید به صورت شفاف در اختیار همه قرار گیرد و نباید یکی زودتر از این مسائل آگاه شود و فردی دیگر دیرتر.

در دنیایی زندگی می کنیم که محدود کردن اطلاعات به راحتی امکان پذیر نیست. ما باید نسل مان را به صورتی آماده کنیم که در زمان بمباران اطلاعاتی واکسن‌های لازم به وی تزریق شده باشد.

ما اکنون در شرایطی هستیم که دانشجو و محقق ما به دنبال استفاده از اینترنت است و نمی شود شرایط را به صورتی درآورد که فرد ساعت‌ها معطل شود و چنین شرایطی در شأن مردم و ملت ما نیست.

ما فکر کردیم اگر در بحث ماهواره چند دیش را جمع کنیم، مسائل حل می شود. ما باید خودمان را با مسائل روز منطبق کنیم و برنامه‌های درستی در این زمینه داشته باشیم.صدا و سیما باید تولیداتش را در دنیای رقابتی تولید کند؛ البته تولید باید با کیفیت باشد.باید به رسانه‌ها مقداری آزادی عمل دهیم؛ امروز بنگرید رسانه‌های ما چه وضعی دارند، در حالی که تعدد دارند اما تنوع ندارند.

امروز دیگر کسی روزنامه نمی خرد. باید شرایطی ایجاد کنیم که در آن تنوع لازم وجود داشته باشد و جوان‌ها بتوانند مطالعه کنند.

رسانه‌ها باید دارای چارچوب باشند و بدون چارچوب نمی توان کار کرد؛ مگر می شود با حیثیت مردم در رسانه‌ها بازی کرد؟ نه رسانه ملی و نه رسانه غیر ملی حق ندارند با آبروی افراد بازی کنند.

**

۲۱ خرداد ۱۳۹۲، گفت و گو با شبکه ۴

پهنای باند اینترنت در کشور، در شأن ملت ما نیست. رسانه‌ها درکشور ما تعدد دارد اما تنوع ندارد. مطبوعات باید در چارچوب عمل کنند و نمی‌شود در رسانه‌ها با آبروی مردم بازی کرد.

**

۲۱ خرداد ۱۳۹۲ ، رادیو جوان

امروز در کشور ما نهادهای نظارتی مختلفی وجود دارند که این نهادها بر عملکرد دولت نظارت می‌کنند اما معتقدم نظارت رسانه‌های جمعی بر عملکرد دولت موثرتر است.

محاکمه یک فرد متخلف توسط رسانه‌ها دردناک‌تر از محاکمه این شخص توسط نهادهای قضایی خواهد بود و لذا رسانه‌ها بهترین نهاد برای نظارت بر دولت هستند.امروزه بار احزاب قوی در کشور را رسانه‌ها به دوش می‌کشند.

رسانه‌ها می‌توانند برای چرخش امور به ملت، دولت و کشور کمک کنند و می‌توانند بهترین حامی، ناظر و یار دولت باشند.

دنیای امروز دنیای ارتباطات و رسانه است و همه رسانه‌ها و کشورها می‌خواهند محصولات خود را به کشورهای دیگر عرضه کنند؛ ما نیز همین هدف را دنبال می‌کنیم.

نمی‌شود دروازه ورود صدا و تصویر رسانه‌ها را به کشور بست؛ چرا که امکان‌پذیر نیست و تنها راه کند کردن اثر رسانه‌های دیگر فعال‌تر و قوی‌تر کردن رسانه‌های داخلی است.

رسانه‌های داخلی ما سبک‌های مورد پسند و فعال جوانان ما را به رسمیت نمی‌شناسند که علت اصلی مراجعه جوانان ما به رسانه‌های بیگانه همین موضوع است.

رسانه‌ها باید سلیقه‌های مختلف را به رسمیت بشناسند و چارچوب تعیین نکنند چرا که چارچوب‌ها همان فرهنگی است که مردم به آن باور دارند.

اینجا ایران است، کره شمالی نیست که شعار، رفتن به کلاس درس و یا راه رفتن تحت نظارت باشد؛ ما باید تکثر رسانه‌ها را بپذیریم.

**

۲۵ اسفند ۱۳۹۱، در دیدار با جمعی از فرهنگیان و نخبگان دانشگاهی

دستیابی به پیشرفت و توسعه جامع و پایدار بدون آزادی اظهار نظر، غیرممکن است. آزادی بیان و مطبوعات و سایر رسانه‌ها عامل مهمی برای جلوگیری از فساد است.

مبارزه با فساد، با تضمین آزادی‏‌های سیاسی و مدنی مصرح در قانون، در حوزه رسانه‌ها، احزاب و تشکل‌ها و شفافیت نهادهای حکومتی و عمومی و نیز پاسخگویی در برابر مردم،‌ به نتیجه مطلوب خواهد رسید.

**

در این بخش مهمترین سخنان روحانی در حوزه های ذکر شده با تقسیم بندی بر روی جدول منتشر شده است تا بررسی آنها آسانتر باشد.

بخش نخست به سخنان کلی و دیدگاه های روحانی در موضوع «رسانه» اختصاص دارد و بخش دوم سخنان خرد تر جدا شده است.

دیدگاه ها و سخنان امروز «حسن روحانی» در نخستین نشست خبری اش و بررسی سایر دیدگاه هایش نشان می دهد که گرچه وی در مورد برخی مسائل مانند موضوع روزنامه نگاران زندانی یا توقیف روزنامه ها به طور جزیی سخنی نگفته و اظهار نظری نکرده اما در مجموع بسیاری از سخنان او ، آینده روشن تری را نسبت به شرایط فعلی در حوزه مطبوعات وعده می دهد، اما آنچه در عمل رخ خواهد داد موضوع دیگری است و همچنان نامشخص .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.