9 خرداد 1392

روزنامه نگاری با هدف دموکراسی

9 خرداد 1392

هربرت جی.گانز 1*

ترجمه :انوشه جاوید

خبرنگاران ایران -وقتی خبرنگاران می‌ کوشند مشخص کنند چطور می‌ توان با انقلاب دیجیتال و ورود رسانه های جدیدی همچون شبکه های اجتماعی مشکلات سیاسی، مدنی، اقتصادی و فرهنگی را برطرف کرد، باید به فکر این مساله هم باشند که واقعا چه نقشی را برعهده گرفته اند و قرار است چه چیزی را گزارش کنند. به عبارت دیگر خبرنگار به عنوان آیینه تمام نمای جامعه وظیفه دارد چه چیزهایی را به جامعه منتقل کند و جلوی انتشار کدام اخبار و گزارش ها را در سطح وسیع بگیرد؟

• یک شروع فوری برای تجدیدنظر:

قبل از هر اقدامی بد نیست به این پرسش فکر کنیم که در جامعه ای همچون آمریکا خبرنگاران چطور رویدادها و تحولات دموکراسی به ویژه انتخابات و مشکلات آن را پوشش می‌ دهند؟ به یاد داشته باشیم که برخی ایده های جدید در مورد شیوه گزارش ‌دهی از رویدادهای سیاسی از جمله انتخابات ریاست جمهوری به مخاطبین عام یا طرفدار اخبار، می‌ تواند این امکان را برای رسانه ‌های خبری فراهم کند تا به منابع مالی جدیدی دسترسی پیداکنند. این نوع تجدیدنظر خاص می‌ تواند با درک جدیدی از خبرنگاری همراه باشد. به این معنی که خبرنگاری نوعی سیستم اخطار، یک سیستم حصول اطمینان و یک سیستم پیشگیری از وحشت است.

رسانه ‌ی خبری به مخاطبانش اجازه می دهد تا محیط دوردست خود را به دنبال خطر و زیان بررسی کنند. یعنی همان محیطی که فرد تماس مستقیم با آن ندارد. جالب تر اینکه رسانه های خبری زرد اما محبوب یا رسانه های غیرتخصصی حتی فعالیتی بیش از این دارند، چون با وجود گزارش خبرهای بد، مخاطبان را در جریان این مساله می‌ گذارند که نظام فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و اخلاقی خارج از محدوده ‌ی مشکل همچنان در امان و برقرار است. بدون انتقال چنین خبرهایی، یک خلا اطلاعاتی به وجود می‌ آید که خیلی زود از فرضیه و شایعه پر می‌ شود و کمی بعد، نتیجه ‌ی احتمالی آن وحشت و سایر اشکال آشوب های سیاسی و اجتماعی خواهد بود. رسانه ‌ی خبری چه خود بداند یا نه، حافظ کشور، خصوصاً بنیادهای دموکراتیک آن در مقابل چنین آشوب هایی است.

گذشته از آن، سایر مشارکت های رسانه های خبری در حوزه دموکراسی نسبتاً معمولی و متوسط هستند، چرا که گزارش های سیاسی معمول، خبرهایی هستند که به شکل معین از بالا به پایین منتقل می‌ شوند. خبرهایی چون تصمیمات، عملکردها و سخنرانی های مقامات ارشد دولتی و وقایعی که خود آن ها در آن شرکت دارند.

خبرنگاران شاید حامی دموکراسی باشند، ولی این حمایت خودش نوعی مانع ثابت در سر راه جریان اطلاعات محسوب می‌ شود. از آن ‌جایی که رسانه های خبری محبوب خودشان را به پوشش خبرهای سیاسی بالا به پایین محدود می‌ کنند، اغلب توجه چندانی به فرآیندهای سیاسی که حوالی این مانع در جریان است ندارند. به ندرت خبری را می‌ بینیم که مستقیماً از مشکلات و خطراتی که دموکراسی آمریکا را تهدید می کند، حرفی زده باشد. مثلاً امروزه تقریباً صحبتی از قطبی شدن طولانی مدت احزاب سیاسی، قطع ارتباط سیاست کاربردی با قوانین نظری، تاخیرهایی که سنا دائم به وجود می‌ آورد، محدودیت های تصمیم‌ گیری کنگره، سرکوب رای دهندگان یا تقسیمات غیرعادلانه نمی‌ شود. حتی درباره مشکلاتی همچون افزایش دخالت اقتصاد سیاسی در سیاست های انتخاباتی و کمک های مالی عظیم ثروتمندان به کمپین های تبلیغاتی هم حرفی به میان نمی آید و رسانه ها به این سادگی ها از آن صحبت نمی کنند!

اخبار معین و از پیش تعیین شده باعث می‌ شوند رسانه های خبری تنها زمانی از این مشکلات حرفی به میان بیاورند که مشکل به حد اعلی رسیده باشد. چنین قالبی به خبرنگاران اجازه نمی‌ دهد تا به عمق مساله بپردازند و در مورد دلایل و راهکارهای مشکلات دموکراسی صحبت کنند. این مسایل اغلب به عهده ‌ی تحلیل ‌گران و مقاله‌ نویسان متخصص سپرده می‌ شود، ولی آن چه که آن ها منتشر می‌ کنند حتی اگر حقیقت محض باشد، تنها به عنوان نظر شخصی خود آن ها شناخته می‌ شود. با چنین تعریفی نباید تعجب کرد که قسمت عظیمی از جامعه مشکلات دموکراسی را به بحث های بی‌ دلیل سیاسی ربط می‌ دهند.

شکی نیست که خبرنگاران به تنهایی نمی‌ توانند دموکراسی آمریکا را بهبود ببخشند؛ اما حقیقت غیرقابل انکار این است که آن ها می‌ توانند دموکراسی را تبدیل به یکی از موضوعات جذاب خبری کنند. برای انجام چنین کاری، گاهی اوقات نیاز است که بی‌ طرفی قابل دفاع خود را کنار بگذارند و جهان را به دو قطب سیاسی شناخته شده یا مشابه چنین دسته‌ بندی هایی، تقسیم نکنند.

از همه مهم ‌تر، آن ها باید ببینند چطور می‌ توان مخاطب عام را برای این نوع خبر آماده کرد. همه ما به خوبی می دانیم که گروه های بزرگ مخاطبین از نظر ایدئولوژی بسیار متنوع هستند و ممکن است از به چالش کشیده شدن باورهایشان خوششان نیاید. بازاریابان هم دوست ندارند مخاطبین خود را ناخوشنود کنند و به همین دلیل شرکت های خبری به ندرت پا در حوزه ‌ی مسایل حساس سیاسی و اقتصادی می‌ گذارند. با این حال، این کار ارزش انجام دادنش را دارد البته شاید زمانی که مردم دیگر مستقیماً از مشکلات دموکراسی رنج نمی‌ برند و آماده‌ اند تا خبرهای سیاسی نامحدود و غیرمعیین را دریافت کنند.

• اخبار دموکراسی، چند پیشنهاد

این که چه کاری را می‌ توان انجام داد و کدام کار را حتماً باید انجام داد، از سوی خود خبرنگاران تعیین می‌ شود و من تنها می‌ توانم چند پیشنهاد به شما بدهم. هیچ کدام از شش دسته پیشنهاد زیر جدید نیستند و همین حالا یک نفر –شاید یک بستره ‌ی خبری بزرگ، یک وب‌ سایت تبلیغاتی یا یک گروه از خبرنگاران غیرانتفاعی- در حال انجام این پیشنهاد باشند. بیشتر پیشنهادها بسیار ایده ‌آل ‌گرا هستند، ولی تنها برای کمک به شروع مجدد بحث در مورد کمک های خبرنگاری به دموکراسی بیان شده‌ اند.

- اولین پیشنهاد:

خبرنگاران باید موضوع خبرنگاری و دموکراسی را از نو به بحث های حرفه‌ ای خود بیفزایند و تحلیل کنند که در گذشته چه کرده‌ اند و ببینند در آینده چه خواهند کرد. همچنین خبرنگاران باید این مساله را در نظر داشته باشند که سیاست آمریکا از زمان اولین فرمول ‌بندی های حرفه ‌ای خبرنگاری و تعیین هنجارها و قوانین آن برای پوشش دادن خبرهای سیاسی، بسیار تغییر کرده است. بخشی از بحث باید در مورد معیارهای ارزشمندی باشد که حالا به کار می‌ رود و آن معیارهایی که بهتر است به کار رود – هم از نظر کلی و سیاسی و هم از نظر مشکلات خاص دموکراسی آمریکایی.

اساتید امر خبرنگاری و دانشجویان آن ها باید بحث به راه بیندازند و نظریه‌ پردازان سیاسی را به بحث دعوت کنند، ولی در نهایت خبرنگاران حرفه ‌ای باید هدایت را به دست بگیرند؛ چرا که آن ها روابط نزدیک‌ تر بین جامعه خبری و دموکراسی را به وجود خواهند آورد.

- دومین پیشنهاد:

خبرنگاران باید روش های پوشش خبرهای سیاسی را افزایش دهند. برای شروع، گزارش‌ دهی سیاسی نیازمند حرکت ورای تاکید فعلی بر رسمی بودن اخبار است. مثلاً تا زمانی که لابی ها و سایر گروه های سازماندهی شده اثر خود را حفظ کنند و به کار خود ادامه دهند، روابط آن ها با دولت باید بیشتر از حالا مورد پوشش خبری قرار گیرد. در حقیقت، فرآیند سیاسی را می‌ توان به عنوان یک مجموعه داستان در نظر گرفت که ابتدا، میانه و انتهای مشخص دارند. این داستان ها را می‌ توان با چگونگی و چرایی شروع قوانین جدید یا دستورالعمل های تازه شروع کرد؛ میانه ‌ی داستان، به مخاطب نشان می‌ دهد که چه کسی مدافع یا مخالف این قانون یا دستورالعمل جدید است.

- سومین پیشنهاد:

نه تنها باید نشان داد که قانون یا دستورالعمل پیشنهادی تصویب شده یا نه، بلکه باید نشان داد که داستان چرا به این شکل پایان می ‌یابد. مثلاً این که چرا و چطور لابی‌ گرها در به وجود آمدن قوانین جدید همکاری می‌ کنند و چه کسی حلقه های پیش‌ بینی نشده را که در بیشتر قوانین پیشنهادی به چشم می‌ خورد، تعیین می‌ کند. این نوع پوشش خبری به اندازه ‌ی تصمیم نهایی در مورد آن قانون ارزشمند و جذاب است. همین طور انگیزه ها و محدودیت هایی که موقع تصمیم‌ گیری در مورد قوانین جدید از سوی مامورین انتخاب شده ‌ی دولتی اعمال می‌ شوند را هم نباید فراموش کرد.

- چهارمین پیشنهاد:

رسانه ‌ی خبری باید بازیگران داستان هایی را که گزارش می‌ دهد، افزایش دهد. خبرنگاران باید فراتر از وضعیت فعلی به عنوان یک خبرنگار بخش سیاسی حرکت کنند. آن ها باید به دنبال منتقدین حرفه ‌ای وضعیت فعلی در داخل و خارج از دولت بگردند، و باید به شکل مداوم از جنبش های اجتماعی و سایر تحولات ایدئولوژیکی را که تغییر به دنبال دارند، گزارش دهند. این که این جنبش ها چه می‌ کنند و چه می‌ گویند، به ندرت تیتر خبرها می‌ شود و بسیاری بدون باقی گذاشتن اثری، فراموش می‌ شوند. ولی برخی ممکن است روزی دوباره تبدیل به جنبش های بزرگ شوند. تا آن موقع، خبرنگاران باید در مورد خواسته ‌ی آن ها، و این که چطور می‌ خواهند تغییر مورد نظر خود را به وجود آورند، هشیار بمانند. به علاوه، خبرنگاران باید بیشتر به گزارش مهم ترین فاکتور یک دموکراسی بپردازند، یعنی امر شهروندی – آن چیزی که شخصاً خبرهای شهروندی می‌ نامم. از آن‌ جایی که «شهروندی سازماندهی شده» حالا تبدیل به یکی از مسایل ارزشمند برای گزارش‌ دهی شده است، پوشش بیشتری از امر شهروندی جدید و سازماندهی نشده مورد نیاز است که این مساله 40 درصد از افرادی را که در انتخابات ملی شرکت نمی‌ کنند، شامل می‌ شود.

- پنجمین پیشنهاد:

از آن ‌جایی که بیشتر خبرهای سیاسی شکل ارتباطات سیاسی را به خود می‌ گیرند –مثل صحبت سیاستمداران با ما- حقیقت، دقت و میزان ربط آن رابطه ارزش خبر دادن را تعریف می کند. شاید ارزش آن به اندازه ‌ی ارزش خبرهای مربوط به تصمیمات سیاسی و سخنرانی ها هم باشد. در حال حاضر، ارتباطات سیاسی به راحتی می‌ توانند از قوانین پذیرفته شده ‌ی اعتماد و پاسخگویی پرهیز کنند؛ اغراق در این ارتباطات از تبلیغات ارزان‌ تر تمام می‌ شود و در آن دروغ و کلک هم رواج دارد؛ اما حق دموکراسی چیزی بیشتر از این ها است. خبرنگاران همین حالا هم یک سلاح در اختیار دارند که «بررسی حقیقت» نام دارد و نوعی جنبش اجتماعی و حرفه‌ ای هم در حال فعالیت است که این کار را بهبود بخشیده و گسترش و رواج می‌ دهد. به علاوه بررسی منابعی که بیشتر اخبار رسانه های سیاسی را روزانه تامین می‌ کنند، کم ‌کم فراتر از حد تبلیغات سیاسی گسترده می‌ شود.

خبرنگاران نمی‌ توانند به راحتی مشخص کنند که آیا منابع دروغ می‌ گویند یا نه، ولی انگیزه به اندازه ‌ی اثرگذاری اهمیت ندارد. اگر منابع خبری، حتی خود «مامورین ارشد کاخ سفید»، چیزی اشتباه بگویند یا کار اشتباهی انجام دهند، خبرنگاران باید این آزادی را داشته باشند که از قدرت بررسی حقیقت خود استفاده کنند. این امر زمانی ضروری می‌ شود که صحبت های سیاسی اشتباهاتی را که مردم باور دارند، تقویت می‌ کند.

- ششمین پیشنهاد:

اگر اخبار مربوط به واقعه ای از سوی فرآیند سیاسی تغذیه می‌ شود، رسانه ‌ی خبری محبوب باید بیشتر به تحلیل خبرنگاری بپردازد. خبرنگاران فعال سیاسی با دانش عمیق و گسترده از حوزه ‌ی خود، باید تشویق شوند تا به مسایل تحلیلی و تفسیری بپردازند که به وقایع سیاسی اطرافشان ربط دارد. چنین خبرهایی باید تحلیل کنند که یک تصمیم سیاسی چرا و چطور گرفته شده و یک عملکرد چطور، چه زمانی، چرا دموکراسی را تغییر خواهد داد. اگر خبرهای تحلیلی به شکل مداوم چاپ شوند، این امر به مخاطبین کمک می‌ کنند تا از عملکرد سیاست خود آگاه شوند و همچنین آموزش سیاسی به مردم داده می‌ شود.

خبرنگاری تحلیلی اکنون بیشتر توسط مقالات گاهنامه ها و نویسندگان کتاب هایی ارائه می‌ شوند که خبرهای خود را مثل داستان های تاریخی بازگو می‌ کنند. خبرنگاران باید پیش‌ نویس چنین تحلیل هایی را طوری بنویسند که مخاطب در همان حین برقرار بودن فرآیند سیاسی آگاه شود که چه تصمیمات سیاسی در حال گرفته شدن است.

خبرنگاران باید یاد بگیرند چطور خبرنگاری تحلیلی را برای مخاطبین خبرهای عام ارائه دهند؛ خصوصاً افرادی که کتاب یا مقالات فوق‌ العاده تخصصی سیاسی را مطالعه نمی‌ کنند. شاید احتیاج به مدتی تمرین باشد تا خبرنگاری تحلیلی بتواند برای مخاطب مورد نظر اصلاح و تنظیم شود.

منبع:

http://www.niemanlab.org/2013/02/jo...

*توضیح: «هربرت جی.گانز» یکی از بزرگ ترین جامعه‌ شناسان آمریکاست. وی را به عنوان یکی از چهره‌ های سرشناسی که در حوزه «بررسی صنعت اخبار آمریکا» فعالیت کرده است، می شناسند. کتاب جامع «تعیین خبر: بررسی اخبار عصرگاهی CBS، اخبار شبانگاهی NBC، نیوزویک و تایم 2» که سال 1979 میلادی منتشر شد نتیجه ‌ی سال ها فعالیت در اتاق های خبر، مشاهده ‌ی جریان بی‌ پایان فعالیت های انسانی، اجتماعی و مدنی و شکل گیری تمام آن ها به عنوان اخبار بوده است. مقاله پیش رو که یکی از آثار قابل تامل گانز به شمار می آید به این مساله می‌ پردازد که خبرنگاران چگونه باید در مورد چارچوب کار خود تجدیدنظر کنند تا نیازهای دموکراسی های قرن بیست و یکم برآورده شوند.


1- HERBERT J. GANS

2- Deciding What’s News: A Study of CBS Evening News, NBC Nightly News, Newsweek and Time

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.