6 اردیبهشت 1392

فضای مجازی و انتخابات ریاست جمهوری

از دغدغه های خاتمی تا پرونده سازی احمدی نژاد برای قالیباف

6 اردیبهشت 1392

خبرنگاران ایران -این روزها در فضای مجازی، اینترنت و شبکه های اجتماعی چه می گذرد ؟ انتخابات ریاست جمهوری پیش رو در شبکه های اجتماعی چگونه بازتاب دارد و چه جهت گیری هایی در این فضا شکل گرفته است ؟ موضع گیری های کاربران در این فضا را اگرچه نمی توان ذهنیت همه جامعه دانست . اما با توجه به گستردگی اینترنت و طیفهای مختلفی که به آن رجوع می کنند،می توان آن را ملاک و معیاری برای شناخت ذهنیت بخش عمده ای از جامعه قلمداد کرد. ما در صدد هستیم که هر هفته با تمرکز بر آنچه در این فضا در باره انتخابات می گذرد و رصد اخبار،این فضا را به عنوان ابزار اطلاع رسانی مهم و موثر در انتخابات پیش رو مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم .

اینرنت ،فیس بوک ،توییتر و شبکه های اجتماعی برای نخستین بار در انتخابات ریاست جمهوری سال 92 ایران قدرت و امکان تاثیر گذاری خود را نشان خواهند داد . هرچند این ابزار ارتباطی و شبکه های اجتماعی از سال ها پیش در ایران رواج داشته اما حتی در انتخابات سال 88 تنها شمه هایی از قدرت آن نشان داده شد .آنهم در میان جوانان بین سن های 15 تا 20 سال و تنها پس از انتخابات و بستن نشریات و اخراج نمایندگان رسانه های خارجی از ایران بود که به یک باره گرایش به فیس بوک و فضای مجازی افزایش یافت . در آن شرایط بسیاری از اخبار و حوادث هشت ماه پر خبر پس از انتخابات از طریق فیس بوک و فضای مجازی منتقل شد . آنقدر هم گسترش یافت که مقامات امنیتی ایران که رسانه ها را رصد می کردند بلافاصله وارد عمل شدند و طی چند مرحله اقدام به محدود کردن توان دسترسی کاربران ایرانی کردند . حتی اطلاعیه های وزارت اطلاعات در مقاطعی استفاده از فیس بوک و توییتر را جرم و اقدامی علیه امنیت ایران تلقی کرد . مساله ای که بنا به گفته آنها توسط نهادهای غربی برای براندازی نرم جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است .

اما در سال 92 فیس بوک وفضاهای مجازی حاصل از آن تا آنجا پیش رفته که پیشاپیش واکنش نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی را در پی داشته است شاید یکی از اقداماتی که منجر به حساس شدن آنها در باره میزان اثرگذاری فیس بوک و فضاهای مجازی شده را بتوان در چگونگی استفاده جوانان کشورهای عربی در موج بهار عربی دانست . در سودان و مصر و لیبی آنها به خوبی از فیس بوک برای ایجاد همگرایی برنامه سازی ، گردهمایی های گسترده و اطلاع دادن و خبرگرفتن استفاده کردند . در فردای این تحولات گسترده اجتماعی مطبوعات هم به طور همه جانبه به اهمیت این شبکه ها اشاره کردند . در خود ایران هم یکی دو اتفاق موجب شد که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بیش از گذشته متوجه اهمیت این شبکه ها در تحولات سیاسی اجتماعی آینده ایران و به ویژه انتخابات شوند. دستگیری عده ای از جوانان در پارک آب و اتش که همگی آنها اظهار داشته بودند از طریق فیس بوک در جریان برقرای این گردهمایی قرار گرفتند و همچنین گسترش استفاده از آن در شهرستان هایی بسیار دورتر از تهران و تاثیراتی که داشته ، را باید زمینه های افزایش حساسیت مقامات امنیتی و قضایی ایران ارزیابی کرد .

هم اکنون بسیاری از مقامات سیاسی ایران دارای صفحه های خاص خود دراینترنت و فیس بوک ودر میان طرفداران خود هستند . استفاده از این صفحات تنها محدود به اصلاح طلبان و منتقدان جمهوری اسلامی نیست . صفحات طرفدارن محسن رضایی ، مشایی ، باهنر ، قالیباف ، احمدی نژاد و بسیاری از روحانیون ، روزانه بازدیدکنندگان زیادی دارند و بسیاری از خبرها و حوادثی که در رسانه ها منعکس می شود ، منبع اصلی شان این سایت ها و صفحات فیس بوک است .

در حال حاضر مهمترین بحث در فضای مجازی که بیشترین توجه را از سوی کاربران به خود جلب کرده آمدن خاتمی و بعضا هاشمی است.

عده ای میگویند که خاتمی باید در انتخابات شرکت کند آنها برای خواسته خود دلایل فراوانی دارند . دلایلی هم که گفته می شود تحلیل مفصلی از شرایط کشور را ارائه می دهد . برخی دیگر به خصوص خود محمد خاتمی دلایلی می آورند که در این شرایط مهم و قابل توجه اند . در مقابل هم مخالفانی وجود دارد که عموما معتقد به عدم حضور هستند . جدای آنهایی که تمایل به حضور افراد دیگری در انتخابات دارند . با این همه بیشترین تمرکز بر تحلیل های مربوط به آمدن خاتمی و هاشمی است . بعضی به نوعی گفتگو در عرصه عمومی باور دارند و امیدوارند نتیجه اش به خوبی همین شیوه گفتگوها و حتی بهتر باشد. اینها می گویند فارغ از نتیجه انتخابات چه این طرف شود، چه آن طرف، اصل این اتفاق یخ های سیاسی حاکم بر جامعه را باز خواهد کرد . مهم است که همه طرفها با حرف زدن و تحلیل و نقد کردن فضای سیاسی کشور را گرم کنند . آنها می گویند تا چند روز دیگر طبعا یا خاتمی می آید و یا نمی آید که به خودی خود مهم است، اما باید حرف زدن ما با هم ادامه پیدا کند. چرا که اینگونه است که شکل جامعه ای زنده و پویا را خواهیم گرفت . چیزی که مدتها است از آن بی بهره هستیم .

این افراد می گویند نهایتا تحولی که به دنبالش هستیم، ازهمین پایین و از دل این شبکه ها و حرف زدن ها رقم خواهد خورد. محور اینجاست، "جامعه" و با انتخابات باید "جامعه "را تقویت کرد.

در این میان سخنانی که در چند روز گذشته از قول خاتمی گفته شده فضای مجازی و شبکه های اجتماعی را به شدت متاثر کرده است . اینکه امیدی به بهبود نیست . نباید به فکر معجزه بود وکسی نمی تواند کاری کند و اینکه احتمال درگیری بین گروه های سیاسی و اجتماعی افزایش می یابد و فضا تندتر خواهد شد و در نهایت اوضاع رو به بهبودی نمی رود .

محمد خاتمی، رئیس جمهور سابق ایران، در پاسخ به درخواست گروهی از اعضای ستاد جوانان اصلاح طلب برای اعلام نامزدی خود در انتخابات ریاست جمهوری گفته است: "من می‌ترسم! می‌ترسم از این که کدورت‌ها بیشتر شود و رویارویی ها افزون گردد و امیدها بار دیگر به یأس مبدل شود و حتی دشمن هم از این وضع سوء استفاده کند و باز هم مردم بیشتر تحت فشار قرار بگیرند."

خاتمی پرسیده که "آیا می توان این انتخابات را تبدیل به فضایی کرد که دشمنی‌ها بیشتر نشود و زمینه ایجاد دیالوگ فراهم آید؟" و گفت که "این راهی که تاکنون انتخاب شده به ناکجا آباد منتهی می شود. باید رویه‌ها عوض شود تا فساد ایجاد شده ریشه‌کن گردد و فضای امنیتی و حصر‌ها و حبس‌ها برچیده شود."

وب سایت آقای خاتمی نوشته که اعضای ستاد جوانان اصلاح طلب که در آن گروهی از جوانان عضو حزب مشارکت، حزب اسلامی کار، جوانان ایران اسلامی، کارگزاران سازندگی و حزب اعتماد ملی عضو هستند، از آقای خاتمی خواسته اند که "برای نجات کشور، آبروی خود را فدای ایران کند و به عنوان کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری" در صحنه حضور پیدا کند.

خاتمی با اینکه گفته است قصد ندارد در باره نامزدی در انتخابات اعلام نظر کند، پرسیده که "اگر حاکمیت به هر دلیل فردی مانند من را نخواهد و به هر قیمتی نگذارد که علی‌رغم خواست شما بیاید، آن روز آنان که امیدوار بودند چه حالی پیدا می کند؟ آیا کینه‌ها و دلخوری‌ها بیشتر نمی شود؟ طرف مقابل هم که هزینه‌ای پرداخته، آیا فضا را تنگ تر نخواهد کرد؟"

به گفته رئیس جمهور سابق ایران، "بعضی به او می گویند به عنوان نامزد وارد انتخابات بشوید و در آن صورت همه چیز روشن می شود چون آنها جلوی شما می ایستند و ما هم پشت شما می ایستیم."

"اگر حاکمیت منصفانه برخورد کند، می توان کاری کرد، اما اگر همه در مقابل هم قرار بگیرند، همه مطالبات به سوی شما اصلاح طلبان خواهد آمد. اشتیاق و شوق هم از بین می رود و حکومت هم سخت تر خواهد گرفت و به اصلاح طلبان و کشور لطمه جدی وارد می شود."

وی افزوده است که "من ابداً نمی خواهم این اتفاق بیفتد. اگر چنین وضعی پیش آید اوضاع از این هم بدتر می شود."

در هفته های اخیر، شماری از فعالان اصلاح‌طلب و زندانیان سیاسی از محمد خاتمی دعوت کرده‌اند که نامزد انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری شود. آنها در این روزها از فضای اینترنت و شبکه های اجتماعی به خوبی استفاده می کنند و در عین حال در چند جبهه فعالند . متقاعد کردن مخالفان خاتمی و آنهایی که می گویند نباید در انتخابات فعال بود و همچنین تلاش برای راضی کردن خاتمی به آمدن و پایان تعلل ها .

علاوه بر این گزارشهایی هم از دیدارسید محمد خاتمی با اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس جمهور پیشین نیز منتشر شده که حاکی از آن است که هر یک از این دو نفر به دیگری پیشنهاد کرده در انتخابات نامزد شود.

از نظر برخی از اصلاح طلبان، محمد خاتمی و اکبر هاشمی رفسنجانی٬ بهترین گزینه‌ها برای انتخابات ریاست جمهوری هستند. اما هنوز هیچکدام از این دو نفر نظر قطعی خود را در خصوص نامزدی در انتخابات اعلام نکرده است.

غیر از مسائل سیاسی موجود، به نظر خاتمی مشکلات اقتصادی هم وجود دارد و به گفته وی "مردم می خواهند تورم وحشتناک، بیکاری گسترده، رواج نابسامانی و فساد و بی حرمتی و انزوا و فشارها و تحریم ها که روز به روز بیشتر شده خیلی زود رفع شود، ولی چه کسی می تواند قول بدهد که اگر کارشکنی ها و موانع باشد، می تواند چنین کاری را بکند؟"

خاتمی در عین حال خطاب به اعضای ستاد جوانان اصلاح طلب گفته که "اگر حاکمیت منصفانه برخورد کند، می توان کاری کرد، اما اگر همه در مقابل هم قرار بگیرند، همه مطالبات به سوی شما اصلاح طلبان خواهد آمد. اشتیاق و شوق هم از بین می رود و حکومت هم سخت تر خواهد گرفت و به اصلاح طلبان و کشور لطمه جدی وارد می شود."

به عقیده رئیس جمهور سابق ایران، وضعیت کنونی "موقعیت حساسی" است و "اگر تمام ارکان نظام، از رهبری گرفته تا تشکیلات روحانی و غیر روحانی و نهادهای مسؤول یا غیر مسؤول و قدرتمند همه همراهی کنند سال ها طول می کشد که به نقطه صفر برنامه چهارم برگردیم، یعنی شرایط سال ۸۴."

دولت وحامیانش نیز در این میان و در فضای مجازی بیکار ننشسته و مطمئن از رد صلاحیت اصلاح طلبان ، تمرکز خود را بر رقبای فرضی خود و از همه مهمتر قالیباف قرار داده اند . کسی که گفته می شود برخی از سپاهیان به او تمایل دارند .هر چند هنوز به توافق نهایی نرسیده اند.

هفته گذشته دولت پرونده کامل و مستندی از تخلفات محمد باقر قالیباف تهیه کرده و برای آقایان احمد جنتی و محمد مومن در شورای نگهبان فرستاده است. احمدی نژاد در حاشیه این پرونده به اعضای شورای نگهبان پیغام داده است که اگر قرار است مشایی ردصلاحیت شود، صلاحیت قالیباف هم بنا بر مستندات ارائه شده قابل تایید نیست. اگر شورای نگهبان در نهایت تصمیم بگیرد صلاحیت قالیباف و مشایی را به صورت همزمان رد کند، دولت احتمالاً خودش را برای برنامه بعدی پس از رد صلاحیت مشائی که احتمالاً کاندیداتوری یکی دیگر از اعضای حلقه نزدیک دولت است آماده خواهد کرد. از الهام، هاشمی ثمره و نیکزاد به عنوان سایر گزینه های دولت در انتخابات آینده نام برده می شود. قالیباف به همراه ولایتی و حداد عادل اعضای ائتلاف 2+1 را تشکیل می دهند که گفته می شود تنها یک نفر از آنها کاندیدای انتخابات خواهد شد.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اعلام نتایج ریاست جمهوری تا واکنش ها در شبکه های اجتماعی و تهدید خبرنگاران ایرانی

    25 خرداد 1392

    خبرنگاران ایران-روزنگار ۲۵ خرداد ۱۳۹۲، حاوی مطالبی انتخاباتی با توجه به رویکرد رسانه های اینترنتی است. در این روزشمار فضای سایت های خبری و شبکه های اجتماعی بعد از اعلام نتایج نهایی آرا ریاست جمهوری بررسی و حاشیه های آنها منتشر شده است. خبری درباره انتخابات از باشگاه خبرنگاران که بلافاصله از روی سایت آن رسانه حذف شد مورد توجه قرار گرفته است و از سوی دیگر ادامه واکنش ها به تهدید علیه خانواده خبرنگاران بی بی سی بررسی شده است. این روزنگار همچنین به عکس منتشر شده در یک رسانه اصولگرا که روحانی و احمدی نژاد را در سال های دور در یک ائتلاف نشان می داد توحه کرده است.

  • هک شدن سایت های خبری تا تهدید خبرنگاران ایرانی و مشکلات خبرنگاران خارجی در آستانه انتخابات

    23 خرداد 1392

    خبرنگاران ایران-روزنگار ۲۳ خرداد ۱۳۹۲، حاوی مطالب انتخاباتی با رویکرد به رسانه هاست. در این روزنگار، حضور خبرنگاران خارجی برای پوشش انتخابات پیش رو بررسی می شود. تعداد این خبرنگاران با دوره قبل مقایسه می شود و نظر سازمان گزارشگران بدون مرز و واکنش کیهان به این حضور منتشر می شود. از سوی دیگر خبر هک شدن دسته جمعی چند سایت خبری در این روزنگار منتشر شده است. همچنین این روزها تهدید خانواده خبرنگاران ایرانی شاغل در رسانه های خارج از کشور بیشتر شده که در این روزنگار به آن پرداخته شده است. قطع شدن اینترنت و نظر مخابرات در این زمینه و هک شدن اکانت های گوگل کاربران ایرانی در روزهای نزدیک انتخابات هم بررسی می شود. آخرین نظرسنجی های انتخاباتی منتشر شده در سایت های خبری هم در این روزنگار آورده شده است.

  • خیابان های مملو از پوستر، فعالیت هواداران و حضور خبرنگاران خارجی

    23 خرداد 1392

    خبرنگاران ایران-آخرین روز تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری است. هر شش کاندیدا تنها تا هشت صبح روز پنج شنبه 23 خرداد فرصت تبلیغات دارند. در این تجمع های تبلیغاتی نیروی انتظامی همه مسیر ها را در کنترل داشت به گونه ای که مانع پیشروی هواداران روحانی به خیابان فاطمی شدند. همچنین خبرنگاران خارجی هم برای پوشش این تبلیغات حضور داشتند و لحظات آخرین روز تبلیغات ریاست جمهوری در ایران را ثبت میکردند. برخی از هواداران به محض دیدن این خبر نگاران می گفتند باید دید آیا همین خبرنگاران روز شنبه و بعد از برگزاری انتخابات هم اجازه مانور و فعالیت خواهند داشت یا خیر؟