1 اردیبهشت 1392

روزنامه ای که در پنج ماه پنج مرتبه توقیف شد

خورشید ایران و قانون روزنامه نویسی

1 اردیبهشت 1392

خبرنگاران ایران -«روزنامه ما به رضاخان تا وقتی که سردار سپه بود، خوش بین بود و چون سردار سپه به رضاشاه پهلوی تبدیل یافت، دیگر نامی از او نبرد و ذکری از او ننمود و اگر به دوره روزنامه نظر کنید، می بینید که از خرداد 1304 تا سال 1309 که روزنامه نشر می شده است دیگر نامی از پهلوی و دولت او در روزنامه، حتی به صورت اخبار هم دیده نمی شود.»(ص22) آنچه در بالا نقل شد بخشی است از خاطرات بهاء الدین پازارگاد، مدیر روزنامه خورشید ایران. خورشید ایران نشریه ای بود به روش اجتماعی، سیاسی و فکاهی که ابتدا در شیراز منتشر شد و سپس به تهران انتقال یافت. دوره اول این نشریه در فاصله سال های 1302 تا 1309 و دوره دوم آن در فاصله سال های 1321 تا 1331 به چاپ رسیده است.

سیدفرید قاسمی، پژوهشگر تاریخ مطبوعات ایران یکی از کتابهایش را به نشریه خورشید ایران اختصاص داده و با نقل فرازهایی از تاریخ این جریده، برگزیده هایی از مطالب آن را بازنشر کرده است. این کتاب را که دوازدهمین جلد از گزیده مطبوعات ایران است، شرکت سهامی کتاب های جیبی، وابسته به انتشارات امیرکبیر، در سال 1389 منتشر کرده است.

قاسمی می نویسد: «هنوز یک ماه از نشر دوره دوم خورشید ایران نگذشته بود که نامه های فرماندار نظامی تهران به نخست وزیر درباره چاپکرده های خورشید ایران آغاز شد. شمار توقیف ها قابل احصاء نیست. پنج مرتبه توقیف در پنج ماه گوشه ای از حکایت پنج ماه اولیه انتشار دوره دوم خورشید ایران است.»(ص18)

قاسمی در ادامه به خبر تشکیل اتحادیه مطبوعات در تهران می پردازد و می آورد: «از شماره هایی که در دوره دوم انتشار خورشید ایران جلب توجه می کند، شماره مخصوص اتحاد مطبوعات پایتخت است و حکایت از اتحاد 11 نشریه چاپ تهران دارد. متن نقل شده از روزنامه خورشید ایران چنین است: عصر روز شنبه، 10 بهمن 1321، یازده نفر آقایان ارباب جراید زیر که اکنون در تهران منتشر می گردد، در اداره «مهر ایران» مجتمع آمدند: آقای زین العابدین رهنما، مدیر جریده ایران، آقای عباس خلیلی، مدیر جریده اقدام، آقای مجید موقر، مدیر جریده مهر ایران، آقای عباس مسعودی، مدیر جریده اطلاعات، آقای شکرالله صفوی، مدیر جریده کوشش، آقای دکتر مصباح زاده، مدیر جریده کیهان، آقای عمید نوری، مدیر جریده داد، آقای عبدالرحمن فرامرزی، مدیر جریده بهرام، آقای حسین فاطمی، مدیر جریده باختر، آقای احمد ملکی، مدیر ستاره و آقای پازارگاد، مدیر خورشید ایران، و عموما تصمیم گرفتند بر ضد این قانون شکنی و تعدی به حقوق جراید اعتراض کنند و چنانچه تا روز بعد به نتیجه نرسید، و روزنامه خورشید ایران از توقیف خارج نگشت، یک روز به عنوان ابراز تاسف و تالم و تاثر و همدردی از طریق اعتراض به قانون شکنی عموما تعطیل کنند و جراید منتشر ننمایند.»(صص 19 و 20)

اسامی برخی نویسندگان شناخته شده خورشید ایران به قرار زیر است: بهاالدین پازارگاد، فریدون توللی، حسین طبیب زاده، کاظم پزشکی، پورداوود، جبار باغچه بان، مهدی حمیدی، محمدتقی بهار، نوبخت، استخر، محسن فتوحی قیام، مهدی نراقی، کاظم سیمجور، م.ا.افراشته، محمد حبیب، منصور دبیری شاملو، شاهرخ باصری، فضل الله تابش، مخبر فروغ، نورالدین طباطبایی، سیدمحمد تدین، مرتضی کیوان و...(صص 25 و 26)

قانون روزنامه نویسی، قانون وکالت و وزارت

در روزنامه خورشید ایران، به تاریخ 30 دی ماه 1321 مطلبی به قرار زیر نوشته شده که متاسفانه(!) همچنان می شود آن را متنی زنده و پاینده انگاشت. به امید اینکه چنین نوشته هایی در معنای واقعی به موزه تاریخ سپرده شوند، با نقل آن، معرفی کتاب خورشید ایران را به پایان می بریم:

قانون روزنامه نویسی:

ماده یک: روزنامه نویس باید دارای هزار شرایط باشد، دانا باشد، عالم باشد، دانشمند باشد، فقیه باشد، مجتهد باشد، امام باشد، پیغمبر خدا باشد، فرشته آسمانی باشد، پول داشته باشد، دیپلمه باشد، لیسانسیه باشد، دکتر در علوم و ادبیات و فلسفه و زبان و علم الاجتماع و هزار فن دیگر باشد ووو...

ماده دو: اگر روزنامه نویس نفس کشید، پدرش را باید درآورد. او را باید زد، بست، زنجیر کرد، تبعید نمود، به دار کشید، کشت، ریزریز کرد ووو...

ماده سه: این قانون فقط در مورد دوستان عزیر و اقربا و خویشاوندان استثناپذیر است که در آن مورد مشروط به هیچ شرطی نمی باشد.

قانون وکالت و وزارت:

ماده یک: وکیل و وزارت هیچ شرطی ندارد، حتی سواد و معلومات.

ماده دو: وکیل و وزیر از هر نوع تعرض مصون بوده، آزاد هستند که هر کار دلشان می خواهد بکنند. ماده سه: وکالت و وزارت منحصر است به کسانی که در این دو رشته سابقه داشته باشند؛ یعنی قبلا ولو یک مرتبه وکیل یا وزیر یا لااقل معاون و مدیرکل شده باشند و به طور استثنا برای بعضی دوستان در هنگام ضرورت. (صص 114 و 115)

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.