9 اسفند 1391

در همایش سلامت روان و رسانه مطرح شد

روزنامه نگاران کنشگر، روزنامه نگاران روانپزشک

9 اسفند 1391

خبرنگاران ایران -با وجود رشد سریع و گسترش بیماری‌ها و اختلالات روانی در ایران، رسانه ها در انعکاس اخبار مربوط به سلامت روان باید به کدام سمت حرکت کنند؟ به سمت کاستن از دردهای جامعه یا به دنبال انعکاس حقیقت ؟ کدام یک در شرایط کنونی ایران برای رسانه ها حیاتی تر است؟ آیا رسانه‌ها با انتشار آمار نگران‌کننده وضعیت اختلالات روانی در کشور، سیاه‌نمایی می‌کنند یا قصد بیان واقعیت را دارند؟ آیا اساسا روزنامه‌نگاران، سیاهی‌ها را باید نادیده بگیرند یا باید جوری رفتار کنند که ضمن ارائه واقعیت، مردم را دچار یأس و ناامیدی نکنند؟

به اعتقاد روان پزشکان در ایران شیوع اختلالات روانی رو به افزایش است به طوریکه طی سال های 1378 تا 1390 روند شیوعش 83 درصد بوده است و این از وجود بحران اختلالات روانی در میان ایرانی ها حکایت دارد. بحرانی که به بحران های سیاسی و اجتماعی کنونی بی ارتباط نیست و در این بین نقش رسانه ها در چگونی انعکاس این بحران اهمیت به سزایی دارد.

در همایشی که با نام سلامت روان و رسانه ، روز هشتم اسفند ماه، توسط کرسی یونسکو در حوزه سلامت در فرهنگسرای رسانه برگزار شد؛ تصویری از وضعیت سلامت روان در ایران و هزینه های ناشی از بی توجهی مسئولان نسبت به بیماری های روانی ارائه داده شد .ارائه نتایج تمامی آمارها و تحقیقات انجام شده توسط روان پزشکان حاکی از شیوع روزافزون اختلالات روانی در ایران بود.

همچنین بخشی از این همایش به نقش رسانه ها در چگونگی انعکاس اخبار و مطالب مربوط به اختلالات روانی اختصاص داشت.

روزنامه نگاری کنشگر

هادی خانیکی،استاد دانشگاه در حوزه ارتباطات یکی از حاضران در پنل ارتقای سلامت و نقش رسانه ها می گوید:" جامعه ایران دچار پریشانی روانی است که نشاط در آن گم شده است. این موضوع جامعه را در موقعیت مخاطره آمیزی قرار داده است. در این وضعیت مخاطره آمیز، رسانه هم دیگر نمی تواند نقش لازم را ایفا کند، رسانه از طرفی باید به جامعه امنیت دهد و از طرف دیگر به دلیل رسالتی که دارد باید حقیقت را بگوید."

هادی خانیکی که سال هاست به عنوان یکی از استادان حوزه ارتباطات و روزنامه نگاری کار کرده است؛ نقش رسانه ها را در ایران کنونی مورد پرسش قرار می دهد و بر این اعتقاد است که در موقعیت بحرانی کنونی،باری اضافی روی دوش رسانه هاست:" اگر رسانه بخواهد حقیقت را بگوید همه اخبار درد می شود و اگر بخواهد بگوید همه چیز آرام است؛ دردها را نگفته است."

وی با یادآوری خاطره ای از زمان تاسیس همشهری حرف هایش را ادامه می دهد:" در ابتدای تاسیس همشهری، گل آقا توصیه کرد و گفت روزنامه ای دربیاورید که مردم وقتی آن را می خوانند؛توی دلشان خالی نشود اما حالا تصویری که از جامعه ما ارائه می شود پر از خبرهای بد است. جامعه ما به لحاظ تاریخی و اجتماعی پر از درد است. در جامعه ای زندگی می کنیم که همه اش بدی است و در انتظار رخ دادن پدیده شگفتی هستیم.این مسئله ای اجتماعی است. با وجود این مسائل آیا هنوز هم باید بگوییم همه چیز آرام است؟"

اما راهکار چیست؟ با وجود این همه درد و واقعیت های تلخ در جامعه، به راستی رسانه ها باید چه راهی را در پیش بگیرند؟ این استاد دانشگاه یکی از راه حل ها را ارتباط میان حوزه ها عنوان می کند و از روزنامه نگاری کنش گری در حوزه سلامت روان سخن می گوید:" در این میان ما به روزنامه نگارانی نیاز داریم که تخصص روان پزشکی داشته باشند و به روان پزشکانی نیاز داریم که با روزنامه نگاری آشنا باشند . ارتباط میان حوزه ها و ترکیبی از ارتباطات ،سلامت و بحران ما را به روزنامه نگاری کنش گری سوق می دهد. تجربه ای که در حوزه های میراث فرهنگی و محیط زیست در کشور جواب داد. "

به گفته او زمانی سازمان میراث فرهنگی فکر می کرد برای حفاظت از آثار باستانی باید تعداد مامورهای نگهداری و یا تشکل ها را زیاد کند اما فهمید که با استفاده از شبکه های خبری می تواند فرایند آگاه سازی را پیگیری کند.

سلامت روان روزنامه نگاران در دستور کار همایش سال بعد

این همایش نام سلامت روان و ارتباطش با رسانه ها را به یدک می کشید؛ اما چقدر به جامعه روزنامه نگاران و سلامت روان این قشر از جامعه توجهی نشان داده است؟ حسن نمک دوست یکی دیگر از استادان رشته ارتباطات در دانشگاه علامه طبابایی خطاب به روان پزشکان و مسئولان سلامت روان در کشور می گوید:" در ایران حداکثر شش هزار روزنامه نگار داریم. افرادی که در مقایسه با هر صنف دیگری، با مصائب بیشتری مواجه اند بنابراین استدعایمان این است که به موضوع بهداشت و سلامت روان روزنامه نگاران بپردازید."

او ادامه می دهد:" مقاله ای درباره اضطراب جامعه روزنامه نگاران ضروری است. آیا تا به حال به این فکر کرده اید که وقتی در یک روز 16 روزنامه نگار دستگیر می شود چه فضای پر از استرسی برای سایر روزنامه نگاران ایجاد می شود؟ در چنین فضایی از روزنامه نگاران انتظار داریم چه بنویسند؟ " و مصطفی معین،رییس کرسی یونسکو در حوزه سلامت نیز به پشت تریبون می آید و پیشنهاد می دهد که بهتر است در همایش سال بعد موضوع سلامت روان در جامعه روزنامه نگاران و چالش های اصحاب رسانه موضوع همایش باشد.

رسانه ها تزریق امید به جامعه را بلد نیستند

امیر عباس فتاح زاده ،مدیر مسئول هفته نامه سلامت از بعدی دیگر به انعکاس اخبار در حوزه سلامت روان نگاه می کند. او ازتزریق امید به جامعه طرفداری می کند و معتقد است به جای انتشار اخبار بد باید مطالبی را در رسانه ها منعکس کنیم که منجر به توانمند سازی مردم شود .

او می گوید:" در رسانه باید مطالبی نوشته شود که به یک اقدام اصلاحی منجر شود و سه محور عدالت،کارایی و کیفیت در انتشار اخبار را مدنظر قرار دهیم. در موضوع سلامت روان نیز باید مطالبمان به سمتی باشد که مردم را به به سمت درمان بیماری های روانی سوق دهیم و آنچه مهم است ارتقای آگاهی سلامت مردم در بعد روانی است."

به گفته او رسانه های کنونی در ایران مکانیزم چگونگی تزریق امید به جامعه را بلد نیستند.

همین نکته کافی بود تا هادی خانیکی دربرابرش واکنش نشان دهد و بگوید:" توانمند کردن در صورتی جواب می دهد که بدانیم ناتوانی ها کجاست؟ "

وی همچنین در مقابل حرف یکی از روان پزشکانی که از روزنامه نگاران گلایه می کرد واکنش نشان داد. ظفرقندی گفت که خبرنگاران در حوزه سلامت روان بیش از انکه به انعکاس اخبار علاقمند باشند به بیان آمار و ارقام تمایل دارند و نگاه تحلیلی ندارند. اما خانیکی معتقد است بیان آمار و ارقام مهم است و اتفاقا بیان واقعیت ها به زبان ساده آماری قابل فهم تر است منتهی خبرنگاران نباید تنها به آمار اکتفا کنند و آمار مقدمه ای برای تحلیل های بعدی شان باشد.

سومین همایش سلامت روان و رسانه امسال در حالی به پایان رسید که بیشتر مخاطبانش که بر صندلی های سالن کوچک فرهنگ سرای رسانه نشسته بودند، خبرنگاران خبرگزاری ها بودند وکمتر خبرنگاران روزنامه ها در آن حضور داشتند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • آفتهای روزنامه نگاری محلی و زن بودن

    5 آبان 1394

    خبرنگاران ایران -دلم می‌خواست بگویم باید از زن یا مرد بودن عبور کرد، ولی واقعیت جامعه ما چیز دیگری است و هنوز زن یا مرد بودن مهم است. گاهی فقط به خاطر زن بودن نادیده گرفته می‌شوی. در عرصه خبری هم همین‌گونه است گاهی به خاطر پوشش که مسئله‌ای کاملاً شخصی و خصوصی است، بین خبرنگاران تبعیض قائل می‌شوند؛ اما خب در عرصه رسانه همه مشکل‌دارند و نمی‌توان این نکته را هم نادیده گرفت. مشکلات اصلی برای همه یکسان است، نبود تشکیلات قوی صنفی برای مواقعی که با مشکل مواجه می‌شویم، معضل همیشگی نبود بیمه. اغلب صاحبان رسانه‌ها میل زیادی به بیمه کردن خبرنگارانشان ندارند، دستمزدهای کم در مقابل کار سخت خبر... ازجمله مشکلاتی است که همه ما با آن مواجه هستیم و زن و مرد هم نمی‌شناسد. گاهی بخاطر نوع پوشش و نداشتن چادر که موضوعی کاملا شخصی است. نسبت به من تبعیض قائل شده اند.مثلا در نشست خبری رییس جمهور که در دی ماه 93 به بوشهر آمده بودند، جای مرا با خانمی که چادر پوشیده بود عوض کردند . هرچند تیم حفاظت از من عذر خواهی کردند اما این نوع رفتار ها دردی عمیق به جای می گذارد.

  • ما می‌گفتیم «بزرگ دبیر»شما می‌گویید؛ «سردبیر»

    21 مهر 1394

    خبرنگاران ایران -نکته جالبی که در این کتاب دیدم واژه "بزرگ دبیر "بود. آیا می‌دانید این اصطلاح قدیم ندیم‌ها در برخی نشریات به‌جای عنوان سردبیر به‌کاربرده می‌شد.برگشتی‌ها هم هست، همان نشریاتی که به فروش نرسیده و بازگشت داده‌شده‌اند. صفحه بستن هم که کلی در روزنامه‌ها واژه متداولی هست در این لغت‌نامه دیده می‌شود: «آماده‌سازی صفحه به لحاظ فنی.»

    چه تصوری از وا‍ژه پاچلاقی دارید؟ اگر روزنامه‌نگارید فکر نمی‌کنم تصویرتان از این لغت چندان درست باشد اما اگر صفحه آرائید بیشتر به این لغت آشنایی دارید: «نامتقارن شدن یک ستون در صفحه یا خارج شدن فرم صفحه به دلیل وجود عکس و آگهی پاچلاقی نامیده می‌شود.» پوشش خبری که حسابی معروف است و برای اعزام یک خبرنگار برای منتشر کردن محتوای یک رویداد به کار می‌رود. پیش خبر و پی گیری خبر هم که خیلی معنایش معلوم است در این کتاب ذکرشده است.اگر واژه" تومنی نگار" را نشنیده‌اید هم بدانید که این لغت هم درگذشته‌ها در روزنامه‌نگاری رایج بوده و معنایش این بوده که خبرنگاری که فقط در ازای دریافت پول کار می‌کند. خبرنگاری که بر اساس تأمین منافع مالی خود و یا دریافت هدیه، حجم خبر را کم‌وزیاد می‌کند. همان‌ها که این روزها به رپرتا‍ژ-آگهی بگیر معروف‌اند. حاشیه و حاشیه‌نویسی هم حسابی در روزنامه‌ها کلمه معروفی است یعنی اتفاقات جالب یک خبر و مصاحبه. معمولاً خبرنگارانی که حاشیه را می‌بینند خبرنگاران بهتری در روزنامه‌ها هستند.

  • اجرای خودکار ویدئوها در فیس‌بوک؛ آیا اخلاق رسانه‌ای رعایت می شود

    24 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-به‌رغم منتقدانش اجرای خودکار ویدیو (اوتوپلَی) در شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت فراگیر شده است. توئیتر اخیراً اعلام کرده است که تمام ویدیوهایی که بر این شبکه اجتماعی بارگذاری می‌شوند، به زودی به صورت خودکار اجرا خواهند شد. این کار درپی اقدام فیس‌بوک صورت می‌گیرد که از دسامبر ۲۰۱۳ اوتوپلی را روی دسک‌تاپ و موبایل اعمال کرده است.اما درحالی‌که اوتوپلی ممکن است برای جلب نظر مخاطب و دیده‌شدن ویدیوها مناسب باشد، مسائلی را هم برای رسانه‌های خبری که گزارش‌های دارای محتوای تصویری ناراحت کننده منتشر می‌کنند، پیش آورده است. کالینز می گوید: «ما بازخورد فوری از کاربران دریافت کردیم. یکی از آنان می گفت چطور می توانم اوتوپلَی را غیرفعال کنم. من دیگر نمی خواهم این صحنه‌ها را ببینم. افراد دیگری ما را به دلیل نمایش این ویدیو به صورت اوتوپلی مورد انتقاد قرار دادند.» هرجا کاربران فیسبوک به یک خط وای فای وصل شوند ویدیوها خودبه خود اجرا می شوند، اگرچه آنان می توانند گزینه‌ی اوتوپلی را در تنظیمات اکانت خود غیرفعال کنند.

    کالینز اشاره کرد که «در طول یک یا دو ساعت بعد از قرار گرفتن این ویدیو در صفحه ی فیسبوک «ده‌ها» کامنت دریافت کردیم. همه ی این کامنت ها درباره‌ی اجرای خودکار این ویدیو نبودند.