7 اسفند 1391

سرکوب روزنامه نگاران در ترکیه

ترکیه؛ روزنامه نگاری با قوانین محدود کننده

7 اسفند 1391

خبرنگاران ایران - «رجب زرکولو» نامزد جایزه صلح نوبل و رئیس پیشین کمیتۀ نویسندگان زندانی عضو باشگاه بین المللی قلم در ترکیه می‌گوید که به او بیش از ۷۰ بار اتهام فعالیت علیه دولت زده شده است، اما این تجربیات باعث نشد تا میزان روزنامه نگار و ناشرانی که پشت میله‌های زندان می‌روند، کاهش یابد.

زرکولو سال گذشته، شش ماه را در زندان فوق امنیتی ترکیه که مربوط به موارد تروریستی است گذراند. دادگاه او ماه دیگر برگزار می‌شود و اگر محکوم شود، حکم زندان ۱۵ ساله در انتظار اوست.

«زرکولو» در کافه‌ای نزدیک خانه‌اش در استانبول به شبکه الجزیره می‌گوید: «هیچ شکنجه جسمی‌ای نبود اما بازداشت بدون دلیل و اینکه با تو به مانند تروریست‌ها برخورد شود، خود شکنجه است. همه به تو به گونه‌ای نگاه می‌کنند گویی هیولایی هستی.»

«زرکولو» در میان صد‌ها نفر در ترکیه- شامل وکلا، سیاست مداران، دانشجویان، فعالان و روزنامه نگاران دیگر – متهم به حمایت و عضویت در سازمان غیرقانونی «اتحادیه جوامع کردستان» است، جاییکه دولت ترکیه آن را شاخه‌ای از حزب کارگران ترکیه یا پ ک ک می‌خواند.

این روزنامه نگار ۶۵ ساله می‌گوید: «برای نخستین بار بود که من به یک زندان ضد تروریستی می‌رفتم. شوک بزرگی به من وارد شد. این موضوع ناعادلانه بود چراکه دلیلی وجود نداشت که بازداشت من در ارتباط با عملیات تروریستی قلمداد شود.»

«زرکولو» خانه چاپ و نشر بلژه را در سال ۱۹۷۷ تاسیس کرد. از آن زمان، او کتاب‌های نویسندگان ارمنی و کرد را منتشر می‌کند در حالیکه این موضوع در ترکیه یک خط قرمز بزرگ است، چراکه او درباره نسل کشی ارامنه و همچنین رفتارهای نادرست با شهروندان کرد کتاب منتشر کرده است. او همچنین مقالات بی‌شماری را در این موضوع منتشر کرده است.

او می‌گوید: «این چیزی شبیه یک ماموریت است. آن‌ها همچنین من را به عنوان یک تهدید دیگر بازداشت کردند. چرا که باعث ایجاد فضایی شدم تا روشنفکران در مورد راه حل مسئله‌ای به نام کردستان بحث کنند. آن‌ها کرد‌ها را از جامعه روشنفکر ترک جدا می‌کنند. این موضوع شرایطی همراه با رعب و وحشت را ایجاد می‌کند. بسیاری از مردم منتظرند تا بازداشت شوند.»

«زرکولو» یکی از انبوه روزنامه نگارانی است که مقامات دولتی ترکیه در عملیات سرکوب فعالان رسانه در چند سال گذشته بازداشت کرده‌اند. کمیته حمایت از روزنامه نگاران اخیرا گزارش داده است که ترکیه بزرگ‌ترین زندان روزنامه نگاران در سال ۲۰۱۲ بوده است و بعد از این کشور، ایران و چین قرار داشتند.

این کمیته در گزارشی با عنوان «بحران آزادی مطبوعات در ترکیه» می‌نویسد: «مقامات ترکی روزنامه نگاران را در ابعاد وسیع با اتهام‌های تروریستی و فعالیت علیه دولت بازداشت کرده‌اند و هزاران نفر نیز تحت تعقیب کیفری هستند. این‌ها روش‌هایی است تا خودسانسوری را افزایش دهند.»

کمیته حمایت از روزنامه نگاران اعلام کرد: در اوت ۲۰۱۲، ۷۶ روزنامه نگار ترک در زندان بودند و حداقل ۶۱ نفر از این افراد در نتیجه مستقیم و مرتبط با کارشان بازداشت شده بودند. بسیاری از بازداشتی‌ها در موضوعات مربوط به کرد‌ها مطلب منتشر می‌کردند یا اتهام آن‌ها سرنگونی دولت و نوشتن درباره حق و حقوق ارمنی‌ها بود.

«نمی‌کتان» سفیر ترکیه در آمریکا می‌گوید: «بسیاری از افرادی که به عنوان روزنامه نگار در ترکیه در زندان هستند با اتهام جرایم خاص و ویژه مانند عضویت یا حمایت از گروه‌های غیرقانونی یا سازمان‌های مسلح تروریستی بازداشت شده‌اند. این موضوعات در ارتباط با امنیت ملی و یکپارچگی کشور است و ارتباطی با شغل آن‌ها به عنوان روزنامه نگار یا عضویت در سازمان‌های رسانه‌ای ندارد.»

«صدرالله ارجین» وزیر دادگستری ترکیه در پاسخ به آنچه که او اتهام‌های کمیته حمایت از روزنامه نگاران عنوان می‌کند می‌گوید: «این گزارش اغراق آمیز بود و بخشی از تلاش‌ها برای استفاده از انتقاد‌ها علیه آزاد نبودن مطبوعات در ترکیه به عنوان ابزار سیاسی علیه دولت است.»

ارجین می‌گوید: «ما به عنوان بخشی از دولت، نمی‌خواهیم حتی یک فرد، چه روزنامه نگار چه سایر افراد به خاطر عقاید و گفته‌هایش محکوم شود.»

او اضافه می‌کند: «ترکیه تلاش می‌کند تا توازن بین جلوگیری از ستایش از خشونت و تبلیغات تروریستی برقرار شود و این نیازمند گسترش آزادی بیان است.»

قوانینی برای محدود کردن آزادی مطبوعات

با وجود این سخنان اطمینان بخش، طبق قانون کیفری ترکیه، این اجازه به مقامات داده شده است تا بر اساس مقاله‌ها و گزارش‌های روزنامه نگاران، آن‌ها بازداشت شوند. قانون مبارزه با فعالیت‌های تروریستی از جمله این قوانین محدود کننده است.

در سال ۲۰۰۵ میلادی، دولت ترکیه قانون مبارزه با فعالیت‌های تروریستی را اصلاح کرد. این قانون در زمانیکه خشونت‌ها بین نیروهای دولتی و حزب کارگران کردستان ترکیه به اوج رسیده بود، اصلاح شد. طبق این قانون، روزنامه نگارانی که درباره پ ک ک یا حق و حقوق کرد‌ها به طور کلی مطلب منتشر می‌کنند می‌توانند به اتهام «تبلیغ تروریستی» زندانی شوند. در سال ۲۰۱۲ بسیاری از روزنامه نگاران زندانی در ترکیه یا کرد بودند و یا برای رسانه‌های کرد فعالیت می‌کردند.

روزنامه نگاران در ترکیه همچنین مشکلات زیادی درباره گزارش‌های مربوط به پرونده‌های قضایی دارند چراکه مقامات دولتی به راحتی می‌توانند اتهام «تلاش برای تاثیرگذاری بر دادگاه» را به روزنامه نگار وارد کنند (ماده ۲۸۸ قانون جزایی ترکیه) یا روزنامه نگار را متهم به نقض اسناد محرمانه کنند (ماده ۲۸۵ قانون).

طبق ماده ۳۰۱ قانون جزایی ترکیه، «توهین به ترک‌ها»، جرم دیگری است که ابهام‌های فراوانی در این ماده قانونی وجود دارد.

طبق گزارش سال ۲۰۱۲ کمیسیون اروپا درباره پیشرفت ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا آمده است: «همراه با بازداشت گسترده اهالی رسانه‌ها و تمایلات آشکار دولتی علیه رسانه‌ها، این قوانین در عمل آزادی بیان را محدود می‌کند و روی آنان تاثیر گذار است چراکه هم اکنون خودسانسوری یک پدیده معمول در رسانه‌های ترکیه است.»

رسانه‌های اجتماعی؛ ابزار کمکی

با توجه به اظهارات «اسلی تونک» رئیس گروه رسانه در دانشگاه بیلجی استانبول، موضوع سرکوب روزنامه نگاران، پدیده تازه‌ای در ترکیه نیست.

تونک می‌گوید: «هر روزنامه نگاری نماینده برای یافتن حقیقت و نوشتن گزارش‌های واقعی است. رسانه‌های ترکیه شور و هیجان خود را از دست داده‌اند. ما به روزنامه نگاران این آموزش را می‌دهیم که بعد از بیان حقیقت و تحقیقات، شجاع بمانند؛ اما آن‌ها به سرعت می‌فه‌مند که برای این موضوع باید هزینه‌های زیادی را پرداخت کنند.»

او اضافه می‌کند: «خودسانسوری زیاد است. هر روزنامه نگاری ترس اخراج شدن در وجودش رخنه کرده است. مردم محدودیت‌های خود را می‌دانند و قدمی برای عبور از خط قرمز‌ها برنمی دارند.»

تونک به این نکته اشاره می‌کند که با این حال اینترنت ممکن است آخرین پناه برای آزادی روزنامه نگاران باشد. سال گذشته اعتصاب غذای گسترده‌ای توسط زندانیان کرد در زندان‌های ترکیه انجام شد که رسانه‌های با تهدیدهای دولتی از اطلاع رسانی منع شدند اما «امراه اوکر» جوان ۲۸ ساله، این موضوع را در صفحه فیس بوکی که ایجاد کرده بود پیگیری می‌کرد.

اوکر که در استانبول زندگی می‌کند در این باره می‌گوید: «صفحه بسیار فعال بود به طوریکه در ۲۸ روز ۱۴ هزار عضو داشت. میزان نظراتی که در صفحه تبادل شده است بین ۸۰ هزار تا ۹۰ هزار نظر است.» اوکر هم صفحه فیس بوک و هم توئی‌تر برای انتشار اطلاعات درباره اعتصاب غذا ایجاد کرد. وقتی در نوامبر گذشته این اعتصاب شکسته شد، او صفحه دیگری را ایجاد کرد که به انتشار صداهای به حاشیه رانده شده می‌پردازد.

این صفحه فیس بوکی که درباره جلسات دادگاه‌ها، تظاهرات، دستگیری‌ها و سایر رویدادهای سیاسی می‌پردازد ۲۲ هزار عضو دارد و صفحه توئی‌تر هم ۵ هزار و ۵۵۰ نفر دنبال کننده دارد.

اوکر می‌گوید: «همیشه رسانه‌های جایگزین وجود داشته‌اند. ما تصمیم گرفتیم تا صفحه‌ای را ایجاد کنیم که صدای زنان، کودکان، کرد‌ها و همه افرادی باشند که دیگران را می‌سازند. بنابراین این رسانه جایگزین ایجاد شد.»

آینده نامشخص

اوایل هفته گذشته، حداقل هفت روزنامه نگار و کار‌شناس رسانه‌ای از زندان آزاد شدند تا منتظر محاکمه خود باقی بمانند. پرونده آن‌ها در ارتباط با عضویت و حمایت از اتحادیه جوامع کردستان است؛‌‌ همان اتهامی که به رجب زرکولو سال گذشته وارد شد.

«رابرت ماهونی» معاون کمیته حمایت از روزنامه نگاران می‌گوید: «ما امیدواریم این موضوع قدم نخست برای پایان دادن به رویه بازداشت روزنامه نگاران پیش از محاکمه باشد.»

با این حال، مشکلات اصلی هنوز باقی مانده است و ترکیه در بیلان آزادی رسانه‌ها که توسط سازمان گزارشگران بدون مرز منتشر می‌شود در بین ۱۷۹ کشور رتبه ۱۵۴ را به دست آورد و در واقع پشت عراق، افغانستان و روسیه قرار گرفت. گزارشگران بدون مرز همچنین ترکیه را به عنوان بزرگ‌ترین زندان روزنامه نگاران عنوان کرد.

«گوک تویلوگلو» مدیر اجرایی بنیاد جامعه باز ترکیه معتقد است که پیشرفت‌های جدی‌ای در این زمینه صورت گرفته است اما این موضوع مانند مراسم مارش نظامی عثمانی است: یک گام به جلو، دو گام به عقب.» او می‌گوید: «ما هر شب امید خود را از دست می‌دهیم اما صبح روز بعد از ابتدا شروع می‌کنیم با‌‌ همان سطح امید بالا. ما در حال طی کردن مسیری هستیم تا تغییرات را ایجاد کنیم و من واقعا معتقدم که پویایی برای تغییر در ترکیه وجود دارد.»

منبع :سایت الجزیره انگلیسی، جیلیان کستلر دامور، ۱۹ فوریه ۲۰۱۳

ترجمه از خبرنگاران ایران

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.