24 بهمن 1391

انتخابات، حساسیت بالا برای مردم ، بازتاب اندک در مطبوعات

24 بهمن 1391

خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست :برگزاری انتخابات پیش رو و روند برگزاری آن این روزها یکی از مهم ترین مسائل ایران است و به تبع آن فضای خبری ، روزنامه ها و رسانه ها را نیز به شدت درگیر خود کرده است اما چرا با این همه این موضوع مهم در مطبوعات امروز ایران چندان بازتابی ندارد؟ یعنی به نظر می رسد روزنامه هایی که با عنوان روزنامه های انتخاباتی هم این روزها پا به عرصه گذاشته اند دقیقا نمی دانند که باید در این فضای امنیتی چگونه به امر اطلاع رسانی در این باره بپردازند ؟چه برسد به روزنامه های دیگر ایران .چرا که در این فضای امنیتی هر روز این روزنامه ها با محدودیت های مختلف از سوی نهادهای امنیتی - قضایی مواجهه می شوند ، محدودیت هایی که هر روزحیطه کاری آنها را محدودتر از روز قبل می کند.

حساسیت بالا ، امنیت اندک

با امنیتی شدن فضای زیست اجتماعی و فرهنگی ایران که پس از بسته شدن و محدود کردن فضای سیاسی روی داده ، مطبوعات در ایران به شدت درانتشار مطالب ، خبرها و گزارش هایی که ارائه می دهند تحت فشار هستند . مهمترین مساله امروز جامعه ایران ، انتخابات آینده ریاست جمهوری است . بررسی نظرات مردم و انتظاراتی که دارند ، نشان می دهد که عمده شهروندان ایران و به ویژه طبقه متوسط نسبت به این موضوع حساسیت بالایی دارند . به گونه ای که می توان ادعا کرد شاید هرگز درعمر جمهوری اسلامی سرنوشت یک انتخابات تا به این حد در زندگی روزمره مردم نمود نداشته است . اما این انتخابات با این درجه از حساسیت کمترین بازتاب را در بین مطالب و گزارش های مطبوعات ایران به خود اختصاص داده است .

بررسی محتوای آنچه که این نشریات منتشر کرده اند نشان می دهد که آنها صرفا به انعکاس خبرهای رسمی، زمان برگزاری انتخابات و حداکثر اطلاع رسانی کاملا رسمی درباره اصلاح قانون جدید انتخابات و گفتگو با چهره های سیاسی تکراری درباره موضوع انتخابات و نه شرایط برگزاری یک انتخابات سالم پرداخته اند . در این گزارش ها کمترین رد پایی از شش بند زیر دیده می شود :

۱ـ حق رای عمومی

۲ـ برگزاری متناوب و منظم انتخابات

۳ـ انتخابات «سالم»؛ يعنی نتايج نهايی انتخابات بايد منطبق با آرای ريخته شده به صندوقها باشد. دیده میشود اين مساله نيازمند حضور نهادهای مستقل و بيطرف برای برگزاری و نظارت بر انتخابات است.

۴ـ انتخابات «آزاد»؛ به گونه ای که تمامی افراد، گروهها و احزاب سياسی با گرايشهای مختلف بتوانند آزادانه در انتخابات کانديدا داشته و از حق آزادی بيان و آزادی تجمع بهره مند باشند. همچنين افراد حق داشته باشند به هر کسی که ميخواهند آزادانه رای دهند.

۵ـ انتخابات «عادلانه» ؛ به معنای فرصت، امکانات و شرايط تبليغات یکسان و عادلانه برای کانديداها و گروههای مختلف .

۶ـ نهادی «مستقل و بی طرف» و قوانين مشخص برای رفع اختلاف های احتمالی درباره نتايج انتخابات وجود داشته باشد.

این شش بند را می توان اصول اساسی یک انتخابات آزاد دانست اصولی که این روزها مطبوعات ایران نمی توانند به آنها بپردازند . اما دلایل بی توجهی به این موضوع ها در مطبوعات امروزایران چندان ساده هم نیست و نیاز به مطالعه دقیقی دارد .دلایلی که دست به دست هم داده تا چهره ضعیفی از مطبوعات امروز ایران در ارائه مطلب و خبر در این باره ارائه دهد .

فضای امنیتی ،نظارت مستمر ، سانسور و بازداشت

کارشناسان رسانه و مطبوعات در ایران دلایل متعددی برای نپرداختن به این موضوعات مهم ارائه می دهند، موضوعاتی که کاملا تحت تاثیر فضای اجتماعی و سیاسی امروز ایران قرار دارد.

«فضای امنیتی ، نظارت مستمر و روزانه نهادهای امنیتی و اطلاعاتی بر مطبوعات و آنچه نشر می دهند ،دستورات مکرر شورای عالی امنیت کشور و دادستانی به نشریات و محدود کردن آنها به یک سری حوزه های خاص و جلوگیری از پرداختن به اموری چون انتخابات آزاد ، مساله هسته ای ، بحث رابطه با غرب و عموما آمریکا ، عدم انتشار اخبار غیر رسمی در خصوص اوضاع اقتصادی کشور ، زندان و بازداشت فعالان مطبوعاتی از جمله مهمترین این آسیب ها در این روند است که می توان آنها را فهرست وار برشمرد .اما تک تک آنها خود بحث گسترده ای نیاز دارد . »

مهاجرت اجباری ، زندانی شدن روزنامه نگاران و به حاشیه راندن آنها شرایطی را پدید آورده که هم اینک از روزنامه نگارانی که در 20 سال اخیر در مطبوعات ایران پرورش یافته چندان خبری نیست واغلب گردانندگان و فعالان رسانه های داخل کشور محدود به جوانانی شده اند که از تجربه لازم برخوردار نیستند و در عین حال در شرایطی زیست و کار می کنند که امکان انتقال تجربه به آنها و جود ندارد ودر عین حال تحت فشارهای امنیتی شدید کار میکنند .

اقتصاد مطبوعات

در کنار کم تجربگی و بالارفتن ریسک سیاسی و اجتماعی فعالیت مطبوعاتی در ایران بحث اقتصاد مطبوعات نیز از مهمترین عواملی است که هم دست اندرکاران و صاحبان مطبوعات و هم روزنامه نگاران را در چنان تنگناهایی قرار داده که دیگر کمتر ازگذشته خطر می کنند و به ندرت سراغ گزارش های میدانی و تحقیقی که نیازمند مطالعه ،گفتگو و تحقیق است ، می روند . گو اینکه در گذشته و در شرایط بهتر از این دوران نیز مطبوعات ایران از این بابت چندان قوی نبود و روزنامه نگاران کمتر به چنین سوژه هایی می پرداختند .

غیبت کارشناسان سیاسی و اجتماعی

در مطبوعات امروز ایران حضور فعالان اجتماعی ، محققان و استادان دانشگاه به کمترین میزان خود در مقایسه با سال های گذشته رسیده است . گفتگو ، مقاله و یاداشت از این کارشناسان مواد خام لازم و دیدگاه های جدیدی به روزنامه نگاران در باره انتخابات و مسائل سیاسی و اجتماعی کشور می داد . اما امروز روزنامه نگاران ایران از کمک فکری و راهنمایی آنها بی بهره هستند . دلایل این فاصله گرفتن کارشناسان را باید در ادامه فضای امنیتی و افزایش ریسک حضور در مطبوعات دانست .

علاوه بر این کاهش بودجه های تحقیقاتی پژوهشگران علوم اجتماعی و دانشگاه ها از یک سو و جهت دهی همان بودجه اندک به مسائلی که مد نظر مقامات سیاسی و امنیتی است در کنار جلوگیری از دسترسی خبرنگاران و روزنامه نگاران به نتایج این تحقیقات ، موجب عدم برخورداری فضای مطبوعات از این تحقیقات شده است .

نگاهی به اطلاعیه مصادیق محتوای مجرمانه انتخابات ریاست جمهوری که در 23 بهمن 91 منتشر شده و توجه به جملاتی چون :"

انتشار هرگونه محتوا به منظور ترغیب و تشویق مردم به تحریم و یا کاهش مشارکت در انتخابات، تشویش اذهان عمومی، سیاه نمایی و بیان مطالب خلاف واقع علیه کشور، ایجاد اختلافات مابین اقشار جامعه به ویژه از طریق طرح مسائل قومی و نژادی و انتشار هرگونه نتایج نظرسازی و نظرسنجی کاذب در خصوص انتخابات و نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری و انتشار هجو یا هجویه و یا هرگونه محتوای توهین آمیز یا تخریب در فضای مجازی علیه انتخابات "خود گویای این است که چه فضایی بر کشور حاکم است و خط قرمزها در کشور تا چه اندازه در حال گسترش است و روزنامه نگاران علاوه بر محدودیتهای فوق محدودیتهای بسیار دیگری را هم از سر می گذرانند .خطوط قرمزی که مانع از پرداختن روزنامه نگاران به مسائل اساسی انتخابات و شرایط یک انتخابات آزاد می شوند . در این فضا آنها ترجیح می دهند به خبرهای رسمی منتشر شده در این باره اکتفا کنند و تنها در انتظار این باشند که از میان اختلافات سیاسی در حاکمیت که گاه گاه در سخنان و دعواهای دولتمردان بروز می کند به صورت غیر مستقیم به چالش انتخابات پیش رو بپردازند .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اعلام نتایج ریاست جمهوری تا واکنش ها در شبکه های اجتماعی و تهدید خبرنگاران ایرانی

    25 خرداد 1392

    خبرنگاران ایران-روزنگار ۲۵ خرداد ۱۳۹۲، حاوی مطالبی انتخاباتی با توجه به رویکرد رسانه های اینترنتی است. در این روزشمار فضای سایت های خبری و شبکه های اجتماعی بعد از اعلام نتایج نهایی آرا ریاست جمهوری بررسی و حاشیه های آنها منتشر شده است. خبری درباره انتخابات از باشگاه خبرنگاران که بلافاصله از روی سایت آن رسانه حذف شد مورد توجه قرار گرفته است و از سوی دیگر ادامه واکنش ها به تهدید علیه خانواده خبرنگاران بی بی سی بررسی شده است. این روزنگار همچنین به عکس منتشر شده در یک رسانه اصولگرا که روحانی و احمدی نژاد را در سال های دور در یک ائتلاف نشان می داد توحه کرده است.

  • هک شدن سایت های خبری تا تهدید خبرنگاران ایرانی و مشکلات خبرنگاران خارجی در آستانه انتخابات

    23 خرداد 1392

    خبرنگاران ایران-روزنگار ۲۳ خرداد ۱۳۹۲، حاوی مطالب انتخاباتی با رویکرد به رسانه هاست. در این روزنگار، حضور خبرنگاران خارجی برای پوشش انتخابات پیش رو بررسی می شود. تعداد این خبرنگاران با دوره قبل مقایسه می شود و نظر سازمان گزارشگران بدون مرز و واکنش کیهان به این حضور منتشر می شود. از سوی دیگر خبر هک شدن دسته جمعی چند سایت خبری در این روزنگار منتشر شده است. همچنین این روزها تهدید خانواده خبرنگاران ایرانی شاغل در رسانه های خارج از کشور بیشتر شده که در این روزنگار به آن پرداخته شده است. قطع شدن اینترنت و نظر مخابرات در این زمینه و هک شدن اکانت های گوگل کاربران ایرانی در روزهای نزدیک انتخابات هم بررسی می شود. آخرین نظرسنجی های انتخاباتی منتشر شده در سایت های خبری هم در این روزنگار آورده شده است.

  • خیابان های مملو از پوستر، فعالیت هواداران و حضور خبرنگاران خارجی

    23 خرداد 1392

    خبرنگاران ایران-آخرین روز تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری است. هر شش کاندیدا تنها تا هشت صبح روز پنج شنبه 23 خرداد فرصت تبلیغات دارند. در این تجمع های تبلیغاتی نیروی انتظامی همه مسیر ها را در کنترل داشت به گونه ای که مانع پیشروی هواداران روحانی به خیابان فاطمی شدند. همچنین خبرنگاران خارجی هم برای پوشش این تبلیغات حضور داشتند و لحظات آخرین روز تبلیغات ریاست جمهوری در ایران را ثبت میکردند. برخی از هواداران به محض دیدن این خبر نگاران می گفتند باید دید آیا همین خبرنگاران روز شنبه و بعد از برگزاری انتخابات هم اجازه مانور و فعالیت خواهند داشت یا خیر؟